Działania niepożądane
Abirateron Aristo 500 mg

Działania niepożądane leku Abirateron Aristo

Abirateron Aristo (abirateronu octan) jest lekiem stosowanym w leczeniu zaawansowanego raka gruczołu krokowego z przerzutami. Podczas stosowania tego produktu leczniczego zidentyfikowano szereg działań niepożądanych, których znajomość jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis profilu bezpieczeństwa tego leku oraz najważniejsze informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń związanych z jego stosowaniem.¹

Charakterystyka profilu bezpieczeństwa

Analiza danych z badań klinicznych fazy 3 wykazała, że najczęstsze działania niepożądane związane ze stosowaniem abirateronu (występujące u ≥10% pacjentów) to: obrzęk obwodowy, hipokaliemia, nadciśnienie tętnicze, zakażenia dróg moczowych oraz zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej i/lub aminotransferazy asparaginianowej.²

Do innych istotnych klinicznie działań niepożądanych należą: choroby serca, hepatotoksyczność, złamania oraz alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych.³

Działania mineralokortykosteroidowe

Ze względu na mechanizm działania, abirateron może wywoływać działania niepożądane związane z aktywnością mineralokortykosteroidową, w tym nadciśnienie tętnicze, hipokaliemię i zastój płynów. Wymienione działania niepożądane występowały częściej u pacjentów leczonych abirateronem w porównaniu z grupą otrzymującą placebo:⁴

• Hipokaliemia: 18% vs. 8%
• Nadciśnienie tętnicze: 22% vs. 16%
• Zastój płynów (obrzęk obwodowy): 23% vs. 17%

Ciężkie działania niepożądane według klasyfikacji CTCAE (Common Terminology Criteria for Adverse Events, wersja 4.0) występowały z następującą częstością:⁵

• Hipokaliemia stopnia 3. i 4.: 6% vs. 1% (abirateron vs. placebo)
• Nadciśnienie tętnicze stopnia 3. i 4.: 7% vs. 5% (abirateron vs. placebo)
• Zastój płynów (obrzęk obwodowy) stopnia 3. i 4.: 1% vs. 1% (abirateron vs. placebo)

Istotne jest, że reakcje mineralokortykosteroidowe można zwykle skutecznie leczyć, a jednoczesne zastosowanie kortykosteroidów zmniejsza częstość i nasilenie tych działań niepożądanych.⁶

Sercowo-naczyniowe działania niepożądane

Podczas badań klinicznych z abirateronem zaobserwowano szereg działań niepożądanych dotyczących układu sercowo-naczyniowego. Częstość tych działań u pacjentów stosujących abirateron w porównaniu z pacjentami przyjmującymi placebo przedstawiała się następująco:⁷

• Migotanie przedsionków: 2,6% vs. 2,0%
• Tachykardia: 1,9% vs. 1,0%
• Dławica piersiowa: 1,7% vs. 0,8%
• Niewydolność serca: 0,7% vs. 0,2%
• Arytmia: 0,7% vs. 0,5%

Należy zaznaczyć, że z badań klinicznych fazy 3 wyłączono pacjentów z niepoddającym się leczeniu nadciśnieniem tętniczym, istotną klinicznie chorobą serca, zawałem mięśnia sercowego lub tętniczymi zdarzeniami zakrzepowymi w okresie ostatnich 6 miesięcy, ciężką lub niestabilną dusznicą bolesną, niewydolnością serca klasy III lub IV (badanie 301) lub niewydolnością serca klasy II do IV (badania 3011 i 302) według klasyfikacji NYHA lub frakcją wyrzutową serca wynoszącą <50%.<sup data-drug="Abirateron Aristo" data-section="Działania niepożądane" title="Trzy badania fazy 3 przeprowadzono z wyłączeniem pacjentów z niepoddającym się leczeniu nadciśnieniem tętniczym, istotną klinicznie chorobą serca, potwierdzoną zawałem mięśnia sercowego lub tętniczymi zdarzeniami zakrzepowymi w okresie ostatnich 6 miesięcy, z ciężką lub niestabilną dusznicą bolesną lub niewydolnością serca klasy III lub IV (badanie 301) lub niewydolnością serca klasy II do IV (badania 3011 i 302) wg NYHA lub frakcją wyrzutową serca wynoszącą 8

Hepatotoksyczność

Podczas terapii abirateronem obserwowano przypadki hepatotoksyczności przejawiającej się zwiększoną aktywnością enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT) oraz stężenia całkowitego bilirubiny. W badaniach klinicznych fazy 3 hepatotoksyczność stopnia 3. i 4. (np. AlAT lub AspAT zwiększone >5x powyżej górnej granicy normy [GGN] lub bilirubina zwiększona >1,5x GGN) stwierdzano u około 6% pacjentów leczonych abirateronem, najczęściej w ciągu pierwszych 3 miesięcy od rozpoczęcia terapii.^{5 x powyżej górnej granicy normy [GGN] lub bilirubina zwiększona o >1,5 x GGN) u około 6% pacjentów, którzy otrzymywali abirateronu octan, zwykle podczas pierwszych 3 miesięcy od rozpoczęcia terapii.”>9}

