Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Dentocaine (40 mg + 0,005 mg)/ml

Przed zastosowaniem preparatu Dentocaine, roztwór do wstrzykiwań, niezbędne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu medycznego z pacjentem, w tym ustalenie aktualnie stosowanego leczenia. Konieczne jest również utrzymywanie stałego kontaktu werbalnego z pacjentem podczas zabiegu oraz dysponowanie odpowiednim sprzętem do resuscytacji na wypadek wystąpienia powikłań.¹

Szczególna ostrożność u pacjentów z chorobami układu krążenia

U pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki preparatu. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku:²

• Zaburzeń tworzenia i przewodzenia impulsów w sercu (np. blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia, znacząca bradykardia)
• Ostrej zdekompensowanej niewydolności serca (ostrej zastoinowej niewydolności serca)
• Niedociśnienia tętniczego
• Pacjentów z napadową tachykardią lub utrwalonymi zaburzeniami rytmu z szybką czynnością serca
• Pacjentów z niestabilną dusznicą bolesną lub wywiadem wskazującym na niedawny (mniej niż 6 miesięcy wcześniej) zawał mięśnia sercowego
• Pacjentów po niedawnym (3 miesiące wcześniej) pomostowaniu aortalno-wieńcowym
• Pacjentów przyjmujących niekardioselektywne beta-adrenolityki (np. propranolol) ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego lub ciężkiej bradykardii
• Pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym
• Jednoczesnego stosowania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, które mogą nasilać wpływ adrenaliny na układ krążenia

Pacjenci z padaczką

U pacjentów z padaczką miejscowe środki znieczulające, w tym Dentocaine, należy stosować bardzo ostrożnie ze względu na ich potencjalne działanie drgawkotwórcze.³

Pacjenci z niedoborem cholinesterazy osoczowej

Niedobór cholinesterazy osoczowej można podejrzewać, gdy po podaniu typowej dawki środka znieczulającego występują kliniczne objawy przedawkowania, a wykluczono przypadkowe wstrzyknięcie do naczynia krwionośnego. W takiej sytuacji należy zachować szczególną ostrożność przy kolejnym podaniu preparatu i zastosować zmniejszoną dawkę.⁴

Pacjenci z chorobami nerek i wątroby

U pacjentów z chorobą nerek należy stosować najmniejszą dawkę zapewniającą skuteczne znieczulenie.⁵

W przypadku ciężkiej choroby wątroby Dentocaine należy stosować ostrożnie, mimo że 90% artykainy jest inaktywowane przez nieswoiste esterazy osoczowe w tkankach i krwi.⁶

Pacjenci z miastenią

U pacjentów z miastenią leczonych inhibitorami acetylocholinoesterazy należy stosować najmniejszą dawkę leku zapewniającą skuteczne znieczulenie.⁷

Pacjenci z porfirią

Dentocaine należy stosować u pacjentów z ostrą porfirią wyłącznie w sytuacjach, gdy nie ma bezpieczniejszej alternatywy. U wszystkich pacjentów z porfirią należy podjąć odpowiednie środki ostrożności, ponieważ preparat może wyzwolić atak porfiryczny.⁸

Pacjenci leczeni lekami przeciwpłytkowymi lub przeciwkrzepliwymi

Dentocaine należy podawać ostrożnie pacjentom stosującym leki przeciwpłytkowe/przeciwkrzepliwe lub mającym zaburzenia krzepnięcia, ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Należy jednak zaznaczyć, że zwiększone ryzyko krwawienia jest bardziej związane z samym zabiegiem stomatologicznym niż z działaniem leku.⁹

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku mogą wystąpić podwyższone stężenia produktu w osoczu, szczególnie po wielokrotnym podaniu. W przypadku konieczności powtórzenia wstrzyknięcia, pacjenta należy uważnie monitorować w celu rozpoznania wszelkich objawów względnego przedawkowania. Z tego powodu należy stosować najmniejszą dawkę zapewniającą skuteczne znieczulenie.¹⁰

Wskazania do stosowania preparatu z niższą zawartością adrenaliny

Należy rozważyć zastosowanie preparatu Dentocaine 40 mg/ml + 5 mikrogramów/ml (z mniejszą zawartością adrenaliny) zamiast preparatu zawierającego 10 mikrogramów/ml adrenaliny w następujących przypadkach:¹¹

