Właściwości farmakodynamiczne leku Captopril Polfarmex

Captopril Polfarmex należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów konwertazy angiotensyny (inhibitorów ACE), o kodzie ATC: C09AA01. Kaptopryl działa poprzez blokowanie układu renina-angiotensyna-aldosteron, hamując enzym konwertujący angiotensynę I w angiotensynę II.¹

Mechanizm działania

Renina jest endogennym enzymem produkowanym przez nerki i uwalnianym do krwiobiegu, gdzie przekształca angiotensynogen w angiotensynę I – dekapeptyd bez aktywności biologicznej. Następnie angiotensyna I jest przekształcana przez enzym konwertujący angiotensynę (ACE) do angiotensyny II, która odpowiada za zwężanie naczyń tętniczych, podwyższenie ciśnienia krwi oraz stymulację wydzielania aldosteronu przez gruczoł nadnerczowy. Zahamowanie aktywności ACE przez kaptopryl prowadzi do zmniejszenia stężenia angiotensyny II w osoczu, co skutkuje obniżeniem aktywności reninowej osocza oraz zmniejszeniem wydzielania aldosteronu.²

Obniżenie stężenia aldosteronu powoduje nieznaczny wzrost stężenia potasu w surowicy oraz nasilenie wydalania sodu i wody. Zahamowanie ujemnego sprzężenia zwrotnego angiotensyny II na wydzielanie reniny prowadzi do wzrostu aktywności reninowej w osoczu.³

Dodatkową funkcją enzymów konwertujących jest rozkład bradykininy (peptyd kininy) do nieaktywnych metabolitów. Zahamowanie ACE prowadzi do zwiększenia aktywności krążących oraz miejscowych układów kalikreniny-kininy, co przyczynia się do rozszerzenia naczyń obwodowych poprzez aktywację układu prostaglandyn. Ten mechanizm jest związany z niedociśnieniem wywoływanym przez inhibitory ACE oraz odpowiada za niektóre reakcje niepożądane.⁴

Działanie przeciwnadciśnieniowe

Po doustnym podaniu pojedynczej dawki kaptoprylu maksymalne obniżenie ciśnienia krwi występuje po 60-90 minutach. Czas działania jest zależny od dawki. Pełny efekt terapeutyczny osiągany jest po kilku tygodniach stosowania, ponieważ obniżanie ciśnienia krwi może postępować w czasie. Kaptopryl i leki moczopędne z grupy tiazydów wykazują działanie addycyjne w obniżaniu ciśnienia krwi.⁵

U pacjentów z nadciśnieniem kaptopryl obniża ciśnienie krwi zarówno w pozycji stojącej, jak i leżącej, bez wpływu na częstość akcji serca oraz bez zatrzymania wody i sodu. Badania hemodynamiczne wykazały, że kaptopryl powoduje znaczącą redukcję obwodowego oporu tętniczego, nie wpływając istotnie na przepływ krwi przez nerki czy wskaźnik przesączania kłębuszkowego.⁶

Działanie przeciwnadciśnieniowe kaptoprylu pojawia się po około 15-30 minutach od doustnego przyjęcia leku, z najlepszym rezultatem osiąganym po 60-90 minutach. Maksymalne obniżenie ciśnienia krwi obserwuje się po 3-4 tygodniach terapii.⁷

Przy stosowaniu zalecanych dawek dobowych działanie przeciwnadciśnieniowe utrzymuje się nawet podczas długotrwałego leczenia. Tymczasowe przerwanie przyjmowania kaptoprylu nie powoduje szybkiego, nadmiernego wzrostu ciśnienia krwi (efektu odbicia). Leczenie nadciśnienia za pomocą kaptoprylu prowadzi również do zmniejszenia przerostu lewej komory serca.⁸

Działanie w niewydolności serca

Badania hemodynamiczne u pacjentów z niewydolnością serca wykazały, że kaptopryl zmniejsza całkowity obwodowy opór naczyniowy i zwiększa pojemność żylną. Prowadzi to do obniżenia ciśnienia wstępnego i następczego (zmniejszenie ciśnienia napełniania komory). Ponadto zaobserwowano zwiększenie pojemności minutowej serca, poprawę wskaźnika sercowego oraz wydolności wysiłkowej.⁹

Wpływ na stan po zawale mięśnia sercowego

U pacjentów z zaburzeniem lewokomorowym (LVEF ≤ 40%) po zawale mięśnia sercowego, którzy uczestniczyli w badaniu kontrolowanym placebo, wykazano, że kaptopryl:¹⁰

• Wydłuża czas życia
• Zmniejsza umieralność z powodów sercowo-naczyniowych (gdy leczenie rozpoczęto od 3 do 16 dnia po zawale)
• Opóźnia rozwój objawowej niewydolności serca
• Zmniejsza liczbę pacjentów wymagających hospitalizacji

