Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Atorvastatinu Genoptim

Przed przepisaniem produktu leczniczego Atorvastatin Genoptim należy uwzględnić szereg specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa i skuteczności leczenia. Poniższe informacje stanowią istotne wskazówki dla lekarzy prowadzących terapię tym lekiem.¹

Wpływ na wątrobę

Kontrola czynności wątroby jest kluczowym elementem bezpieczeństwa terapii atorwastatyną. Badania czynności wątroby należy wykonać zarówno przed rozpoczęciem leczenia, jak i okresowo podczas stosowania produktu leczniczego Atorvastatin Genoptim. Pacjenci, u których pojawiają się objawy przedmiotowe i podmiotowe mogące sugerować uszkodzenie wątroby, powinni zostać poddani dodatkowym badaniom czynności wątroby.²

Jeżeli u pacjenta stwierdza się zwiększoną aktywność aminotransferaz, należy prowadzić regularne monitorowanie aż do ustąpienia zaburzeń. W sytuacji, gdy zwiększona aktywność aminotransferaz utrzymuje się powyżej trzykrotnej wartości górnej granicy normy (GGN), zaleca się zmniejszenie dawki lub całkowite odstawienie leku.³

Szczególną ostrożność należy zachować przy podawaniu Atorvastatin Genoptim pacjentom, którzy spożywają znaczne ilości alkoholu oraz/lub mają w wywiadzie choroby wątroby.⁴

Ryzyko udaru krwotocznego – badanie SPARCL

Analiza post-hoc badania SPARCL (Stroke Prevention by Aggressive Reduction in Cholesterol Levels) wykazała istotne informacje dotyczące stosowania atorwastatyny u pacjentów z przebytym udarem mózgu. W grupie pacjentów bez choroby niedokrwiennej serca w wywiadzie, którzy niedawno przebyli udar mózgowy lub TIA (przejściowy atak niedokrwienny), zaobserwowano częstsze występowanie udarów krwotocznych przy stosowaniu atorwastatyny w dawce 80 mg w porównaniu z placebo.⁵

Szczególnie istotne jest to, że wzrost ryzyka był zauważalny głównie u pacjentów, którzy w momencie rozpoczęcia badania mieli w wywiadzie wcześniejszy udar krwotoczny lub zawał lakunarny. U tych pacjentów stosunek ryzyka do korzyści dla stosowania atorwastatyny w dawce 80 mg nie jest jednoznaczny. W takich przypadkach przed rozpoczęciem leczenia należy wnikliwie ocenić potencjalne ryzyko wystąpienia udaru krwotocznego.⁶

Wpływ na mięśnie szkieletowe

Atorwastatyna, podobnie jak inne inhibitory reduktazy HMG-CoA, może w rzadkich przypadkach wpływać na mięśnie szkieletowe powodując dolegliwości mięśniowe. W skrajnych przypadkach może dojść do rabdomiolizy – stanu potencjalnie zagrażającego życiu, charakteryzującego się znacznym zwiększeniem aktywności kinazy kreatynowej (>10 razy GGN), mioglobinemią i mioglobinurią, które mogą prowadzić do niewydolności nerek.⁸

Środki ostrożności przed rozpoczęciem leczenia

Atorwastatyna powinna być przepisywana z ostrożnością pacjentom, u których występują czynniki predysponujące do rabdomiolizy. Przed włączeniem leczenia statynami należy zbadać aktywność kinazy kreatynowej (CK) w następujących przypadkach:⁹

• zaburzenia czynności nerek¹⁰
• niedoczynność tarczycy¹¹
• choroby mięśni lub występowanie dziedzicznych chorób mięśni w wywiadzie rodzinnym¹²
• wcześniejsze wystąpienie działania uszkadzającego mięśnie po stosowaniu statyn lub fibratów¹³
• choroby wątroby w wywiadzie i/lub spożywanie dużych ilości alkoholu¹⁴
• u osób w podeszłym wieku (powyżej 70 lat) konieczność wykonania takich badań powinna być rozpatrywana w kontekście innych czynników ryzyka predysponujących do wystąpienia rabdomiolizy¹⁵
• w sytuacjach, w których stężenie w osoczu może być zwiększone, np. interakcje oraz specjalne grupy pacjentów, w tym podgrupy genetyczne¹⁶

W powyższych sytuacjach należy rozważyć stosunek ryzyka do korzyści z rozpoczęcia leczenia oraz zaleca się stały monitoring objawów klinicznych.¹⁷

Istotne jest, że jeśli aktywność CK w oznaczeniu początkowym jest istotnie podwyższona (>5 razy GGN), nie należy rozpoczynać leczenia atorwastatyną.^{Pomiar aktywności kinazy kreatynowej}

Ważne jest, aby prawidłowo interpretować wyniki pomiaru aktywności kinazy kreatynowej (CK). Nie należy oznaczać jej aktywności po intensywnym wysiłku fizycznym lub gdy występują inne przyczyny mogące zwiększać jej aktywność, gdyż utrudnia to właściwą interpretację wyników. Jeżeli przy pierwszym oznaczeniu aktywność CK jest znacznie podwyższona (>5 razy GGN), należy powtórzyć pomiar po 5-7 dniach w celu potwierdzenia wyników.^{Monitorowanie podczas leczenia}

Kluczowe znaczenie ma właściwa edukacja pacjenta. Należy poinformować pacjenta o konieczności niezwłocznego zgłaszania bólów mięśniowych, kurczów lub osłabienia mięśni, szczególnie jeśli towarzyszy im ogólne złe samopoczucie lub gorączka.²⁰

