Specjalne ostrzeżenia dotyczące stosowania adenozyny

Adenozyna, ze względu na swój mechanizm działania i potencjalne działania niepożądane, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Ze względu na możliwość wystąpienia przemijających zaburzeń rytmu serca podczas przerywania napadu częstoskurczu nadkomorowego, produkt należy podawać wyłącznie w warunkach szpitalnych z dostępnym monitorowaniem elektrokardiograficznym oraz sprzętem do natychmiastowej resuscytacji krążeniowo-oddechowej¹.

Podczas podawania leku konieczne jest ciągłe monitorowanie EKG ze względu na ryzyko wystąpienia zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca. Jest to podstawowy warunek bezpiecznego stosowania adenozyny².

Wpływ na ciśnienie tętnicze i układ krążenia

Adenozyna wywołuje przemijający spadek ciśnienia tętniczego, co wymaga szczególnej uwagi u określonych grup pacjentów. Ostrożność należy zachować w przypadku pacjentów z:³

• Zwężeniem głównego pnia lewej tętnicy wieńcowej
• Nieskorygowaną hipowolemią
• Zwężeniem zastawek serca
• Przeciekiem lewo-prawym
• Zapaleniem osierdzia lub wysiękiem w worku osierdziowym
• Dysfunkcją układu autonomicznego
• Zwężeniem tętnic szyjnych z niewydolnością naczyniowo-mózgową

Szczególną ostrożność należy również zachować podczas stosowania adenozyny u pacjentów z niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego lub ciężką niewydolnością serca⁴.

Zaburzenia przewodnictwa

Należy zachować ostrożność przy stosowaniu adenozyny u pacjentów z niewielkiego stopnia zaburzeniami przewodzenia, takimi jak:⁵

• Blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia
• Blok odnogi pęczka Hissa

Powyższe zaburzenia mogą przejściowo ulec nasileniu w czasie wlewu leku.

Szczególną ostrożność należy również zachować u pacjentów z migotaniem lub trzepotaniem przedsionków, zwłaszcza u chorych z dodatkowym szlakiem przewodzenia, gdyż może dojść do zwiększonego przewodzenia przez nieprawidłowy szlak⁶.

Przypadki ciężkiej bradykardii

Odnotowano rzadkie przypadki ciężkiej bradykardii po podaniu adenozyny. Część z tych przypadków wystąpiła u pacjentów we wczesnym okresie po transplantacji serca, natomiast w pozostałych przypadkach obecna była ukryta postać choroby węzła zatokowo-przedsionkowego⁷.

Wystąpienie ciężkiej bradykardii należy traktować jako ważny sygnał ostrzegawczy wskazujący na możliwość współwystępowania choroby. Ciężka bradykardia zwiększa ryzyko wystąpienia częstoskurczu typu torsade de pointes, szczególnie u pacjentów z wydłużonym odstępem QT⁸.

U pacjentów we wczesnym okresie po przeszczepie serca (krótszym niż 1 rok) obserwowano zwiększoną wrażliwość mięśnia sercowego na działanie adenozyny⁹.

Wpływ na układ oddechowy

Adenozyna może wywołać lub nasilić skurcz oskrzeli u pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, co stanowi istotne przeciwwskazanie do jej stosowania w tej grupie pacjentów¹⁰.

Interakcje z innymi lekami

Dipirydamol, jako inhibitor wychwytu adenozyny, może znacząco nasilać jej działanie. Z tego powodu pacjentom leczonym dipirydamolem nie należy podawać adenozyny. W przypadku bezwzględnej konieczności zastosowania adenozyny u takich pacjentów, należy:¹¹

• Zmniejszyć dawkę adenozyny
• Podać lek najwcześniej po upływie 24 godzin od ostatniej dawki dipirydamolu

Ryzyko drgawek

Adenozyna może wywoływać drgawki u pacjentów ze skłonnością do ich występowania. Pacjenci z napadami drgawkowymi w wywiadzie wymagają starannego monitorowania podczas podawania adenozyny¹².

Wskazania do natychmiastowego przerwania podawania leku

Podawanie adenozyny należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia następujących objawów:¹³

• Niewydolność oddechowa (mogąca prowadzić do zgonu)
• Asystolia – zatrzymanie czynności serca (mogące prowadzić do zgonu)
• Bolesna dławica piersiowa
• Ciężka bradykardia
• Ciężkie niedociśnienie tętnicze

Pacjenci z wydłużonym odstępem QT

Ze względu na ryzyko wystąpienia torsade de pointes, adenozynę należy stosować z ostrożnością u pacjentów z wydłużonym odstępem QT, zarówno wrodzonym, jak i nabytym (w następstwie stosowania leków lub pochodzenia metabolicznego)¹⁴.

Środki ostrożności dotyczące stosowania u dzieci i młodzieży

W populacji pediatrycznej należy mieć na uwadze, że adenozyna może wywołać arytmie przedsionkowe i w konsekwencji prowadzić do przyspieszenia komorowego u dzieci z zespołem Wolffa-Parkinsona-White’a (zespół WPW)¹⁵.

Należy podkreślić, że skuteczność podania śródkostnego adenozyny nie została dotychczas jednoznacznie potwierdzona¹⁶.

Zawartość sodu w preparacie

Adenocor zawiera 3,54 mg sodu na 1 ml (w postaci 9 mg chlorku sodu na ml), co należy uwzględnić u pacjentów ze zmniejszoną czynnością nerek oraz u pacjentów kontrolujących zawartość sodu w diecie¹⁷.

Mimo to, produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na fiolkę, co oznacza, że preparat uznaje się za „wolny od sodu”¹⁸.