Właściwości farmakodynamiczne diklofenaku sodowego

Diklofenak sodowy, substancja aktywna produktu leczniczego AKIS, należy do grupy farmakoterapeutycznej niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), oznaczonej kodem ATC: M01AB05. Klasyfikowany jest w podgrupie terapeutycznej leków działających na układ mięśniowo-szkieletowy jako niesteroidowy lek przeciwzapalny i przeciwreumatyczny, zaliczany do pochodnych kwasu octowego i związków o podobnej budowie.¹

Mechanizm działania

AKIS w postaci roztworu do wstrzykiwań wykazuje wyraźne właściwości przeciwbólowe i przeciwzapalne, charakterystyczne dla niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Mechanizm działania diklofenaku sodowego polega na hamowaniu aktywności syntetazy prostaglandyn, znanej również jako cyklooksygenaza. Warto podkreślić, że badania in vitro wykazały, iż diklofenak sodowy nie hamuje biosyntezy proteoglikanów w chrząstce przy stężeniach równoważnych ze stężeniami osiąganymi u ludzi, co ma istotne znaczenie dla zachowania funkcji tkanki chrzęstnej. Interesującym aspektem klinicznym jest fakt, że przy jednoczesnym stosowaniu z opioidami w leczeniu bólu pooperacyjnego, diklofenak sodowy często prowadzi do zmniejszenia zapotrzebowania na opioidy.²

Skuteczność kliniczna

Ocena skuteczności przeciwbólowej produktu AKIS została przeprowadzona w dwóch kluczowych badaniach klinicznych dotyczących działania przeciwbólowego po zabiegach stomatologicznych. Badania te objęły pacjentów z bólem o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, występującym po zabiegach ekstrakcji zębów zatrzymanych (wklinowanych).³

Badanie porównujące AKIS z placebo

W pierwszym badaniu porównano działanie przeciwbólowe produktu AKIS podanego drogą podskórną z placebo. Wyniki badania wykazały, że AKIS we wszystkich dostępnych mocach (25 mg/ml, 50 mg/ml i 75 mg/ml) powodował statystycznie istotnie większą redukcję bólu o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego po ekstrakcji zęba zatrzymanego w porównaniu do placebo. Pomiary intensywności bólu przeprowadzano przy użyciu wizualnej skali analogowej (VAS), a różnice między AKIS a placebo osiągnęły wysoką istotność statystyczną (p<0,001). Produkt AKIS wykazał również znacząco lepsze działanie przeciwbólowe w zakresie drugorzędowych punktów końcowych, takich jak:<sup data-drug="Akis" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W ramach pierwszego badania porównywano działanie przeciwbólowe AKIS podanego podskórnie z placebo. AKIS we wszystkich mocach wykazywał statystycznie znamiennie wyższe zmniejszenie bólu o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego po zabiegu usuwania zęba z powodu wklinowania (zgodnie z pomiarami wg skali VAS) w porównaniu do placebo (p4

• Czas do wystąpienia działania przeciwbólowego – AKIS znacząco szybciej zapewniał ulgę w bólu niż placebo
• Konieczność zastosowania leków doraźnych – pacjenci otrzymujący AKIS rzadziej wymagali dodatkowych leków przeciwbólowych w okresie 8 godzin po podaniu produktu
• Odsetek pacjentów z 30% redukcją intensywności bólu – znacząco więcej pacjentów leczonych produktem AKIS osiągnęło co najmniej 30% zmniejszenie intensywności bólu po 1,5 godziny od podania produktu

Dla wszystkich wymienionych punktów końcowych wartość p<0,001 w porównaniu z placebo. Nie zaobserwowano statystycznie istotnych różnic pomiędzy różnymi dawkami produktu AKIS.<sup data-drug="Akis" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="AKIS także wykazywał znacząco większe działanie przeciwbólowe w pomiarach skuteczności wtórnej, czasu do wystąpienia działania przeciwbólowego, zastosowania leków doraźnych przez 8 godzin po podaniu produktu i odsetka pacjentów z 30% zmniejszeniem intensywności bólu po 1,5 godziny po podaniu produktu w porównaniu z placebo (p5

Badanie porównujące AKIS z Voltarol®

W drugim kluczowym badaniu klinicznym porównano skuteczność przeciwbólową produktu AKIS podanego podskórnie z produktem Voltarol® 75 mg/3 ml podanym domięśniowo u pacjentów po zabiegach stomatologicznych. Wyniki tego badania nie wykazały statystycznie istotnych różnic między dwoma produktami leczniczymi w zakresie działania przeciwbólowego w żadnym z punktów czasowych w ciągu 8-godzinnego okresu obserwacji po podaniu leku.⁶

Po 1,5 godziny od podania leku (co stanowiło pierwszorzędowy punkt końcowy badania) 95% przedział ufności dla różnicy między dwoma lekami przeciwbólowymi znajdował się całkowicie poniżej ustalonej wcześniej górnej granicy równoważności wynoszącej -15 mm w skali VAS. Na podstawie tych wyników wykazano, że produkt AKIS jest terapeutycznie równoważny z produktem Voltarol®. Analiza średnich różnic wraz z 95% przedziałami ufności dla wszystkich punktów czasowych w ciągu 8 godzin po podaniu leku potwierdziła brak istotnych różnic w działaniu przeciwbólowym między porównywanymi produktami.⁷

Kluczowe aspekty właściwości farmakodynamicznych

Właściwości farmakodynamiczne produktu AKIS, zawierającego diklofenak sodowy w różnych stężeniach (25 mg/ml, 50 mg/ml lub 75 mg/ml), opierają się na mechanizmie hamowania syntezy prostaglandyn, co przekłada się na silne działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Badania kliniczne potwierdziły wysoką skuteczność terapeutyczną produktu AKIS podawanego podskórnie w porównaniu do placebo oraz równoważność terapeutyczną z produktem Voltarol® podawanym domięśniowo w leczeniu bólu po zabiegach stomatologicznych. Istotną zaletą stosowania diklofenaku sodowego jest możliwość zmniejszenia zapotrzebowania na opioidy w terapii bólu pooperacyjnego oraz brak negatywnego wpływu na biosyntezę proteoglikanów w chrząstce przy stężeniach osiąganych w warunkach klinicznych.⁸