Działania niepożądane leku Darunavir Synoptis

Darunavir Synoptis to produkt leczniczy zawierający darunawir, stosowany w leczeniu zakażeń wirusem HIV. Jak każdy lek, również Darunavir Synoptis może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Szczegółowa analiza profilu bezpieczeństwa jest kluczowa dla właściwego prowadzenia terapii przeciwretrowirusowej i minimalizacji ryzyka wystąpienia powikłań.¹

Ogólny profil bezpieczeństwa

Obserwacje kliniczne obejmujące 2613 pacjentów leczonych wcześniej innymi lekami przeciwretrowirusowymi, którzy rozpoczęli terapię darunawirem z rytonawirem w dawce 600/100 mg dwa razy na dobę, wykazały, że u ponad połowy (51,3%) wystąpiło co najmniej jedno działanie niepożądane. Średni czas trwania terapii wynosił 95,3 tygodnia, co pozwoliło na dokładną ocenę bezpieczeństwa długoterminowego.²

Do najczęstszych działań niepożądanych zgłaszanych zarówno w badaniach klinicznych, jak i spontanicznie należą:

• Biegunka
• Nudności
• Wysypka
• Ból głowy
• Wymioty

Natomiast wśród najczęstszych ciężkich działań niepożądanych wymienia się: ostrą niewydolność nerek, zawał mięśnia sercowego, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej, małopłytkowość, martwicę kości, biegunkę, zapalenie wątroby i gorączkę.³

Warto odnotować, że profil bezpieczeństwa darunawiru z rytonawirem w dawce 800/100 mg podawanej raz na dobę u pacjentów wcześniej nieleczonych był podobny do schematu 600/100 mg dwa razy na dobę u pacjentów leczonych wcześniej. Jedyną różnicą były nudności, które występowały częściej u osób wcześniej nieleczonych, jednak miały one łagodne nasilenie.⁴

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Działania niepożądane związane ze stosowaniem darunawiru zostały dokładnie skategoryzowane według układów i narządów oraz częstości występowania. Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane stwierdzone w badaniach klinicznych oraz zgłoszone po wprowadzeniu produktu do obrotu:<sup data-drug="Darunavir Synoptis" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane zestawiono zgodnie z klasyfikacją układów i narządów oraz kategorii częstości. W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania objawy niepożądane wymieniono zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem. Kategorie częstości występowania określono następująco: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do 5

Wysypka skórna jako istotne działanie niepożądane

Wysypka jest jednym z najczęstszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem darunawiru. W badaniach klinicznych miała ona przeważnie łagodne lub umiarkowane nasilenie i występowała głównie w pierwszych czterech tygodniach leczenia, ustępując przy kontynuacji terapii.⁶

Podczas stosowania schematów zawierających darunawir/rytonawir w połączeniu z raltegrawirem zaobserwowano wyższą częstość występowania wysypki w porównaniu do schematów zawierających tylko darunawir/rytonawir lub tylko raltegrawir. Częstości dostosowane do ekspozycji wynosiły:

• 10,9 na 100 pacjento-lat dla schematu darunawir/rytonawir + raltegrawir
• 4,2 na 100 pacjento-lat dla schematu darunawir/rytonawir bez raltegrawiru
• 3,8 na 100 pacjento-lat dla raltegrawiru bez darunawiru

Dla wysypki związanej bezpośrednio z lekiem częstości wynosiły odpowiednio: 2,4, 1,1 i 2,3 na 100 pacjento-lat.⁷

Zaburzenia metaboliczne

Podczas leczenia przeciwretrowirusowego, w tym z zastosowaniem darunawiru, może dojść do zwiększenia masy ciała oraz stężenia lipidów i glukozy we krwi. Te zaburzenia metaboliczne mogą być związane zarówno z kontrolą choroby, jak i ze stylem życia pacjenta.⁸

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Stosowanie inhibitorów proteazy, szczególnie w skojarzeniu z lekami z grupy NRTI (nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy), wiąże się z ryzykiem zwiększenia aktywności kinazy kreatynowej (CPK), występowania mialgii, zapalenia mięśni, a w rzadkich przypadkach rabdomiolizy (rozpadu mięśni prążkowanych).⁹

Zgłaszano również przypadki martwicy kości, szczególnie u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka, zaawansowanym zakażeniem HIV lub długotrwałą ekspozycją na leki stosowane w złożonej terapii przeciwretrowirusowej (CART). Częstość występowania tego powikłania nie jest dokładnie znana.¹⁰

Zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej

U pacjentów z ciężkim niedoborem odporności w momencie rozpoczęcia skojarzonej terapii przeciwretrowirusowej (CART) może wystąpić zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej w postaci reakcji zapalnej na bezobjawowe lub szczątkowe patogeny oportunistyczne. Obserwowano również przypadki występowania chorób autoimmunologicznych, takich jak choroba Gravesa-Basedowa czy autoimmunologiczne zapalenie wątroby, jednak czas do ich wystąpienia jest zmienny i mogą one pojawić się wiele miesięcy po rozpoczęciu leczenia.¹¹

Krwawienia u pacjentów z hemofilią

U pacjentów z hemofilią otrzymujących leki przeciwretrowirusowe z grupy inhibitorów proteazy, w tym darunawir, zgłaszano występowanie przypadków nasilonego samoistnego krwawienia. Jest to istotne powikłanie, które wymaga szczególnej uwagi u tej grupy pacjentów.¹²

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Ocena bezpieczeństwa stosowania darunawiru u dzieci i młodzieży opiera się na analizie danych z trzech badań II fazy, obejmujących:

• 80 dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat, o masie ciała ≥20 kg, poddawanych wcześniej terapii przeciwretrowirusowej, którym podawano darunawir w tabletkach z małą dawką rytonawiru dwa razy na dobę;
• 21 dzieci w wieku 3 do <6 lat, o masie 10 kg do <20 kg, poddawanych wcześniej terapii, otrzymujących darunawir w formie zawiesiny doustnej z małą dawką rytonawiru dwa razy na dobę;
• 12 pacjentów w wieku 12-17 lat, o masie ≥40 kg, nieleczonych wcześniej, otrzymujących darunawir w tabletkach z rytonawirem raz na dobę.

Ogólny profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży był podobny do obserwowanego u pacjentów dorosłych.¹³

Pacjenci ze współistniejącym zakażeniem wirusowym zapalenia wątroby typu B i/lub C

Wśród 1968 pacjentów leczonych wcześniej, którzy otrzymywali darunawir z rytonawirem w dawce 600/100 mg dwa razy na dobę, u 236 osób stwierdzono współistniejące wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C. U tych pacjentów częściej obserwowano zwiększoną aktywność wątrobowych aminotransferaz zarówno na początku leczenia, jak i w jego trakcie, w porównaniu z pacjentami bez przewlekłego zapalenia wątroby.¹⁴

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49-21-301, fax: +48 22 49-21-309, e-mail: [email protected]. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁵