Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Apiolin

Apiolin (sertralina) wymaga szczególnej uwagi klinicznej ze względu na możliwość wystąpienia szeregu poważnych działań niepożądanych i interakcji. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia, które należy uwzględnić podczas terapii pacjentów tym lekiem.¹

Zespół serotoninowy i złośliwy zespół neuroleptyczny

Stosowanie sertraliny wiąże się z ryzykiem rozwoju potencjalnie zagrażających życiu stanów: zespołu serotoninowego (SS) lub złośliwego zespołu neuroleptycznego (NMS). Ryzyko to istotnie wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu leków serotoninergicznych (w tym innych leków przeciwdepresyjnych z grupy SSRI, amfetamin, tryptanów), leków zaburzających metabolizm serotoniny (w tym inhibitorów MAO, błękitu metylenowego), leków przeciwpsychotycznych, antagonistów dopaminy oraz opioidów (np. buprenorfiny). Pacjenci powinni być dokładnie obserwowani pod kątem objawów SS, które mogą obejmować: zmiany stanu psychicznego, niestabilność autonomiczną, zaburzenia nerwowo-mięśniowe i/lub objawy żołądkowo-jelitowe.²

Zmiana z innych leków przeciwdepresyjnych

Podczas zmiany leczenia z innych SSRI, leków przeciwdepresyjnych lub przeciwobsesyjnych na sertralinę należy zachować szczególną ostrożność. Dane z kontrolowanych badań dotyczące optymalnego czasu takiej zmiany są ograniczone. Zachowanie rozwagi jest szczególnie istotne przy zmianie z leków o długim działaniu, takich jak fluoksetyna.³

Interakcje z innymi lekami serotoninergicznymi

Równoczesne podawanie sertraliny z lekami nasilającymi neuroprzekaźnictwo serotoninergiczne należy podejmować z ostrożnością, a najlepiej unikać takiego połączenia. Dotyczy to w szczególności: amfetamin, tryptofanu, fenfluraminy, agonistów 5-HT oraz produktów ziołowych zawierających ziele dziurawca (Hypericum perforatum), ze względu na ryzyko interakcji farmakodynamicznych.⁴

Wydłużenie odstępu QTc i częstoskurcz typu torsade de pointes

Po wprowadzeniu sertraliny do obrotu zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QTc oraz częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes (TdP). Badania na zdrowych ochotnikach potwierdziły statystycznie wpływ sertraliny na wydłużenie odstępu QTc. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak:⁵

• Choroba serca
• Hipokaliemia lub hipomagnezemia
• Wydłużenie odstępu QTc w wywiadzie rodzinnym
• Bradykardia
• Jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QTc

Aktywacja hipomanii lub manii

U niewielkiego odsetka pacjentów leczonych lekami przeciwdepresyjnymi i przeciwobsesyjnymi, w tym sertraliną, obserwowano wystąpienie objawów manii i/lub hipomanii. Z tego powodu sertralinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z epizodami manii/hipomanii w wywiadzie. Konieczna jest ścisła obserwacja pacjenta przez lekarza. Lek należy odstawić u każdego pacjenta wchodzącego w fazę maniakalną.⁶

Schizofrenia

U pacjentów ze schizofrenią leczonych sertraliną może dojść do nasilenia objawów psychotycznych, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej.⁷

Napady padaczkowe

Podczas terapii sertraliną mogą wystąpić napady padaczkowe, dlatego:⁸

• Należy unikać stosowania sertraliny u pacjentów z niestabilną padaczką
• Pacjentów z kontrolowaną padaczką należy uważnie monitorować
• Sertralinę należy odstawić u każdego pacjenta, u którego wystąpią napady padaczkowe

Ryzyko samobójstwa i zachowań samobójczych

Depresja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem występowania myśli samobójczych, samookaleczeń i samobójstw. Ryzyko to utrzymuje się do czasu uzyskania pełnej remisji. Ponieważ poprawa może nie nastąpić w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia lub dłużej, pacjentów należy poddać ścisłej obserwacji do czasu wystąpienia poprawy. Z doświadczeń klinicznych wynika, że ryzyko samobójstw może zwiększyć się we wczesnym etapie powrotu do zdrowia.⁹

Również inne zaburzenia psychiczne, w których przepisywana jest sertralina, mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem zachowań samobójczych. Mogą one współistnieć z ciężkimi zaburzeniami depresyjnymi, dlatego podczas leczenia takich pacjentów należy zachować takie same środki ostrożności jak w przypadku pacjentów z ciężką depresją.¹⁰

Szczególną uwagę należy zwrócić na:¹¹

• Pacjentów z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie
• Pacjentów przejawiających przed rozpoczęciem leczenia znacznego stopnia skłonności samobójcze
• Osoby poniżej 25 roku życia, u których metaanalizy badań klinicznych wykazały zwiększone ryzyko zachowań samobójczych w porównaniu z placebo

W trakcie leczenia, szczególnie na początku terapii i po zmianie dawki, należy ściśle obserwować pacjentów pod kątem klinicznego nasilenia choroby, wystąpienia myśli lub zachowań samobójczych oraz nietypowych zmian w zachowaniu. Pacjentów i ich opiekunów należy poinformować o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia takich objawów.¹²

Zaburzenia czynności seksualnych

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), w tym sertralina, mogą powodować zaburzenia czynności seksualnych. Odnotowano przypadki długotrwałych zaburzeń, w których objawy utrzymywały się pomimo przerwania stosowania leków z grupy SSRI. Pacjenci powinni być o tym poinformowani przed rozpoczęciem terapii.¹³

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Sertralina nie powinna być stosowana w leczeniu dzieci i młodzieży poniżej 18 lat, z wyjątkiem pacjentów z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi w wieku 6-17 lat. Badania kliniczne wykazały, że u dzieci i młodzieży częściej niż w grupie placebo obserwowano:¹⁴

• Zachowania samobójcze (myśli i próby samobójcze)
• Wrogość (szczególnie agresję, zachowania buntownicze i przejawy gniewu)

Dane dotyczące bezpieczeństwa długotrwałego stosowania sertraliny u dzieci i młodzieży są ograniczone, szczególnie w kontekście wpływu na wzrost, dojrzewanie płciowe oraz rozwój poznawczy i behawioralny. W okresie po wprowadzeniu leku do obrotu odnotowano przypadki opóźnionego wzrostu i dojrzewania, jednak ich znaczenie kliniczne i związek przyczynowo-skutkowy nie zostały w pełni wyjaśnione.¹⁵

Lekarz musi regularnie kontrolować stan zdrowia dzieci i młodzieży leczonych długotrwale sertraliną, w celu wykrycia potencjalnych nieprawidłowości wzrostu i rozwoju.¹⁶

Nieprawidłowe krwawienia/krwotok

Podczas stosowania SSRI, w tym sertraliny, odnotowywano przypadki nieprawidłowych krwawień, takich jak:¹⁷

• Krwawienia skórne (wybroczyny i plamica)
• Krwawienia z przewodu pokarmowego
• Krwawienia ginekologiczne
• Inne incydenty krwotoczne, w tym przypadki prowadzące do zgonu
• Zwiększone ryzyko krwotoku poporodowego

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki wpływające niekorzystnie na czynność płytek krwi, takie jak:¹⁸

• Antykoagulanty
• Nietypowe leki przeciwpsychotyczne i fenotiazyny
• Większość trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych
• Kwas acetylosalicylowy
• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

Ostrożności wymaga również leczenie pacjentów z zaburzeniami związanymi z krwawieniem w wywiadzie.

Hiponatremia

Podczas leczenia lekami z grup SSRI lub SNRI, w tym sertraliną, może wystąpić hiponatremia, prawdopodobnie jako wynik zespołu niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). Opisywano przypadki spadku stężenia sodu w surowicy poniżej 110 mmol/L.¹⁹

Zwiększone ryzyko hiponatremii dotyczy:²⁰

• Pacjentów w podeszłym wieku
• Pacjentów przyjmujących diuretyki
• Pacjentów narażonych na spadek objętości osocza z innych przyczyn

U pacjentów z objawową hiponatremią należy rozważyć odstawienie sertraliny i wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego. Do objawów hiponatremii należą:²¹

• Ból głowy
• Trudności z koncentracją
• Zaburzenia pamięci
• Splątanie
• Osłabienie
• Zaburzenia równowagi (mogące prowadzić do upadków)

W cięższych i/lub nagłych przypadkach mogą wystąpić: omamy, omdlenia, drgawki, śpiączka, zatrzymanie oddechu, a nawet zgon.