Leki w grupie
„inhibitory 5-alfa reduktazy”

Inhibitory 5-alfa reduktazy są grupą leków stosowanych głównie w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH) oraz łysienia androgenowego typu męskiego. Ich mechanizm działania polega na blokowaniu enzymu 5-alfa reduktazy, który przekształca testosteron w dihydrotestosteron (DHT) – androgen odpowiedzialny za przerost komórek prostaty oraz miniaturyzację mieszków włosowych w łysieniu androgenowym. Poprzez zmniejszenie stężenia DHT w tkankach docelowych, leki te powodują zmniejszenie objętości prostaty oraz spowolnienie lub zatrzymanie procesu wypadania włosów.

Do najważniejszych inhibitorów 5-alfa reduktazy należą finasteryd i dutasteryd. Finasteryd (występujący w Polsce pod nazwami handlowymi takimi jak Proscar, Finaster, Zasterid) hamuje głównie izoenzym typu II 5-alfa reduktazy, podczas gdy dutasteryd (dostępny jako Avodart, Duodart) blokuje zarówno izoenzym typu I, jak i typu II, co teoretycznie zapewnia pełniejsze zahamowanie produkcji DHT.

Główną zaletą stosowania inhibitorów 5-alfa reduktazy w leczeniu BPH jest zmniejszenie objętości gruczołu krokowego o około 20-30% po 6-12 miesiącach terapii, co prowadzi do złagodzenia objawów z dolnych dróg moczowych, zmniejszenia ryzyka zatrzymania moczu oraz potrzeby interwencji chirurgicznej. W przypadku łysienia androgenowego, finasteryd (w mniejszej dawce, pod nazwą Propecia) może prowadzić do zatrzymania wypadania włosów u około 80% pacjentów, a u części z nich obserwuje się odrost włosów.

Inhibitory 5-alfa reduktazy dzielą się na dwie główne podgrupy: selektywne (finasteryd) – blokujące głównie izoenzym typu II, oraz nieselektywne (dutasteryd) – blokujące oba izoenzymy. Różnica ta ma znaczenie kliniczne, gdyż dutasteryd silniej obniża poziom DHT w surowicy (o około 90%, w porównaniu do 70% przy finasterydzie), co może przekładać się na większą skuteczność, ale również potencjalnie większe ryzyko działań niepożądanych.

Do najważniejszych niebezpieczeństw związanych ze stosowaniem inhibitorów 5-alfa reduktazy należą zaburzenia funkcji seksualnych (zmniejszenie libido, zaburzenia erekcji, zaburzenia ejakulacji), które mogą występować u 2-5% pacjentów. U niewielkiego odsetka mężczyzn działania niepożądane mogą utrzymywać się nawet po odstawieniu leku (tzw. zespół poinhibitorowy). Inne rzadkie działania niepożądane obejmują ginekomastię, depresję oraz zwiększone ryzyko agresywnych form raka prostaty (choć ogólna częstość występowania raka prostaty jest zmniejszona). Leki te są przeciwwskazane u kobiet w wieku rozrodczym ze względu na potencjalne działanie teratogenne na płód płci męskiej.

Lista leków w tej grupie

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl