Wpływ metforminy na płodność, ciążę i laktację

Podczas konsultacji z pacjentką w wieku rozrodczym, planującą ciążę, będącą w ciąży lub karmiącą piersią, lekarz powinien przekazać szczegółowe informacje dotyczące stosowania metforminy w tych szczególnych okresach. Poniżej przedstawiono wytyczne dotyczące przekazywania informacji o produkcie leczniczym Etform SR i jego wpływie na płodność, ciążę oraz karmienie piersią.¹

Stosowanie metforminy w okresie ciąży

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że niekontrolowana cukrzyca w czasie ciąży, zarówno ciążowa jak i wcześniej istniejąca, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wad wrodzonych oraz umieralności okołoporodowej. Dlatego prawidłowa kontrola glikemii jest szczególnie istotna w okresie ciąży.²

W oparciu o dostępne dane należy przekazać pacjentce, że ograniczona ilość danych dotyczących stosowania metforminy u kobiet w ciąży nie wskazuje na zwiększone ryzyko występowania wad wrodzonych. Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych również nie wykazały szkodliwego wpływu metforminy na przebieg ciąży, rozwój zarodka lub płodu, przebieg porodu czy rozwój pourodzeniowy.³

Pomimo relatywnie bezpiecznego profilu, lekarz musi wyraźnie zakomunikować pacjentce, że u kobiet planujących ciążę, jak również będących w ciąży, nie zaleca się stosowania metforminy w celu leczenia zaburzeń kontroli glikemii ani cukrzycy. W takich przypadkach rekomendowanym postępowaniem jest zastosowanie insulinoterapii, która pozwala na utrzymanie stężenia glukozy we krwi możliwie najbliżej wartości prawidłowych, co przyczynia się do zmniejszenia ryzyka wad rozwojowych płodu.⁴

Stosowanie metforminy podczas karmienia piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że metformina przenika do mleka kobiecego. Chociaż nie obserwowano działań niepożądanych u noworodków i niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące metforminę, to ze względu na ograniczoną ilość dostępnych danych, nie zaleca się karmienia piersią w trakcie leczenia tym lekiem.⁵

Pacjentka powinna być świadoma, że decyzja o kontynuacji lub przerwaniu karmienia piersią w trakcie leczenia metforminą powinna zostać podjęta po dokładnym rozważeniu korzyści wynikających z karmienia naturalnego dla dziecka oraz potencjalnego ryzyka działań niepożądanych u dziecka spowodowanych ekspozycją na metforminę.⁶

Wpływ metforminy na płodność

Pacjentkom zainteresowanym wpływem leku na płodność należy przekazać, że dostępne dane z badań na zwierzętach nie wykazują negatywnego wpływu metforminy na płodność. W badaniach na szczurach nie stwierdzono wpływu na płodność zarówno samców jak i samic, nawet przy stosowaniu dawek sięgających 600 mg/kg masy ciała na dobę, co odpowiada około trzykrotności maksymalnej zalecanej dawki dobowej u człowieka w przeliczeniu na powierzchnię ciała.⁷

Zalecenia dla lekarzy dotyczące prowadzenia pacjentek

Prowadząc pacjentkę leczoną metforminą (Etform SR) w kontekście płodności, ciąży lub karmienia piersią, lekarz powinien:

• Szczegółowo omówić korzyści i ryzyka związane ze stosowaniem metforminy w tych szczególnych okresach
• Poinformować pacjentkę planującą ciążę o konieczności zmiany leczenia na insulinę przed zajściem w ciążę
• U pacjentki, która zaszła w ciążę podczas stosowania metforminy, jak najszybciej wprowadzić insulinoterapię
• Przekazać informację o niezalecaniu karmienia piersią podczas leczenia metforminą, pomimo braku dowodów na działania niepożądane u noworodków
• Wspierać pacjentkę w podejmowaniu świadomych decyzji dotyczących kontynuacji lub przerwania karmienia piersią w kontekście leczenia metforminą

Ważne jest również, by zwrócić uwagę pacjentce, że Etform SR jest dostępny w trzech dawkach: 500 mg, 750 mg i 1000 mg w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, co może mieć znaczenie przy indywidualnym doborze dawkowania w zależności od sytuacji klinicznej.⁸