Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Finaran

Kompleksowe badania przedkliniczne finasterydu, substancji czynnej produktu leczniczego Finaran, przeprowadzone na modelach zwierzęcych, dostarczyły istotnych informacji na temat jego profilu bezpieczeństwa. Ocena przedkliniczna obejmowała szereg różnorodnych badań, w tym badania toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, potencjału karcynogennego oraz oceny farmakologicznej.¹

Ogólny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych

Dane pochodzące z konwencjonalnych badań przedklinicznych, w tym badań toksykologicznych po wielokrotnym podaniu, badań genotoksyczności oraz badań oceniających potencjalne działanie rakotwórcze, nie ujawniły szczególnego zagrożenia dla człowieka podczas stosowania finasterydu.² Jest to istotna obserwacja, wskazująca na względne bezpieczeństwo stosowania finasterydu w dawkach terapeutycznych u ludzi.

Wpływ na układ rozrodczy w badaniach na gryzoniach

W badaniach toksycznego wpływu na reprodukcję przeprowadzonych na samcach szczurów wykazano zmniejszenie masy gruczołu krokowego i pęcherzyków nasiennych. Ponadto obserwowano osłabienie czynności wydzielniczej gruczołów płciowych dodatkowych oraz zmniejszenie współczynnika płodności.³ Należy podkreślić, że efekty te wynikają z podstawowego działania farmakologicznego finasterydu jako inhibitora 5-alfa-reduktazy. Kliniczne znaczenie tych obserwacji nie zostało jednoznacznie ustalone.⁴

Wpływ na rozwój płodu w badaniach na zwierzętach

Podobnie jak w przypadku innych inhibitorów 5-alfa-reduktazy, zaobserwowano zjawisko feminizacji płodów płci męskiej u szczurów, gdy finasteryd podawano samicom w okresie ciąży.⁵ Obserwacja ta jest istotna z punktu widzenia potencjalnego ryzyka teratogennego.

Badania rozwojowe na modelach naczelnych

Przeprowadzone badania na ciężarnych samicach małp Rhesus stanowią ważny element oceny bezpieczeństwa reprodukcyjnego finasterydu. Badania wskazują, że podawanie finasterydu dożylnie w dawkach do 800 ng na dobę w okresie rozwoju zarodkowego i płodowego nie powodowało nieprawidłowości u płodów płci męskiej.⁶ Warto podkreślić, że dawka ta jest około 60-120 razy wyższa niż szacunkowa ilość leku, na jaką mogłaby być narażona kobieta poprzez nasienie mężczyzny przyjmującego 5 mg finasterydu.⁷

W celu potwierdzenia znaczenia powyższych wyników dla oceny ryzyka u ludzi, przeprowadzono badania z podaniem doustnym finasterydu ciężarnym samicom małp w dawce 2 mg/kg/dobę. Ekspozycja ogólnoustrojowa (AUC) u małp była nieznacznie (3-krotnie) wyższa niż u mężczyzn przyjmujących finasteryd w dawce 5 mg.⁸ W tych warunkach zaobserwowano rozwój nieprawidłowości zewnętrznych narządów płciowych u płodów płci męskiej.⁹ Należy podkreślić, że zastosowana w tym badaniu dawka przekraczała szacunkową ilość finasterydu, jaka mogłaby znajdować się w nasieniu mężczyzny przyjmującego lek, o około 1-2 miliony razy.¹⁰

Istotne jest również, że poza nieprawidłowościami zewnętrznych narządów płciowych u płodów płci męskiej, nie stwierdzono innych zmian patologicznych u tych płodów. Co więcej, nie zaobserwowano żadnych nieprawidłowości rozwojowych u płodów płci żeńskiej, niezależnie od zastosowanej dawki finasterydu.¹¹

Wnioski dotyczące bezpieczeństwa dla człowieka

Badania przeprowadzone na małpach Rhesus mają szczególne znaczenie w ocenie potencjalnego ryzyka dla ludzi ze względu na podobieństwa w rozwoju zarodkowo-płodowym między tymi gatunkami. Wykazały one, że występowanie finasterydu w nasieniu mężczyzn przyjmujących standardową dawkę terapeutyczną 5 mg nie stanowi istotnego zagrożenia dla rozwoju płodów płci męskiej.¹²

Całość danych przedklinicznych sugeruje korzystny profil bezpieczeństwa finasterydu w kontekście badań toksykologicznych, genotoksycznych i karcynogennych. Jednakże, ze względu na obserwowany wpływ na rozwój narządów płciowych męskich płodów, stosowanie finasterydu jest przeciwwskazane u kobiet w ciąży lub planujących ciążę, a odpowiednie środki ostrożności powinny być zachowane w przypadku kontaktu z lekiem lub nasieniem mężczyzn przyjmujących lek.