• Pacjenci z chorobami układu krążenia (np. niewydolnością serca, chorobą wieńcową, przebytym zawałem mięśnia sercowego, zaburzeniami rytmu serca, nadciśnieniem tętniczym)¹²
• Pacjenci z zaburzeniami krążenia mózgowego i udarami w wywiadzie. Zaleca się odroczenie leczenia stomatologicznego z zastosowaniem artykainy i adrenaliny o co najmniej 6 miesięcy po udarze, ze względu na podwyższone ryzyko nawrotu udaru¹³
• Pacjenci z niekontrolowaną cukrzycą – ze względu na działanie hiperglikemizujące adrenaliny¹⁴
• Pacjenci z nadczynnością tarczycy – ze względu na zawartość adrenaliny¹⁵
• Pacjenci z guzem chromochłonnym nadnerczy – ze względu na zawartość adrenaliny¹⁶
• Pacjenci z podatnością na ostrą jaskrę z zamkniętym kątem przesączania – ze względu na zawartość adrenaliny¹⁷

Dodatkowe środki ostrożności

Należy pamiętać, że adrenalina zawarta w preparacie może upośledzać przepływ krwi w dziąsłach, co może prowadzić do miejscowej martwicy tkanki.¹⁸

Po znieczuleniu przewodowym żuchwy zgłaszano bardzo rzadkie przypadki przedłużającego się lub nieodwracalnego uszkodzenia nerwu i utraty zmysłu smaku.¹⁹

Skuteczność miejscowego działania znieczulającego Dentocaine może być osłabiona w przypadku wstrzyknięcia w miejsce objęte stanem zapalnym lub zakażeniem.²⁰

Dawkę należy zmniejszyć również w przypadkach niedotlenienia, hiperkaliemii i kwasicy metabolicznej.²¹

Pacjentów, szczególnie dzieci, należy poinformować o ryzyku przypadkowego urazu (ugryzienia warg, policzków, błony śluzowej i języka) w okresie utrzymywania się znieczulenia. Zaleca się unikanie żucia gumy i spożywania pokarmów do czasu powrotu prawidłowego czucia.²²

Uwagi dotyczące składu preparatu

Dentocaine zawiera sodu pirosiarczyn (E223), który w rzadkich przypadkach może wywoływać reakcje nadwrażliwości i skurcz oskrzeli. W przypadku ryzyka wystąpienia reakcji alergicznej należy rozważyć zastosowanie innego środka znieczulającego.²³

Preparat zawiera sód w ilości mniejszej niż 1 mmol (23 mg) na wkład, dlatego uznaje się go za praktycznie wolny od sodu.²⁴

Środki ostrożności dotyczące techniki podawania

Zagrożenia związane z przypadkowym wstrzyknięciem do naczynia krwionośnego

Przypadkowe wstrzyknięcie do naczynia krwionośnego może spowodować nagłe wystąpienie wysokich stężeń adrenaliny i artykainy w krążeniu ogólnoustrojowym. Może to prowadzić do ciężkich działań niepożądanych, takich jak:

• drgawki
• depresja ośrodkowego układu nerwowego
• zaburzenia funkcji układu krążenia i oddechowego
• śpiączka
• zatrzymanie czynności oddechowej i krążenia

Aby upewnić się, że igła nie penetruje naczynia krwionośnego, należy przed podaniem preparatu wykonać aspirację. Należy jednak pamiętać, że brak krwi w strzykawce nie stanowi bezwzględnej gwarancji, że nie doszło do wstrzyknięcia donaczyniowego.²⁵

Zagrożenia związane ze wstrzyknięciem do nerwu

Przypadkowe wstrzyknięcie w bezpośrednie sąsiedztwo nerwu może doprowadzić do wstecznego przemieszczenia preparatu wzdłuż nerwu. Aby uniknąć wstrzyknięcia do nerwu i zapobiec jego uszkodzeniu związanemu z blokadą, należy:²⁶

• zawsze delikatnie wycofywać igłę, jeśli u pacjenta wystąpi uczucie podobne do porażenia prądem elektrycznym podczas wkłucia
• delikatnie wycofać igłę, jeśli wkłucie jest szczególnie bolesne

W przypadku uszkodzenia nerwu, potencjalne działanie neurotoksyczne może się nasilić z powodu chemicznej neurotoksyczności artykainy oraz obecności adrenaliny, która może upośledzać okołonerwowy przepływ krwi i utrudniać miejscowe wypłukiwanie leku.²⁷