Kaptopryl zmniejsza również liczbę pacjentów doświadczających ponownego zawału mięśnia sercowego, poddawanych zabiegowi rewaskularyzacji serca oraz wymagających dodatkowych leków, takich jak diuretyki i/lub naparstnica, lub zwiększenia dawek tych leków w porównaniu z placebo.¹¹

Wcześniejsze badania również wykazały, że kaptopryl zmniejsza ryzyko wystąpienia ponownego zawału mięśnia sercowego oraz redukuje liczbę zabiegów rewaskularyzacji serca.¹²

Inne badania kontrolowane placebo, przeprowadzone na pacjentach po zawale mięśnia sercowego, wykazały, że kaptopryl (podany w ciągu 24 godzin po zawale, a następnie przyjmowany przez jeden miesiąc) znacząco zmniejsza umieralność po 5 tygodniach w porównaniu z placebo. Korzystne działanie kaptoprylu na zmniejszenie umieralności utrzymywało się nawet przez rok. Co istotne, działanie kaptoprylu nie zależy od wieku, płci pacjenta, obszaru zawału ani od równoczesnego stosowania innych tradycyjnych leków podawanych po zawale (leków przeciwpłytkowych, beta-blokerów, kwasu acetylosalicylowego).¹³

Wpływ na nefropatię cukrzycową

W kontrolowanym placebo, wieloośrodkowym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym przeprowadzonym u pacjentów z cukrzycą insulinozależną (typu 1) z białkomoczem, z lub bez nadciśnienia (jednocześnie przyjmujących inne leki przeciwnadciśnieniowe), wykazano, że kaptopryl:¹⁴

• Znacząco obniża (o prawie 51%) tempo podwajania się stężenia kreatyniny w porównaniu z placebo
• Istotnie redukuje liczbę przypadków końcowej niewydolności nerek (prowadzącej do dializy, transplantacji) oraz liczbę zgonów w porównaniu z placebo (o 51%)
• Zmniejsza wydalanie albuminy u pacjentów z cukrzycą i mikroalbuminurią w ciągu dwóch lat leczenia

Ważną korzyścią wynikającą z obniżenia ciśnienia krwi przez kaptopryl jest ochrona czynności nerek.¹⁵

Interakcje z innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi

Duże randomizowane badania kliniczne ONTARGET (ONgoing Telmistartan Alone and in combination with RamipriI Global Endpoint Trial) i VA NEPHRON-D (The Veterans Affairs Nefropathy in Diabetes) analizowały jednoczesne zastosowanie inhibitora ACE z antagonistami receptora angiotensyny II.¹⁶

Badanie ONTARGET przeprowadzono u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, chorobami naczyń mózgowych w wywiadzie lub cukrzycą typu 2 z udowodnionymi uszkodzeniami narządów docelowych. Badanie VA NEPHRON-D objęło pacjentów z cukrzycą typu 2 oraz nefropatią cukrzycową.¹⁷

Wyniki tych badań nie wykazały istotnego korzystnego wpływu na parametry nerkowe i/lub wyniki w zakresie chorobowości oraz śmiertelności sercowo-naczyniowej. Zaobserwowano natomiast zwiększone ryzyko hiperkaliemii, ostrego uszkodzenia nerek i/lub niedociśnienia w porównaniu z monoterapią.¹⁸

Ze względu na podobieństwa właściwości farmakodynamicznych tych leków, wyniki te mają zastosowanie również w przypadku innych inhibitorów ACE oraz antagonistów receptora angiotensyny II. Z tego powodu u pacjentów z nefropatią cukrzycową nie należy jednocześnie stosować inhibitorów ACE oraz antagonistów receptora angiotensyny II.¹⁹

Badanie ALTITUDE (Aliskiren Trial in Type 2 Diabetes Using Cardiovascular and Renal Disease Endpoints) zaprojektowano w celu zbadania korzyści z dodania aliskirenu do standardowego leczenia inhibitorem ACE lub antagonistą receptora angiotensyny II u pacjentów z cukrzycą typu 2 i przewlekłą chorobą nerek i/lub chorobą układu sercowo-naczyniowego.²⁰

Badanie zostało przedwcześnie przerwane z powodu zwiększonego ryzyka działań niepożądanych. Zgony sercowo-naczyniowe i udary mózgu występowały częściej w grupie otrzymującej aliskiren w porównaniu z grupą placebo. W grupie leczonej aliskirenem odnotowano również częstsze występowanie zdarzeń niepożądanych, w tym ciężkich zdarzeń niepożądanych (hiperkaliemia, niedociśnienie i niewydolność nerek) niż w grupie placebo.²¹