Przeciwwskazania stosowania leku AKIS

Diklofenak sodowy, jako substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym AKIS (w dawkach 25 mg/ml, 50 mg/ml lub 75 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce), posiada szereg przeciwwskazań, które należy starannie uwzględnić przed podjęciem decyzji o jego zastosowaniu. Właściwa identyfikacja przeciwwskazań jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa farmakoterapii.¹

Nadwrażliwość i reakcje alergiczne

Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na diklofenak sodowy lub którąkolwiek z substancji pomocniczych produktu. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów, u których kwas acetylosalicylowy lub inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) wywołują napady astmy, pokrzywkę lub ostry nieżyt błony śluzowej nosa. W takich przypadkach podanie diklofenaku może prowadzić do podobnych, potencjalnie zagrażających życiu reakcji.²

Choroby układu pokarmowego

AKIS nie może być stosowany u pacjentów z czynną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, a także w przypadkach aktywnego krwawienia lub perforacji przewodu pokarmowego. Przeciwwskazaniem jest również występowanie w wywiadzie krwawienia z przewodu pokarmowego lub perforacji związanej z wcześniejszym leczeniem NLPZ. Należy wykluczyć stosowanie leku u osób z czynną lub nawracającą w wywiadzie chorobą wrzodową lub krwotokami (zdefiniowanymi jako dwa lub więcej różnych epizodów owrzodzenia lub krwawienia).³

Ciąża

Stosowanie diklofenaku jest bezwzględnie przeciwwskazane w ostatnim trymestrze ciąży. Może to prowadzić do poważnych konsekwencji dla płodu, w tym zamknięcia przewodu tętniczego oraz zaburzeń hemostazy u matki i noworodka.⁴

Niewydolność narządowa

Lek AKIS jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, nerek lub serca. W przypadku podania dożylnego, niewydolność nerek o nasileniu umiarkowanym lub ciężkim (stężenie kreatyniny w surowicy >160 µmol/l) stanowi przeciwwskazanie do stosowania produktu. ^{160µmol/l).”>5}

Choroby układu sercowo-naczyniowego

Diklofenak jest przeciwwskazany u pacjentów ze stwierdzoną zastoinową niewydolnością serca (klasa II–IV według klasyfikacji NYHA), chorobą niedokrwienną serca, chorobą naczyń obwodowych i/lub chorobą naczyń mózgowych. Ryzyko wystąpienia powikłań sercowo-naczyniowych u tych pacjentów jest znacząco podwyższone.⁶

Zaburzenia hemostazy i ryzyko krwawień

Podanie domięśniowe leku AKIS jest przeciwwskazane u pacjentów z zaburzeniami hemostazy lub otrzymujących jednocześnie leki przeciwzakrzepowe. W przypadku podania dożylnego, przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie NLPZ i leków przeciwzakrzepowych (w tym małych dawek heparyny).⁷

Przeciwwskazaniami dla podania dożylnego są również:

• Skłonność do krwotoków oraz potwierdzone lub podejrzewane krwawienia mózgowo-naczyniowe w wywiadzie⁸
• Operacje związane z dużym ryzykiem krwotoku – ze względu na działanie antyagregacyjne diklofenaku, które może nasilać krwawienie operacyjne⁹

Inne przeciwwskazania do podania dożylnego

W przypadku podania dożylnego, dodatkowe przeciwwskazania obejmują:

• Astmę w wywiadzie – ze względu na ryzyko wystąpienia napadu astmy o ciężkim przebiegu¹⁰
• Hipowolemię lub odwodnienie z dowolnej przyczyny – stany te zwiększają ryzyko nefrotoksyczności diklofenaku¹¹

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie leku AKIS

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy rozważyć odradzenie stosowania diklofenaku sodowego w postaci iniekcji ze względu na potencjalne ryzyko powikłań.

Czynniki ryzyka powikłań żołądkowo-jelitowych

Należy odradzić stosowanie leku AKIS u pacjentów z czynnikami ryzyka powikłań ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak:

• Podeszły wiek (>65 lat)
• Wcześniejsze epizody choroby wrzodowej (niepełniające kryteriów przeciwwskazań)
• Jednoczesne stosowanie kortykosteroidów
• Jednoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych (gdy nie stanowi to bezwzględnego przeciwwskazania)
• Długotrwałe stosowanie NLPZ w wysokich dawkach

Pacjenci z problemami sercowo-naczyniowymi

Ostrożność należy zachować u pacjentów z:

• Nadciśnieniem tętniczym
• Łagodną niewydolnością serca (NYHA klasa I)
• Istotnymi czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

Pacjenci z upośledzoną funkcją nerek lub wątroby

Należy odradzić stosowanie leku u pacjentów z:

• Łagodną niewydolnością nerek
• Łagodną niewydolnością wątroby
• Zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej

Pacjenci w wieku podeszłym

U pacjentów w wieku podeszłym należy rozważyć odradzenie stosowania diklofenaku lub zalecenie stosowania najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy okres. Pacjenci w tej grupie są bardziej narażeni na działania niepożądane, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego, nerek i układu sercowo-naczyniowego.

Inne sytuacje kliniczne

Należy również rozważyć odradzenie stosowania leku AKIS w następujących przypadkach:

• Jednoczesne stosowanie innych NLPZ
• Zaburzenia krzepnięcia krwi (gdy nie stanowią bezwzględnego przeciwwskazania)
• Choroby autoimmunologiczne (np. toczeń trzewny)
• Pierwszy i drugi trymestr ciąży
• Okres karmienia piersią