W przypadku wystąpienia takich objawów u pacjenta przyjmującego atorwastatynę, należy oznaczyć aktywność CK. Jeśli jest ona istotnie podwyższona (>5 razy GGN), produkt należy odstawić.²²

W sytuacji, gdy objawy kliniczne ustąpią, a aktywność CK powróci do normy, można rozważyć ponowne włączenie atorwastatyny lub innej statyny w najmniejszej dawce, przy zachowaniu ścisłej kontroli klinicznej.²³

Bezwzględnym wskazaniem do przerwania leczenia atorwastatyną jest znaczne podwyższenie aktywności CK (>10 razy GGN) lub wystąpienie bądź podejrzenie rabdomiolizy.^{Jednoczesne leczenie z innymi produktami leczniczymi}

Ryzyko rabdomiolizy znacząco wzrasta podczas jednoczesnego stosowania atorwastatyny z niektórymi produktami leczniczymi, które mogą zwiększać jej stężenie w osoczu. Do leków tych należą:²⁵

• Silne inhibitory CYP3A4 lub białek transportujących, takie jak:
  • cyklosporyna
  • telitromycyna, klarytromycyna
  • delawirdyna, styrypentol
  • leki przeciwgrzybicze: ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol
  • letermowir
  • inhibitory proteazy HIV (rytonawir, lopinawir, atazanawir, indynawir, darunawir, typranawir z rytonawirem)²⁶
• Gemfibrozyl i inne pochodne kwasu fibrynowego
• Leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu HCV (boceprewir, telaprewir, elbaswir z grazoprewirem)
• Erytromycyna
• Niacyna
• Ezetymib²⁷

Jeśli to możliwe, należy rozważyć zastosowanie alternatywnych leków (niewchodzących w interakcje) zamiast wymienionych powyżej. W przypadkach konieczności jednoczesnego stosowania tych leków z atorwastatyną, należy dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.²⁸

U pacjentów otrzymujących leki zwiększające stężenie atorwastatyny w osoczu zaleca się zastosowanie mniejszej dawki maksymalnej. W przypadku silnych inhibitorów CYP3A4 wskazane jest rozważenie mniejszej dawki początkowej atorwastatyny oraz ścisłe monitorowanie kliniczne pacjenta.²⁹

Szczególne ostrzeżenia dotyczące jednoczesnego stosowania z kwasem fusydowym

Atorvastatin Genoptim nie powinien być podawany jednocześnie z produktami leczniczymi zawierającymi kwas fusydowy działającymi ogólnoustrojowo, ani w okresie 7 dni od zaprzestania leczenia kwasem fusydowym. U pacjentów, u których stosowanie ogólnoustrojowe kwasu fusydowego jest konieczne, leczenie statynami należy przerwać na czas terapii kwasem fusydowym.³⁰

Istnieją udokumentowane przypadki rabdomiolizy (w tym niektóre zakończone zgonem) wśród pacjentów przyjmujących jednocześnie kwas fusydowy ze statynami. Pacjentom należy zalecić, aby w przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów osłabienia, bólu lub tkliwości mięśni natychmiast skontaktowali się z lekarzem.³¹

Leczenie statynami można wznowić po upływie siedmiu dni od podania ostatniej dawki kwasu fusydowego. W wyjątkowych okolicznościach, gdy konieczne jest długotrwałe podawanie ogólnoustrojowe kwasu fusydowego (np. przy leczeniu ciężkich zakażeń), jednoczesne stosowanie Atorvastatin Genoptim i kwasu fusydowego można rozważyć wyłącznie po szczegółowej analizie indywidualnego przypadku i pod ścisłym nadzorem lekarza.³²

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Badania kliniczne trwające trzy lata nie wykazały istotnego klinicznie wpływu atorwastatyny na wzrost i dojrzewanie płciowe u dzieci i młodzieży. Ocena oparta była na ogólnej ocenie dojrzewania i rozwoju, skali Tannera oraz pomiarach wzrostu i wagi.³³

Śródmiąższowa choroba płuc

Podczas długoterminowego leczenia niektórymi statynami zgłaszano pojedyncze przypadki śródmiąższowej choroby płuc. Objawy mogą obejmować duszność, nieproduktywny kaszel oraz ogólne pogorszenie stanu zdrowia (zmęczenie, utratę masy ciała i gorączkę). W przypadku podejrzenia śródmiąższowej choroby płuc u pacjenta, leczenie statynami należy przerwać.³⁴

Cukrzyca

Istnieją dowody naukowe wskazujące, że wszystkie leki z grupy statyn mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi i u niektórych pacjentów z wysokim ryzykiem wystąpienia cukrzycy w przyszłości, mogą powodować hiperglikemię o nasileniu wymagającym odpowiedniej opieki diabetologicznej. Jednakże korzyści wynikające ze zmniejszenia ryzyka rozwoju chorób naczyniowych przeważają nad tym ryzykiem, dlatego nie powinno się z tego powodu przerywać leczenia statynami.³⁵

Pacjentów z grupy ryzyka (pacjentów, u których stężenie glukozy na czczo wynosi od 5,6 do 6,9 mmol/l, BMI > 30 kg/m², ze zwiększonym stężeniem trójglicerydów, z nadciśnieniem tętniczym) należy poddać kontroli klinicznej i biochemicznej zgodnie z obowiązującymi wytycznymi.^{Informacje o substancjach pomocniczych}

Produkt leczniczy Atorvastatin Genoptim zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”.³⁷