Sarkoidoza
Patofizjologia i mechanizm
Sarkoidoza to wielonarządowa choroba ziarniniakowa o nieznanej etiologii, charakteryzująca się obecnością nieserowaciejących ziarniaków, głównie w płucach i węzłach chłonnych. Patogeneza opiera się na złożonej interakcji między komórkami układu odpornościowego (makrofagi, limfocyty T CD4+ Th1/Th17, limfocyty T regulatorowe, komórki dendrytyczne), czynnikami genetycznymi (szczególnie warianty HLA-DRB1 i DQB1) oraz potencjalnymi antygenami środowiskowymi, takimi jak bakterie (Cutibacterium acnes) i cząstki nieorganiczne. Kluczową rolę odgrywa nadmierna odpowiedź immunologiczna z udziałem cytokin prozapalnych, w tym TNF-α, IFN-γ, IL-2, IL-12, IL-17, oraz aktywacja szlaków sygnałowych mTORC1 i JAK-STAT. W płynie BAL stosunek CD4+/CD8+ często przekracza 3,5, choć w 40% przypadków może być prawidłowy lub obniżony, co ogranicza jego wartość diagnostyczną. Histopatologicznie ziarniniaki składają się z makrofagów, komórek nabłonkowatych i wielojądrzastych komórek olbrzymich, otoczonych limfocytami T i B oraz fibroblastami, z obecnością charakterystycznych ciałek gwiaździstych i Schaumanna. Predyspozycje genetyczne i ekspozycje środowiskowe, w tym na krzemionkę, odgrywają istotną rolę w etiologii, co potwierdza nowy termin „silikosarkoidoza” opisujący nakładanie się cech sarkoidozy i krzemicy u pacjentów zawodowo narażonych na respirabilną krystaliczną krzemionkę (RCS).
- Patogeneza sarkoidozy – wprowadzenie
- Struktura i charakterystyka ziarniniaka w sarkoidozie
- Rola limfocytów T i odpowiedzi adaptacyjnej
- Cytokiny i chemokiny w patogenezie sarkoidozy
- Rola limfocytów B w patogenezie sarkoidozy
- Genetyczne uwarunkowania w patogenezie sarkoidozy
- Potencjalne antygeny i czynniki środowiskowe
- Nowe kierunki i biomarkery w sarkoidozie
- Nowe hipotezy i kierunki badań
- Silikosarkoidoza – nowy termin w medycynie
Patogeneza sarkoidozy – wprowadzenie
Sarkoidoza to wielonarządowa choroba o nieznanej etiologii, charakteryzująca się obecnością nieserowaciejących ziarniaków w zajętych narządach, najczęściej w płucach i węzłach chłonnych12. Stanowi ona nierozwiązaną zagadkę immunologiczną, gdzie z jednej strony obserwujemy nasiloną odpowiedź immunologiczną w zajętych narządach, a z drugiej stan anergii immunologicznej, przejawiający się obniżoną nadwrażliwością typu opóźnionego na tuberkulinę i typowe antygeny34. Mechanizm powstawania ziarniaków w sarkoidozie, które stanowią centralny element patologii tej choroby, jest wynikiem złożonej interakcji między komórkami układu odpornościowego, czynnikami genetycznymi i potencjalnymi antygenami środowiskowymi56.
Struktura i charakterystyka ziarniniaka w sarkoidozie
Ziarniniaki w sarkoidozie mają charakterystyczną budowę. Są to nieserowaciejące struktury zbudowane głównie z makrofagów, które różnicują się w komórki nabłonkowate, a następnie ulegają fuzji, tworząc wielojądrzaste komórki olbrzymie7. W centralnej części ziarniniaka znajdują się ściśle upakowane makrofagi, komórki nabłonkowate, wielojądrzaste komórki olbrzymie oraz limfocyty T CD4+8. Region centralny otoczony jest przez limfocyty T CD4+ i CD8+, limfocyty B, monocyty, mastocyty i fibroblasty, które mogą być dalej otoczone warstwami kolagenu hialinowego9. Ta heterogeniczna populacja komórek sugeruje, że zarówno wrodzona, jak i adaptacyjna odpowiedź immunologiczna przyczyniają się do powstania i progresji choroby10.
Dodatkowe cechy histopatologiczne ziarniaków w sarkoidozie mogą obejmować ciałka gwiaździste (asteroid bodies), ciałka Schaumanna oraz dwójłomne cząstki krystaliczne (szczawian wapnia i inne sole wapnia)1112. W rzadkich przypadkach martwiczej ziarniniakowej sarkoidozy, obraz histopatologiczny wykazuje okołonaczyniowe masy złożone z łączących się ziarniaków i martwicy miąższu płuc13.
Rola makrofagów i odpowiedzi wrodzonej
Makrofagi pęcherzykowe (AM) odgrywają kluczową rolę zarówno we wrodzonej, jak i adaptacyjnej odpowiedzi immunologicznej w sarkoidozie. Wytwarzają one szereg cytokin prozapalnych, takich jak czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α), który napędza tworzenie ziarniaków14. Dodatkowo, AM funkcjonują jako komórki prezentujące antygen (APC), wchodząc w interakcje z limfocytami T poprzez cząsteczki ludzkiego antygenu leukocytarnego (HLA) i receptory limfocytów T15.
Aktywacja szlaku mTORC1 (mammalian target of rapamycin complex 1) w makrofagach sprzyja nadmiernemu tworzeniu ziarniaków u myszy i jest związana z proliferacją makrofagów oraz progresją choroby u pacjentów z sarkoidozą1617. Analiza monocytów z krwi obwodowej pacjentów z sarkoidozą wykazała wzbogacenie aktywowanych monocytów, które mogą zasiedlać miejsca zapalenia ziarniniakowego, oraz wyższy odsetek komórek wyrażających CD11c, co potencjalnie reprezentuje subpopulację komórek pochodnych monocytów, które mogą różnicować się w komórki dendrytyczne, łącząc tym samym odpowiedź wrodzoną i adaptacyjną w sarkoidozie18.
Krążące monocyty wykazują również wyższą ekspresję receptorów Toll-podobnych TLR2 i TLR4, indukując odpowiednio odpowiedzi Th1 i Th219. Zaburzenia funkcji receptorów TLR2 mogą odgrywać rolę w patogenezie sarkoidozy płucnej20.
Komórki dendrytyczne w patogenezie sarkoidozy
Komórki dendrytyczne (DC) są kluczowymi komórkami prezentującymi antygen, które odgrywają istotną rolę w patogenezie sarkoidozy21. Badania wykazały, że dojrzałe DC (mDC) z płynu z płukania oskrzelowo-pęcherzykowego (BAL) pacjentów z sarkoidozą są funkcjonalne i nie wykazują zmniejszonej immunoreaktywności w porównaniu z mDC od zdrowych osób22.
Tworzenie ziarniaków było związane ze wzrostem liczby i statusu dojrzewania DC, co dostarcza dowodów na udział DC w tworzeniu lub utrzymywaniu ziarniaków w sarkoidozie23. Wyniki badań silnie popierają pogląd, że mDC są zaangażowane w tworzenie i utrzymanie ziarniaków w sarkoidozie, a nie alternatywne założenie, że DC są wadliwe we wspieraniu układu odpornościowego adaptacyjnego w usuwaniu antygenów24.
Rola limfocytów T i odpowiedzi adaptacyjnej
Limfocyty T, szczególnie aktywowane limfocyty T CD4+, odgrywają kluczową rolę w procesie zapalnym w sarkoidozie25. Różne podtypy limfocytów T pomocniczych CD4+ uczestniczą w immunopatogenezie sarkoidozy. Główną cechą ostrej postaci choroby jest proces zapalny sterowany przez limfocyty Th1/Th17/regulatorowe limfocyty T (Tregs), angażujący makrofagi zarówno jako komórki prezentujące antygen, jak i kluczowe efektory26.
W sarkoidozie, płuca gromadzą nawet dziesięć razy więcej limfocytów T CD4+ niż krew obwodowa, prowadząc do podwyższonego stosunku CD4/CD8 mierzonego w płynie BAL27. Sarkoidoza płucna charakteryzuje się często stosunkiem CD4+/CD8+ wynoszącym co najmniej 3,5 w płynie BAL, chociaż do 40% przypadków prezentuje normalny lub nawet obniżony stosunek, co ogranicza jego wartość diagnostyczną28.
Limfocyty Th1 i Th17 w sarkoidozie
Limfocyty T CD4+, które inicjują tworzenie ziarniaków, są silnie spolaryzowane w kierunku Th1. Po aktywacji receptora TCR, ekspresja interferonu gamma (IFN-γ) w limfocytach T CD4+ staje się bardziej wyraźna29. W odpowiedzi na IL-12, produkcja IL-4 i IL-13 przez limfocyty T CD4+ (cytokiny, które ułatwiają odpowiedź fibroproliferacyjną) jest hamowana30.
IL-12 i IL-18 działają synergistycznie, promując tworzenie ziarniaków sarkoidalnych31. Profil immunologiczny sarkoidozy charakteryzuje się nadmierną odpowiedzią immunologiczną komórek T pomocniczych typu 1 (Th1), w tym hiperaktywacją limfocytów Th1 i zwiększonym poziomem cytokin Th132.
Badania sugerują, że komórki Th17 mogą odgrywać rolę w patogenezie i progresji sarkoidozy; komórki te stwierdzono w krwi, próbkach BAL i tkance płucnej pacjentów z sarkoidozą, szczególnie u osób z aktywną postacią choroby33. Innym podtypem komórek CD4 T-limfocytów zaangażowanych w indukcję lub utrzymanie ziarniaków w sarkoidozie są komórki Th17, co udokumentowano podwyższoną liczbą komórek T CD4 wydzielających IL-17, IL-22 i IFN-γ, znalezionych we krwi pacjentów z sarkoidozą34.
Regulatorowe limfocyty T w sarkoidozie
Regulatorowe limfocyty T (Treg), definiowane jako CD4+CD25brightFoxP3+, zostały również powiązane z patogenezą sarkoidozy35. Limfocyty T regulatorowe na obwodzie ziarniaków sarkoidalnych wydają się hamować wydzielanie IL-2, co według hipotezy powoduje stan anergii, zapobiegając odpowiedziom pamięciowym specyficznym dla antygenu36.
Zaburzenie równowagi między komórkami Th17 a Treg jest uważane za istotny czynnik w prognozie sarkoidozy37. Przypuszcza się, że w sarkoidozie infiltrujące komórki T-reg nie są w stanie zmniejszyć nadmiernej odpowiedzi zapalnej, przyczyniając się tym samym do utrzymania i integralności ziarniaków38. Komórki T-reg wydzielają również transformujący czynnik wzrostu beta (TGF-β), który może przyczyniać się do zwłóknienia i tworzenia ziarniaków39.
Cytokiny i chemokiny w patogenezie sarkoidozy
Ziarniniakowate zapalenie charakteryzuje się przede wszystkim gromadzeniem się makrofagów i aktywowanych limfocytów T, ze zwiększoną produkcją kluczowych mediatorów zapalnych, w tym czynnika martwicy nowotworów alfa (TNF-α), interferonu gamma (IFN-γ), interleukiny 2 (IL-2), IL-8, IL-10, IL-12, IL-18, IL-23 i transformującego czynnika wzrostu beta (TGF-β), wskazując na odpowiedź immunologiczną mediowaną przez komórki T pomocnicze40.
Cytokiny, w tym Th1, IL-2, IL-6, IL-8, IL-12, IL-18, IL-27, interferon gamma (IFN-γ) i czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α), są ściśle związane z sarkoidozą41. Niektóre z nich są zaangażowane w tworzenie ziarniaków z akumulacją, aktywacją i agregacją makrofagów i komórek nabłonkowatych42.
Rola TNF-α i innych cytokin prozapalnych
Zarówno TNF-α, jak i receptory TNF są zwiększone w sarkoidozie4344. Znaczenie TNF-α w rozprzestrzenianiu się stanu zapalnego w sarkoidozie zostało wykazane przez skuteczność leków anty-TNF, takich jak pentoksyfilina i infliksymab, w leczeniu tej choroby4546.
TNF-α jest krytycznym składnikiem w tworzeniu i utrzymaniu ziarniaków oraz odgrywa kluczową rolę w patogenezie łuszczycy47. Zachęcająca odpowiedź na leki biologiczne podkreśliła kluczową rolę, jaką TNF-α odgrywa w patogenezie sarkoidozy48.
Dodatkowe cytokiny, takie jak IL-8, TNF i białko zapalne makrofagów 1-alfa, przyciągają dodatkowe limfocyty i makrofagi, prowadząc do tworzenia ziarniaków49. Proces ten jest napędzany przez zwiększone wydzielanie cytokin, takich jak IL-2 (które prowadzą do oligoklonalnej ekspansji limfocytów T pomocniczych CD4+) i IFN-gamma (który powoduje aktywację makrofagów)50.
Szlaki sygnałowe w patogenezie sarkoidozy
Szlak mTOR odgrywa ważną rolę w patogenezie sarkoidozy. Aktywacja szlaku sygnałowego mTORC1 odbywa się za pośrednictwem cząsteczek sygnałowych, takich jak IFN-γ i IL-17A, wraz z dodatkowymi czynnikami wydzielanymi przez komórki Th1 i Th17, ułatwionymi przez szlak sygnałowy JAK/STAT51.
Rodzina białek JAK obejmuje cztery odrębne składniki: JAK1, JAK2, JAK3 i TYK2. W przeciwieństwie do tego, rodzina białek STAT składa się z siedmiu różnych członków, a mianowicie STAT1, STAT2, STAT3, STAT4, STAT6, a także STAT5A i STAT5B. IFN-γ może przekazywać sygnały za pośrednictwem JAK1 i JAK2, aby aktywować STAT152. Potencjalne znaczenie kliniczne inhibitorów JAK w leczeniu sarkoidozy zostało wskazane przez te odkrycia53.
Szlak sygnałowy inflamasomu NLRP3 jest aktywowany w sarkoidozie i zaangażowany w tworzenie ziarniaków54. Mechanizmy immunologiczne sarkoidozy nie są w pełni zrozumiane, a szlak transdukcji sygnału inflamasomu odgrywa kluczową rolę w patogenezie sarkoidozy55.
Rola limfocytów B w patogenezie sarkoidozy
Oprócz roli limfocytów T, limfocyty B również odgrywają rolę w patofizjologii sarkoidozy56. Istnieją dowody na nadreaktywność limfocytów B z produkcją immunoglobulin57. Aktywna sarkoidoza jest również związana z hipergammaglobulinemią osocza58.
Poziomy rozpuszczalnych antygenów klasy I HLA w surowicy i płynie BAL są wyższe u pacjentów z sarkoidozą. Poziomy te mają tendencję do bycia znacznie wyższymi w aktywnych niż w nieaktywnych stadiach i korelują z poziomami enzymu konwertującego angiotensynę (ACE)59. Wykazano akumulację limfocytów B w zmianach płucnych, a korzystny efekt terapii przeciwciałami monoklonalnymi anty-CD20 został zgłoszony u wybranych pacjentów60.
Genetyczne uwarunkowania w patogenezie sarkoidozy
Predyspozycja genetyczna odgrywa ważną rolę w patogenezie sarkoidozy61. Dowody wspierające genetyczną podatność na sarkoidozę pochodzą z licznych źródeł62. Wyższa częstość występowania choroby u bliźniąt jednojajowych niż u dwujajowych, zwiększona częstość występowania sarkoidozy wśród krewnych pierwszego lub drugiego stopnia pacjentów z sarkoidozą oraz znaczny wzrost względnego ryzyka zachorowania na sarkoidozę u rodzeństwa pacjentów z sarkoidozą to niektóre z dowodów potwierdzających to założenie63.
Powiązania z układem HLA
Najsilniej i najbardziej konsekwentnie powiązanym czynnikiem ryzyka sarkoidozy jest region głównego kompleksu zgodności tkankowej (MHC), składający się z genów HLA klasy I i klasy II, przy czym warianty HLA klasy II, szczególnie HLA-DRB1 i DQB1, są allelami najczęściej zgłaszanymi w związku z sarkoidozą64.
Haplotyp HLA-DRB1*03/DQB1*02 jest związany z zespołem Löfgrena i przewiduje doskonałe rokowanie, w przeciwieństwie do HLA-DRB1*15/HLA DQB1*0602, który przewiduje utrzymującą się chorobę65. Znacznie wyższą częstość występowania allelu HLA DQB1*0602 zgłoszono u pacjentów z sarkoidozą z neuropatią drobnych włókien, a allel ten został powiązany z ciężkim przebiegiem choroby66.
Badanie interakcji gen-środowisko zidentyfikowało dodatkowe geny (FCRL1, IL23R), które mogły rozróżnić pacjentów z zespołem Löfgrena i bez niego67. Ostatnio mutacje genu NOD2 zostały zaangażowane w patogenezę sarkoidozy, a także w zespół Blaua (BS) i sarkoidozę o wczesnym początku (EOS)68.
