Działania niepożądane dazatynibu

Profil bezpieczeństwa dazatynibu został dokładnie oceniony w badaniach klinicznych obejmujących łącznie 2900 pacjentów, w tym 324 dorosłych z nowo rozpoznaną przewlekłą białaczką szpikową (CML) w fazie przewlekłej, 2388 dorosłych z opornością lub nietolerancją imatynibu z CML w fazie przewlekłej lub zaawansowanej, bądź z ostrą białaczką limfoblastyczną z chromosomem Filadelfia (Ph+ ALL), oraz 188 dzieci i młodzieży. Mediana czasu leczenia u dorosłych pacjentów z CML w fazie przewlekłej, CML w fazie zaawansowanej lub Ph+ ALL wynosiła 19,2 miesiąca (zakres 0 do 93,2 miesiąca).¹

U większości pacjentów leczonych dazatynibem w pewnym okresie leczenia występowały działania niepożądane. W ogólnej populacji 2712 pacjentów leczonych dazatynibem, u 520 (19%) pacjentów wystąpiły działania niepożądane prowadzące do przerwania leczenia.²

Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży

Ogólny profil bezpieczeństwa stosowania dazatynibu u dzieci i młodzieży z Ph+ CML-CP był podobny do profilu bezpieczeństwa w populacji dorosłych, z wyjątkiem braku opisanych przypadków wysięku osierdziowego, wysięku opłucnowego, obrzęku płuc czy nadciśnienia płucnego u dzieci i młodzieży. Ze 130 dzieci i młodzieży z CML-CP leczonych dazatynibem, u 2 (1,5%) wystąpiły działania niepożądane prowadzące do przerwania leczenia.³

Szczegółowy opis najważniejszych działań niepożądanych

Zaburzenia hematologiczne

Wśród najczęściej występujących działań niepożądanych u pacjentów przyjmujących dazatynib znajduje się mielosupresja, obejmująca niedokrwistość, neutropenię i małopłytkowość. Neutropenia z gorączką jest częstym objawem towarzyszącym tym zaburzeniom. Rzadko może wystąpić aplazja układu czerwonokrwinkowego.⁴

Zaburzenia układu oddechowego

Bardzo często u pacjentów obserwuje się wysięk w jamie opłucnej oraz duszność. Wśród innych częstych powikłań płucnych wymienia się obrzęk płuc, nadciśnienie płucne, nacieki w płucach, zapalenie płuc oraz kaszel. Niezbyt często może dojść do nadciśnienia tętniczego płucnego, skurczu oskrzeli, astmy czy chłonkotoku. Do rzadkich, ale poważnych powikłań należą zakrzepica płucna, ostry zespół zaburzeń oddychania oraz śródmiąższowa choroba płuc.⁵

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Wśród częstych powikłań sercowo-naczyniowych obserwuje się zastoinową niewydolność serca/zaburzenia czynności serca, wysięk osierdziowy, zaburzenia rytmu serca (w tym tachykardię) oraz kołatanie serca. Niezbyt często występuje zawał mięśnia sercowego (czasem zakończony zgonem), wydłużenie odstępu QT, zapalenie osierdzia, arytmia komorowa (w tym tachykardia komorowa), dławica piersiowa oraz powiększenie serca.⁶

Do bardzo często zgłaszanych powikłań naczyniowych należą krwotoki różnego typu. Często występuje również nadciśnienie tętnicze oraz zaczerwienienia twarzy.⁷

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Bardzo często u pacjentów leczonych dazatynibem występuje biegunka, wymioty, nudności oraz ból brzucha. Często obserwuje się również krwawienie z przewodu pokarmowego, zapalenie okrężnicy (w tym agranulocytowe zapalenie okrężnicy), zapalenie żołądka, zapalenie błony śluzowej (w tym zapalenie śluzówki/zapalenie jamy ustnej), niestrawność, wzdęcia, zaparcia oraz zaburzenia tkanek miękkich jamy ustnej.⁸

Do rzadkich, ale poważnych powikłań żołądkowo-jelitowych zalicza się gastroenteropatię związaną z utratą białka, niedrożność jelita, przetokę odbytu oraz śmiertelne krwawienie z przewodu pokarmowego.⁹

Zaburzenia skórne

Bardzo często u pacjentów pojawia się wysypka skórna. Często występują również łysienie, zapalenie skóry (w tym wyprysk), świąd, trądzik, suchość skóry, pokrzywka oraz nadmierne pocenie się. Do rzadkich, ale poważnych reakcji skórnych należą leukoklastyczne zapalenie naczyń, zwłóknienie skóry oraz zespół Stevensa-Johnsona.¹⁰

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Bardzo często zgłaszane są bóle kostno-mięśniowe. Często występują również bóle stawów, bóle mięśni, osłabienie mięśni, sztywność mięśniowo-szkieletowa oraz skurcz mięśni. Niezbyt często może dojść do rabdomiolizy, martwicy kości, zapalenia mięśni, zapalenia ścięgien oraz zapalenia stawów.¹¹

Zaburzenia metaboliczne i ogólnoustrojowe

Wśród częstych objawów ogólnoustrojowych u pacjentów leczonych dazatynibem obserwuje się obrzęk obwodowy, zmęczenie, gorączkę oraz obrzęk twarzy. Często występuje również osłabienie, ból, ból w klatce piersiowej, obrzęk uogólniony, dreszcze, złe samopoczucie oraz inne obrzęki powierzchniowe.¹²

Tabela działań niepożądanych dazatynibu

Szczególne zagrożenia związane z leczeniem dazatynibem

Powikłania hematologiczne

Mielosupresja jest jednym z najpoważniejszych zagrożeń związanych z terapią dazatynibem. Obejmuje ona niedokrwistość, neutropenię oraz małopłytkowość, które mogą prowadzić do poważnych powikłań infekcyjnych oraz krwotocznych. Szczególnie niebezpieczna jest neutropenia z gorączką, która wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i często hospitalizacji.¹³

Powikłania sercowo-naczyniowe i płucne

Podczas terapii dazatynibem szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne powikłania sercowo-naczyniowe, w tym zastoinową niewydolność serca, wysięk osierdziowy oraz zaburzenia rytmu serca. Zawał mięśnia sercowego, choć występuje niezbyt często, może zakończyć się zgonem.¹⁴

Do najczęstszych powikłań płucnych należy wysięk w jamie opłucnej oraz duszność, które mogą znacząco wpływać na jakość życia pacjenta i wymagać specjalistycznego leczenia. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić zagrażające życiu powikłania, takie jak śródmiąższowa choroba płuc czy ostry zespół zaburzeń oddychania.¹⁵

Powikłania żołądkowo-jelitowe i wątrobowe

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka, wymioty, nudności i ból brzucha, należą do najczęstszych działań niepożądanych dazatynibu. Szczególnie niebezpieczne jest krwawienie z przewodu pokarmowego, które w rzadkich przypadkach może mieć przebieg śmiertelny.¹⁶

Niezbyt często występują zaburzenia wątroby i dróg żółciowych, takie jak zapalenie wątroby, zapalenie pęcherzyka żółciowego czy cholestaza.¹⁷

Poważne reakcje skórne

Choć wysypka skórna jest bardzo częstym objawem podczas terapii dazatynibem, szczególną uwagę należy zwrócić na rzadkie, ale poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, leukoklastyczne zapalenie naczyń czy zwłóknienie skóry. Reakcje te mogą zagrażać życiu i wymagają natychmiastowego przerwania leczenia oraz interwencji specjalistycznej.¹⁸

Ryzyka związane z długotrwałym stosowaniem

Długotrwałe stosowanie dazatynibu u dzieci i młodzieży może prowadzić do opóźnienia zrastania się nasad kości oraz opóźnienia wzrostu, co wymaga regularnego monitorowania rozwoju pacjentów pediatrycznych.¹⁹

U dorosłych pacjentów należy zwrócić uwagę na potencjalne długoterminowe powikłania, takie jak martwica kości, rabdomioliza czy zaburzenia czynności nerek, które mogą rozwinąć się podczas długotrwałej terapii.²⁰