W badaniu 3011 hepatotoksyczność stopnia 3. lub 4. wystąpiła u 8,4% pacjentów leczonych abirateronem. Z powodu hepatotoksyczności leczenie przerwało 10 pacjentów, w tym dwóch z hepatotoksycznością stopnia 2., sześciu stopnia 3. i dwóch stopnia 4. W tym badaniu nie odnotowano zgonów spowodowanych hepatotoksycznością.¹⁰

Pacjenci z wyjściowo podwyższonymi wartościami AlAT lub AspAT częściej doświadczali wzrostu parametrów wątrobowych w trakcie leczenia abirateronem. Gdy stwierdzano zwiększenie AlAT lub AspAT >5x GGN lub zwiększenie bilirubiny >3x GGN, stosowanie abirateronu przerywano lub wstrzymywano.^{5 x GGN lub zwiększenie bilirubiny o >3 x GGN, stosowanie abirateronu octanu było wstrzymywane lub przerywane.”>11}

Podczas badań klinicznych odnotowano dwa szczególnie istotne przypadki znacznego zwiększenia wyników testów wątrobowych u pacjentów z prawidłową wyjściową funkcją wątroby. U tych osób doszło do zwiększenia AlAT lub AspAT od 15 do 40x GGN oraz zwiększenia bilirubiny od 2 do 6x GGN. Po odstawieniu abirateronu parametry wątrobowe powróciły do normy, a u jednego pacjenta można było wznowić leczenie bez ponownego wzrostu wartości wskaźników.¹²

W badaniu 302 zwiększenie aktywności AlAT lub AspAT stopnia 3. lub 4. stwierdzono u 35 (6,5%) pacjentów leczonych abirateronem. Zaburzenia te ustąpiły u wszystkich pacjentów z wyjątkiem trzech (dwóch z nowymi przerzutami do wątroby i jednego ze zwiększonym AspaT po około 3 tygodniach od podania ostatniej dawki abirateronu).¹³

W badaniach fazy 3 leczenie z powodu zwiększenia AlAT i AspAT lub nieprawidłowej czynności wątroby przerwało 1,1% pacjentów leczonych abirateronem i 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. Nie odnotowano przypadków zgonów z powodu hepatotoksyczności.¹⁴

Należy zauważyć, że ryzyko wystąpienia hepatotoksyczności w badaniach klinicznych było zmniejszone poprzez wykluczenie pacjentów z wyjściowym zapaleniem wątroby lub znaczącymi odchyleniami w testach czynnościowych wątroby. Dokładne kryteria wykluczenia obejmowały:¹⁵

• W badaniu 3011: wyjściowe wartości AlAT i AspAT ≥2,5x GGN, bilirubiny >1,5x GGN, czynne lub objawowe wirusowe zapalenie wątroby, przewlekła choroba wątroby, wodobrzusze lub zaburzenia krwotoczne będące następstwem dysfunkcji wątroby.^{1,5 x GGN oraz pacjentów z czynnym lub objawowym wirusowym zapaleniem wątroby lub przewlekłą chorobą wątroby; wodobrzusze lub zaburzenia krwotoczne jako następstwa dysfunkcji wątroby były wykluczane z badania.”>16}
• W badaniu 301: wyjściowe wartości AlAT i AspAT ≥2,5x GGN przy braku przerzutów do wątroby i >5x GGN w razie obecności przerzutów do wątroby.^{5 x GGN w razie obecności przerzutów do wątroby.”>17}
• W badaniu 302: wykluczano pacjentów z przerzutami do wątroby oraz z wyjściowymi wartościami AlAT i AspAT ≥2,5x GGN.¹⁸

Mechanizm hepatotoksyczności związanej ze stosowaniem abirateronu nie został jeszcze poznany.¹⁹

Szczegółowa tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane stwierdzone podczas badań klinicznych oraz po wprowadzeniu produktu Abirateron Aristo do obrotu. Działania te przedstawiono według klasyfikacji organów i narządów oraz częstości występowania.<sup data-drug="Abirateron Aristo" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane stwierdzone podczas badań klinicznych oraz po wprowadzeniu produktu do obrotu przedstawiono poniżej wg kategorii częstości występowania. Kategorie częstości zdefiniowano następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (20

* Niewydolność serca obejmuje także: zastoinową niewydolność serca, dysfunkcję lewej komory i zmniejszenie frakcji wyrzutowej.
** Złamania obejmują osteoporozę i wszystkie złamania poza złamaniami patologicznymi.²¹

Monitorowanie bezpieczeństwa stosowania leku

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²²

Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:
Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
tel.: + 48 22 49-21-301
fax: + 48 22 49-21-309
strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl²³

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁴