Wpływ leku Escipram na płodność, ciążę i laktację

Escytalopram, substancja czynna leku Escipram, należy do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Podczas konsultacji lekarskiej z pacjentką w wieku rozrodczym, ciężarną lub karmiącą piersią, niezbędne jest przekazanie szczegółowych informacji dotyczących potencjalnego wpływu leku na płodność, przebieg ciąży oraz laktację.¹

Stosowanie Escipram w okresie ciąży

Należy poinformować pacjentkę, że dane kliniczne dotyczące stosowania escytalopramu w okresie ciąży są ograniczone. Badania nad toksycznym działaniem escytalopramu na rozrodczość przeprowadzone na modelach zwierzęcych (szczury) wykazały toksyczne działanie na zarodek i płód, jednakże nie stwierdzono zwiększonej częstości występowania wad wrodzonych.²

Escipram nie powinien być stosowany w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne i jedynie po dokładnym rozważeniu stosunku potencjalnego ryzyka do korzyści terapeutycznych. Decyzja o włączeniu lub kontynuacji leczenia powinna być podjęta indywidualnie, po szczegółowej analizie stanu klinicznego pacjentki oraz potencjalnych zagrożeń dla płodu.³

Objawy u noworodka po ekspozycji na Escipram w ciąży

Jeśli pacjentka stosuje Escipram w późniejszym okresie ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze, konieczne jest poinformowanie jej o potencjalnych objawach, które mogą wystąpić u noworodka. Noworodek powinien być poddany wnikliwej obserwacji klinicznej, zwłaszcza gdy matka przyjmowała lek w ostatnich miesiącach ciąży.⁴

U noworodków, których matki stosowały leki z grupy SSRI/SNRI w późniejszych stadiach ciąży, mogą wystąpić następujące objawy:<sup data-drug="Escipram" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Jeśli matka stosowała lek z grupy SSRI/SNRI w późniejszych stadiach ciąży, u noworodka wystąpić mogą następujące objawy: zaburzenia oddechowe, sinica, bezdech, napady drgawek, wahania ciepłoty ciała, trudności w pobieraniu pokarmu, wymioty, hipoglikemia, wzmożone napięcie mięśniowe, zmniejszone napięcie mięśniowe, hiperrefleksja, drżenie, drżączka, drażliwość, letarg, ciągły płacz, trudności ze snem. Objawy te mogą być wynikiem działania serotoninergicznego lub reakcji odstawienia. W większości przypadków powikłania pojawiają się natychmiast lub wkrótce (5

• Zaburzenia oddechowe – w tym sinica i bezdech, wymagające natychmiastowej interwencji
• Zaburzenia neurologiczne – napady drgawek, drżenie, drżączka, hiperrefleksja, wzmożone lub zmniejszone napięcie mięśniowe
• Zaburzenia metaboliczne – hipoglikemia i wahania ciepłoty ciała
• Zaburzenia behawioralne – drażliwość, letarg, ciągły płacz, trudności ze snem
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe – trudności w pobieraniu pokarmu, wymioty

Wymienione objawy mogą być konsekwencją działania serotoninergicznego leku lub stanowić zespół odstawienny. W większości przypadków powikłania pojawiają się natychmiast lub w krótkim czasie (poniżej 24 godzin) po porodzie.<sup data-drug="Escipram" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Jeśli matka stosowała lek z grupy SSRI/SNRI w późniejszych stadiach ciąży, u noworodka wystąpić mogą następujące objawy: zaburzenia oddechowe, sinica, bezdech, napady drgawek, wahania ciepłoty ciała, trudności w pobieraniu pokarmu, wymioty, hipoglikemia, wzmożone napięcie mięśniowe, zmniejszone napięcie mięśniowe, hiperrefleksja, drżenie, drżączka, drażliwość, letarg, ciągły płacz, trudności ze snem. Objawy te mogą być wynikiem działania serotoninergicznego lub reakcji odstawienia. W większości przypadków powikłania pojawiają się natychmiast lub wkrótce (6

Ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka (PPHN)

Dane epidemiologiczne wskazują, że stosowanie inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny u kobiet w ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze, może zwiększać ryzyko wystąpienia zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka (PPHN, ang. persistent pulmonary hypertension of the newborn). Zaobserwowane ryzyko wynosi 5 przypadków na 1000 ciąż, podczas gdy w populacji ogólnej stwierdza się 1-2 przypadki na 1000 ciąż.⁷

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne wskazują na występowanie zwiększonego (mniej niż dwukrotnie) ryzyka krwotoku poporodowego po narażeniu na działanie leków z grupy SSRI lub SNRI w ciągu miesiąca przed porodem. Pacjentki przyjmujące Escipram w tym okresie powinny być monitorowane pod kątem zwiększonego ryzyka krwawienia po porodzie.⁸

Karmienie piersią

Istnieje uzasadnione przypuszczenie, że escytalopram przenika do mleka matki. Z tego względu nie zaleca się karmienia piersią w trakcie stosowania leku Escipram. Pacjentka powinna zostać poinformowana o konieczności podjęcia decyzji dotyczącej przerwania karmienia piersią albo przerwania/wstrzymania się od terapii escytalopramem, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki.⁹

Wpływ na płodność

Należy poinformować pacjentów o potencjalnym wpływie escytalopramu na płodność. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że cytalopram (związek macierzysty escytalopramu) może wpływać na jakość spermy. Badania kliniczne dotyczące niektórych leków z grupy SSRI u ludzi wykazały, że wpływ na parametry nasienia ma charakter przemijający.¹⁰

Do tej pory nie zaobserwowano jednoznacznego wpływu escytalopramu na płodność u ludzi, jednak pacjenci planujący potomstwo powinni być świadomi potencjalnego, choć prawdopodobnie odwracalnego, wpływu leku na parametry nasienia.¹¹

Zalecenia dla lekarzy podczas konsultacji

Podczas konsultacji z pacjentką w wieku rozrodczym, ciężarną lub karmiącą piersią lekarz powinien:

1. Omówić potencjalne ryzyko i korzyści związane ze stosowaniem leku Escipram w okresie planowania ciąży, w trakcie ciąży lub podczas karmienia piersią
2. Poinformować pacjentkę, że w okresie ciąży należy unikać nagłego odstawiania leku ze względu na ryzyko wystąpienia objawów odstawiennych zarówno u matki, jak i u płodu
3. Poinstruować pacjentkę o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku planowania ciąży lub podejrzenia zajścia w ciążę podczas terapii
4. Przekazać informacje o potencjalnych objawach zespołu odstawiennego u noworodka oraz o konieczności monitorowania stanu dziecka po porodzie
5. Omówić zwiększone ryzyko wystąpienia krwotoku poporodowego w przypadku stosowania leku w ciągu miesiąca przed porodem
6. Poinformować o przeciwwskazaniach do karmienia piersią podczas stosowania escytalopramu