Właściwości farmakokinetyczne azytromycyny

Azytromycyna, dostępna w postaci tabletek powlekanych Azimycin 500 mg, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które decydują o jej efektywności terapeutycznej. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych tego antybiotyku makrolidowego z uwzględnieniem głównych parametrów.¹

Wchłanianie

Biodostępność azytromycyny po podaniu doustnym jest umiarkowana i wynosi około 37%. Po przyjęciu leku maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest stosunkowo szybko, bo już po 2-3 godzinach od momentu przyjęcia preparatu. W przypadku jednorazowej dawki 500 mg podanej doustnie, Cmax wynosi około 0,4 μg/mL.²

Dystrybucja

Azytromycyna przyjmowana doustnie wykazuje bardzo dobrą penetrację do tkanek organizmu. Jest to jedna z jej kluczowych właściwości farmakokinetycznych. Badania kinetyczne jednoznacznie wskazują, że stężenia azytromycyny uzyskiwane w tkankach są znacząco wyższe niż w osoczu – mogą być nawet do 50 razy większe niż maksymalne stężenie osiągane w osoczu krwi.³

Wiązanie z białkami osocza w przypadku azytromycyny jest zmienne i zależne od stężenia leku w surowicy. Stopień wiązania waha się od 12% przy stężeniu 0,5 μg/mL do 52% przy stężeniu 0,05 μg/mL. Średnia objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym (VVss) jest bardzo duża i wynosi 31,1 l/kg, co potwierdza wysoką penetrację leku do tkanek.⁴

Eliminacja

Okres półtrwania azytromycyny w fazie eliminacji z osocza jest bezpośrednio związany z okresem półtrwania w tkankach i wynosi od 2 do 4 dni. Ten długi okres półtrwania umożliwia stosowanie leku w krótkich schematach dawkowania.⁵

Azytromycyna jest wydalana z organizmu różnymi drogami:

• Około 12% podanej dożylnie dawki jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej w ciągu 3 dni⁶
• Lek jest głównie wydalany z żółcią zarówno w postaci niezmienionej, jak i w postaci metabolitów⁷

Metabolizm

W żółci zidentyfikowano dziesięć metabolitów azytromycyny. Powstają one w procesach:

• N- i O-demetylacji
• Hydroksylacji pierścieni deoksyaminowych i aglikonowych
• Połączenia z koniugatem kladynozy⁸

Porównawcze analizy przeprowadzone metodą chromatografii cieczowej oraz testów mikrobiologicznych wykazały, że metabolity azytromycyny nie odgrywają istotnej roli w aktywności mikrobiologicznej leku.⁹

Kumulacja w fagocytach

Specyficzną cechą azytromycyny, wykazaną w badaniach na modelach zwierzęcych, jest jej zdolność do gromadzenia się w fagocytach. Lek jest następnie uwalniany w procesie aktywnej fagocytozy. Badania na zwierzętach wykazały, że stężenia azytromycyny w ogniskach zapalnych były znacząco podwyższone, co ma istotne znaczenie kliniczne w terapii zakażeń.¹⁰

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek obserwuje się zmiany parametrów farmakokinetycznych azytromycyny:

• U pacjentów z łagodnym do umiarkowanego zaburzeniem czynności nerek (współczynnik przesączania kłębuszkowego >40 mL/min) po podaniu jednorazowej dawki doustnej 1 g azytromycyny wartości Cmax i AUC0-120 zwiększały się odpowiednio o 5,1% oraz 4,2% w porównaniu z pacjentami z prawidłową czynnością nerek (GFR >90 mL/min)^{40 mL/min) w porównaniu z grupą pacjentów z prawidłową czynnością nerek (współczynnik przesączania >90 mL/min).”>11}
• W przypadku pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek zmiany są bardziej znaczące – średnie wartości Cmax i AUC0-120 zwiększały się odpowiednio o 61% i 35% w porównaniu z wartościami prawidłowymi¹²

Pacjenci z niewydolnością wątroby

Nie odnotowano istotnych zmian parametrów farmakokinetycznych azytromycyny w surowicy u pacjentów z łagodnym do umiarkowanego zaburzeniem czynności wątroby w porównaniu z pacjentami z prawidłową czynnością wątroby. Interesującym zjawiskiem jest to, że u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby wydalanie azytromycyny z moczem wydaje się być zwiększone, co prawdopodobnie stanowi mechanizm kompensacyjny dla zmniejszonego klirensu wątrobowego.¹³

Pacjenci w podeszłym wieku

Profil farmakokinetyczny azytromycyny u pacjentów w podeszłym wieku jest generalnie zbliżony do obserwowanego u młodych dorosłych. Występują jednak pewne różnice zależne od płci – u kobiet w podeszłym wieku maksymalne stężenia azytromycyny są wyższe o 30-50% w porównaniu z młodszymi pacjentkami. Pomimo tych różnic nie zaobserwowano zjawiska kumulacji leku.¹⁴

Populacja pediatryczna

Farmakokinetykę azytromycyny badano w różnych grupach wiekowych dzieci, od niemowląt (od 4 miesiąca życia) do młodzieży (15 lat). W badaniach stosowano azytromycynę w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak kapsułki, granulat czy zawiesina.¹⁵

Schemat dawkowania w badaniach pediatrycznych był następujący:

• 10 mg/kg masy ciała w pierwszym dniu badania
• 5 mg/kg masy ciała od 2. do 5. dnia badania¹⁶

Uzyskane w badaniach stężenia maksymalne różniły się w zależności od grupy wiekowej:

Okres półtrwania (t½) u starszych dzieci wynosił około 36 godzin i mieścił się w zakresie wartości występujących u dorosłych.¹⁷