Właściwości farmakodynamiczne
Cefepim MIP Pharma 1 g

Właściwości farmakodynamiczne leku Cefepim MIP Pharma

Cefepim MIP Pharma należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako cefalosporyny czwartej generacji (kod ATC: J01DE01). Produkt leczniczy dostępny jest w dwóch dawkach: 1 g oraz 2 g w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań/do infuzji.¹

Mechanizm działania

Działanie bakteriobójcze cefepimu opiera się na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii w fazie ich wzrostu. Mechanizm ten polega na inhibicji białek wiążących penicylinę (PBP), takich jak transpeptydazy, co w efekcie prowadzi do zniszczenia komórki bakteryjnej.²

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Skuteczność terapeutyczna cefepimu jest w znacznym stopniu uzależniona od czasu, przez który stężenie leku przewyższa wartość minimalnego stężenia hamującego (MIC) określonego dla danego czynnika chorobotwórczego.³

Mechanizmy oporności bakterii

Cefepim charakteryzuje się niewielkim powinowactwem do kodowanych chromosomowo beta-laktamaz oraz wykazuje znaczną oporność na hydrolizę przez większość beta-laktamaz. Bakterie mogą rozwinąć oporność na cefepim poprzez następujące mechanizmy:⁴

• Zmniejszone powinowactwo białek wiążących penicylinę do cefepimu⁵
• Wytwarzanie beta-laktamaz zdolnych do skutecznej hydrolizy cefepimu (np. niektóre z modyfikowanych chromosomalnie beta-laktamaz o rozszerzonym zakresie substratowym)⁶
• Nieprzepuszczalność zewnętrznej błony komórkowej ograniczająca dostęp cefepimu do białek wiążących penicylinę w przypadku bakterii Gram-ujemnych⁷
• Usuwanie substancji czynnych z komórki poprzez tzw. pompę błonową⁸

Istotnym zjawiskiem jest występowanie mechanizmu częściowej lub całkowitej oporności krzyżowej pomiędzy cefepimem a innymi cefalosporynami i penicylinami.⁹

Testowanie cefepimu i wartości graniczne MIC

Testowanie cefepimu przeprowadza się wykorzystując standaryzowaną metodę seryjnych rozcieńczeń. Dla wrażliwych i opornych drobnoustrojów zostały ustalone wartości minimalnych stężeń hamujących (MIC) zgodnie z wytycznymi Europejskiego Komitetu ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST).¹⁰

Należy uwzględnić, że stężenia graniczne dla Staphylococcus spp. oraz dla paciorkowców z grup A, B, C i G podlegają specyficznym regułom. Wrażliwość gronkowców określa się na podstawie ich wrażliwości na cefoksytynę, natomiast wrażliwość paciorkowców wnioskuje się na podstawie ich wrażliwości na penicylinę benzylową.¹¹

W przypadku szczepów, dla których wartość MIC przekracza stężenie graniczne charakterystyczne dla drobnoustrojów wrażliwych na lek, takie izolaty występują bardzo rzadko lub nie były dotychczas notowane. Identyfikację i testy wrażliwości należy w takich przypadkach powtórzyć, a po potwierdzeniu wyników, przekazać szczep do laboratorium referencyjnego.¹²

Spektrum przeciwbakteryjne cefepimu

Rozpowszechnienie oporności wybranego gatunku drobnoustroju może różnić się w zależności od lokalizacji geograficznej i czasu, dlatego przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest uwzględnienie lokalnych danych dotyczących oporności. Poniżej przedstawiono spektrum działania cefepimu według stanu na grudzień 2012.¹³

Gatunki zwykle wrażliwe

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Staphylococcus aureus (wrażliwe na metycylinę) – bakteria często będąca przyczyną zakażeń skóry i tkanek miękkich¹⁴
• Streptococcus pneumoniae (w tym szczepy oporne na penicylinę) – patogen typowo odpowiedzialny za zapalenie płuc i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych¹⁵
• Streptococcus pyogenes – powodujący m.in. anginę paciorkowcową i różycę¹⁶

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Citrobacter freundii – bakteria występująca w układzie pokarmowym¹⁷
• Enterobacter aerogenes – bakteria mogąca powodować zakażenia szpitalne¹⁸
• Haemophilus influenzae – patogen często odpowiedzialny za infekcje dróg oddechowych¹⁹
• Moraxella catarrhalis – powodująca zakażenia górnych dróg oddechowych²⁰
• Morganella morganii – bakteria oportunistyczna²¹
• Proteus mirabilis – powodujący zakażenia układu moczowego²²
• Proteus vulgaris – bakteria występująca w zakażeniach ran i układu moczowego²³
• Serratia liquefaciens – patogen oportunistyczny²⁴
• Serratia marcescens – bakteria szpitalna powodująca zakażenia układu oddechowego i moczowego²⁵

Gatunki, wśród których może występować problem oporności nabytej

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Staphylococcus aureus – szczepy, które mogą wykazywać oporność nabytą²⁶
• Staphylococcus epidermidis – bakteria będąca częścią normalnej flory skóry²⁷
• Staphylococcus haemolyticus – bakteria koagulazo-ujemna²⁸
• Staphylococcus hominis – składnik normalnej flory skóry²⁹

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Acinetobacter baumannii – bakteria wykazująca znaczną oporność na antybiotyki³⁰
• Enterobacter cloacae – patogen powodujący zakażenia szpitalne³¹
• Escherichia coli – jeden z najczęstszych patogenów powodujących zakażenia układu moczowego³²
• Klebsiella oxytoca – występująca w zakażeniach układu pokarmowego i oddechowego³³
• Klebsiella pneumoniae – powodująca zapalenie płuc i zakażenia układu moczowego³⁴
• Pseudomonas aeruginosa – patogen wykazujący znaczną oporność na leki³⁵

Gatunki z wrodzoną opornością

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Enterococcus spp. – bakterie naturalnie oporne na cefalosporyny³⁶
• Listeria monocytogenes – patogen powodujący listeriozę³⁷
• Staphylococcus aureus (oporne na metycylinę) – bakterie MRSA³⁸

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Stenotrophomonas maltophilia – patogen wykazujący wielolekooporność³⁹

Bakterie beztlenowe:

• Bacteroides fragilis – bakteria beztlenowa jelitowa⁴⁰
• Clostridium difficile – powodujący rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego⁴¹

Inne drobnoustroje:

• Chlamydia spp. – wewnątrzkomórkowe patogeny⁴²
• Chlamydophila spp. – wewnątrzkomórkowe bakterie⁴³
• Legionella spp. – powodujące legionelozę⁴⁴
• Mycoplasma spp. – bakterie pozbawione ściany komórkowej⁴⁵

Istotną informacją jest fakt, że szczepy wytwarzające beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym są zawsze oporne na cefepim. Ponadto, należy zwrócić uwagę, że w warunkach ambulatoryjnych wskaźnik oporności niektórych patogenów wynosi poniżej 10%.<sup data-drug="Cefepim MIP Pharma" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Szczepy wytwarzające beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym są zawsze oporne. […] W warunkach ambulatoryjnych wskaźnik oporności wynosi 46