Właściwości farmakodynamiczne
Adenocor 3 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne leku Adenocor

Adenocor (adenozyna) należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „Inne leki stosowane w chorobach serca” (kod ATC: C01EB10). Jako nukleozyd purynowy, adenozyna występuje naturalnie we wszystkich komórkach organizmu, jednak jej działanie farmakologiczne ma szczególne znaczenie w kontekście elektrofizjologii serca.¹

Mechanizm działania

Podstawowym mechanizmem działania adenozyny jest wywoływanie efektu dromotropowo ujemnego w węźle przedsionkowo-komorowym. Badania farmakologiczne na modelach zwierzęcych potwierdziły to działanie, które następnie zostało udokumentowane również u ludzi. Po podaniu w formie szybkiego wstrzyknięcia dożylnego, adenozyna znacząco zwalnia przewodzenie impulsów w węźle przedsionkowo-komorowym.²

Skuteczność kliniczna

Kluczową właściwością farmakodynamiczną adenozyny jest jej zdolność do blokowania i przerywania pętli pobudzenia krążącego (obwodu re-entry) w węźle przedsionkowo-komorowym. Dzięki temu mechanizmowi możliwy jest powrót rytmu zatokowego u pacjentów cierpiących na napadowe częstoskurcze nadkomorowe. W większości przypadków jednokrotne przerwanie drogi pobudzenia jest wystarczające do przerwania częstoskurczu i przywrócenia prawidłowego rytmu zatokowego.³

Istotną cechą adenozyny jest jej ograniczona skuteczność w określonych typach arytmii. W przypadku migotania przedsionków oraz trzepotania przedsionków, adenozyna nie wykazuje efektywności terapeutycznej, ponieważ w tych arytmiach węzeł przedsionkowo-komorowy nie stanowi elementu pętli pobudzenia krążącego.⁴

Zastosowanie diagnostyczne

Poza działaniem leczniczym, adenozyna wykazuje również istotną wartość diagnostyczną. Przemijające spowolnienie przewodzenia w węźle przedsionkowo-komorowym umożliwia dokładniejszą ocenę aktywności elektrycznej przedsionków w zapisie elektrokardiograficznym (EKG). Ta właściwość czyni adenozynę przydatnym narzędziem w różnicowaniu częstoskurczów nadkomorowych z szerokimi i wąskimi zespołami QRS.⁵

Skuteczność u dzieci i młodzieży

Chociaż nie przeprowadzono kontrolowanych badań klinicznych dotyczących zastosowania adenozyny w konwersji napadowego częstoskurczu nadkomorowego (PSVT) w populacji pediatrycznej, istnieją liczne dane potwierdzające jej skuteczność i bezpieczeństwo w tej grupie wiekowej. Na podstawie szerokiego zastosowania klinicznego oraz danych literaturowych (badania otwarte, opisy przypadków, wytyczne kliniczne) uznaje się, że bezpieczeństwo stosowania i skuteczność adenozyny u dzieci w wieku od 0 do 18 lat z PSVT są ustalone.⁶

Przegląd danych klinicznych u dzieci

Przegląd literatury medycznej zidentyfikował 14 badań, w których adenozyna podawana dożylnie była stosowana do ostrego wygaszenia częstoskurczu nadkomorowego (SVT) u około 450 pacjentów pediatrycznych w wieku od 6. godzin życia do 18. roku życia. Badania te charakteryzowały się niejednorodnością pod względem wieku pacjentów oraz zastosowanych schematów dawkowania.⁷

Skuteczność terapii adenozyną w populacji pediatrycznej jest wysoka – w większości opublikowanych badań SVT ustąpił w 72 do 100% przypadków. Stosowane dawki wahały się od 37,5 μg/kg do 400 μg/kg masy ciała. Należy zwrócić uwagę, że w kilku badaniach zaobserwowano brak odpowiedzi na dawki początkowe mniejsze niż 100 μg/kg.⁸

Zastosowanie w szczególnych przypadkach

W praktyce klinicznej, pod nadzorem ekspertów, adenozyna była stosowana również u dzieci ze stabilnym częstoskurczem z szerokimi zespołami QRS oraz z zespołem Wolffa-Parkinsona-White’a. Decyzje o zastosowaniu leku podejmowano w oparciu o wywiad kliniczny dziecka, objawy oraz rozpoznanie postawione w oparciu o EKG. Należy jednak zaznaczyć, że obecnie dostępne dane nie potwierdzają jednoznacznie zasadności stosowania adenozyny u dzieci z tymi schorzeniami.⁹

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci

W literaturze opisano łącznie 6 przypadków arytmii wywołanych adenozyną u dzieci z zespołem WPW (ujawnionym lub ukrytym) w wieku od 0 do 16 roku życia. Odnotowano:

• 3 przypadki migotania przedsionków
• 2 przypadki trzepotania przedsionków
• 1 przypadek migotania komór

W 3 przypadkach arytmie ustąpiły samoistnie, natomiast pozostałe 3 przypadki wymagały interwencji terapeutycznej w postaci podania amiodaronu lub zastosowania amiodaronu w połączeniu z kardiowersją.¹⁰

Zastosowanie diagnostyczne u dzieci

Adenozyna była stosowana jako narzędzie diagnostyczne w celu różnicowania szerokich lub wąskich zespołów częstoskurczów nadkomorowych u dzieci. Dawkowanie było analogiczne jak w przypadku leczenia częstoskurczów nadkomorowych. Mimo że adenozyna nie doprowadzi do konwersji trzepotania przedsionków, migotania przedsionków czy częstoskurczu komorowego w rytm zatokowy, zwolnienie przewodnictwa przedsionkowo-komorowego umożliwia dokładniejsze zbadanie aktywności przedsionków. Należy jednak podkreślić, że obecnie dostępne dane nie dostarczają jednoznacznych dowodów potwierdzających zasadność stosowania adenozyny u dzieci i młodzieży w celach diagnostycznych.¹¹