Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Akis 75 mg/ml

Wpływ leku Akis na płodność, ciążę i laktację

Diklofenak sodowy, substancja czynna produktu leczniczego Akis (25 mg/ml, 50 mg/ml, 75 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce), jako inhibitor syntezy prostaglandyn, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, ciężarnych oraz karmiących piersią. Lekarz powinien dokładnie rozważyć korzyści i ryzyka wynikające z terapii, a także przekazać pacjentce istotne informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania leku.¹

Wpływ na ciążę

Hamowanie syntezy prostaglandyn przez diklofenak może negatywnie wpływać na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko poronienia, wad rozwojowych serca oraz wytrzewienia po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Całkowite ryzyko występowania wad rozwojowych serca wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5% po ekspozycji na lek. Ryzyko to zwiększa się wraz z dawką i czasem trwania terapii.²

Badania na modelach zwierzęcych potwierdzają negatywny wpływ inhibitorów syntezy prostaglandyn, wskazując na zwiększoną liczbę strat przed- i poimplantacyjnych oraz zwiększoną śmiertelność zarodków i płodów. Dodatkowo obserwowano zwiększoną częstość występowania różnych wad rozwojowych, w tym serca, u zwierząt, którym podawano inhibitory syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy.³

Stosowanie w pierwszym i drugim trymestrze ciąży

Produkt leczniczy Akis nie powinien być podawany w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli diklofenak jest stosowany u kobiet planujących ciążę lub w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, należy zastosować najniższą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy okres.⁴

Od 20. tygodnia ciąży diklofenak może powodować małowodzie wskutek zaburzeń czynności nerek płodu. Stan ten zwykle pojawia się krótko po rozpoczęciu leczenia i jest zazwyczaj odwracalny po jego przerwaniu. Ponadto po zastosowaniu leku w drugim trymestrze ciąży odnotowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego, które w większości ustępowały po zaprzestaniu terapii.⁵

U pacjentek, które przyjmowały diklofenak od 20. tygodnia ciąży przez kilka dni, należy rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku małowodzia oraz zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia tych powikłań, stosowanie produktu Akis należy natychmiast przerwać.⁶

Stosowanie w trzecim trymestrze ciąży

Produkt leczniczy Akis jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży. Wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą w tym okresie wywierać następujące działania na płód:⁷

• Toksyczne działanie na serce i płuca (przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne) – diklofenak może powodować zaburzenia krążenia płucnego przez przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, co może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych⁸
• Zaburzenia czynności nerek – mogące prowadzić do małowodzia i wynikających z tego powikłań⁹

Ponadto stosowanie diklofenaku u matki i noworodka pod koniec ciąży może prowadzić do:¹⁰

• Wydłużenia czasu krwawienia – diklofenak wykazuje działanie hamujące agregację płytek krwi, które może wystąpić nawet przy stosowaniu małych dawek, co zwiększa ryzyko powikłań krwotocznych¹¹
• Hamowania skurczów macicy – prowadzącego do opóźnienia lub wydłużenia porodu, co może negatywnie wpływać zarówno na matkę, jak i dziecko¹²

Wpływ na laktację

Podobnie jak inne leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), diklofenak przenika do mleka kobiecego, choć w niewielkich ilościach. Aby uniknąć potencjalnych działań niepożądanych u niemowlęcia, nie należy stosować produktu leczniczego Akis w okresie karmienia piersią.¹³

Wpływ na płodność

Stosowanie diklofenaku, podobnie jak innych NLPZ, może zaburzać płodność u kobiet i nie jest zalecane u pacjentek planujących ciążę. U kobiet mających trudności z zajściem w ciążę lub poddawanych diagnostyce niepłodności należy rozważyć przerwanie terapii produktem Akis.¹⁴

Zalecenia dotyczące informacji przekazywanych pacjentkom

Lekarz przepisujący produkt leczniczy Akis powinien szczegółowo poinformować pacjentkę o:

1. Przeciwwskazaniu do stosowania leku w trzecim trymestrze ciąży i konieczności natychmiastowego przerwania terapii w przypadku zajścia w ciążę w czasie leczenia
2. Potencjalnych zagrożeniach wynikających ze stosowania diklofenaku w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, szczególnie odnośnie ryzyka wad rozwojowych u płodu
3. Konieczności monitorowania stanu płodu po 20. tygodniu ciąży, jeśli diklofenak był stosowany
4. Przeciwwskazaniu do stosowania leku w okresie karmienia piersią
5. Możliwości zaburzenia płodności i zaleceniu przerwania terapii u kobiet planujących ciążę

Lekarz powinien również rozważyć alternatywne możliwości terapeutyczne dla kobiet w ciąży i karmiących piersią, gdy leczenie przeciwbólowe lub przeciwzapalne jest konieczne, wybierając opcje o lepszym profilu bezpieczeństwa w tych szczególnych stanach.