Potencjalne antygeny i czynniki środowiskowe
Zaangażowanie zarówno wrodzonych, jak i adaptacyjnych komórek immunologicznych stawia pytanie o naturę antygenu/ów zaangażowanych w patogenezę sarkoidozy69. Do tej pory, oprócz tuberkuliny znanej z wywoływania tworzenia się ziarniaków sarkoidalnych, wiele było kandydackich antygenów powiązanych z początkiem i progresją choroby70.
Potencjalne czynniki infekcyjne
W zmianach sarkoidalnych zidentyfikowano DNA bakteryjne, a także autoantygeny należące do cząsteczek głównego układu zgodności tkankowej (MHC) klasy II na komórkach prezentujących antygen, rozpoznawane przez receptor limfocytów T (TCR) odpowiadających limfocytów T pacjentów z sarkoidozą, prowadząc do ich klonalnej ekspansji71.
Silne odpowiedzi limfocytów T na wimentynę, peptyd pochodzący z cytoszkieletu, znaleziono u podgrupy pacjentów z sarkoidozą o specyficznym typie HLA7273. Podobnie, stymulacja jednojądrzastych komórek krwi obwodowej (PBMC) od pacjentów z sarkoidozą wimentyną wyzwala zwiększone wydzielanie cytokin zdolnych do podtrzymania odpowiedzi immunologicznej, sugerując mechanizm samopodtrzymujący się, podobny do znanego z występowania w chorobach autoimmunologicznych74.
Czynniki środowiskowe o potencjalnym znaczeniu w patogenezie sarkoidozy to ekspozycja na nieorganiczne cząstki, insektycydy i zapleśniałe środowiska75. Sarkoidoza została również powiązana z pewnymi czynnikami środowiskowymi, takimi jak ekspozycja na cząstki nieorganiczne, insektycydy i zapleśniałe środowiska76.
Modele eksperymentalne sarkoidozy
Opracowano modele in vivo u myszy narażonych na potencjalne czynniki wywołujące sarkoidozę, albo antygeny pochodzenia zakaźnego, albo cząstki nieorganiczne77. Dwa główne modele in vivo oparte na czynnikach zakaźnych podążały różnymi strategiami: użycie antygenów mykobakteryjnych bez wywoływania gruźlicy oraz ekspozycja na Cutibacterium acnes (C. acnes) (dawniej nazywaną Propionibacterium acnes, P. acnes), która jest komensalnym szczepem bakterii78.
Drugi model wykorzystywał C. acnes na podstawie jego wykrycia w płucach i węzłach chłonnych pacjentów79. Warto podkreślić, że różne badania wykorzystujące C. acnes do wywołania ziarniniakowania płucnego wykazały dużą zmienność dotyczącą sposobu podania, obecności lub braku adiuwantu i rodzaju używanego adiuwantu, dawki C. acnes, liczby wyzwań i daty poświęcenia80.
Nowe kierunki i biomarkery w sarkoidozie
Niedawne badania poczyniły wybitne osiągnięcia w zrozumieniu patologii, etiologii, genetyki i dysregulacji immunologicznej zaangażowanej w tworzenie ziarniaków w sarkoidozie81. Nierozwiązana przewlekła odpowiedź zapalna jest kluczowym mechanizmem patogenicznym leżącym u podstaw sarkoidozy, wywołującym nieodwracalne dysfunkcje narządów82.
Glikoproteina KL-6 i białko surfaktantu D (SP-D) pochodzące z komórek pęcherzykowych typu II i komórek nabłonkowych oskrzelikowych są znacznie zwiększone w sarkoidozie płucnej i korelują z odsetkiem limfocytów w płynie BAL, odzwierciedlając odpowiedź zapalną w sarkoidozie83. Wykazano, że KL-6 jest predyktorem zwiększonej infiltracji miąższu płucnego84.
Przyszłe badania powinny skupić się na kombinacji biomarkerów i bardziej wyrafinowanych technikach obrazowania, takich jak tomografia komputerowa (CT), obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI) i pozytonowa tomografia emisyjna (PET)85. Poprzez wykorzystanie tych technik i markerów, może być możliwe zaprojektowanie podejść diagnostycznych i terapeutycznych86.
Perspektywy terapeutyczne
Glikokortykoidy nadal stanowią leczenie pierwszego rzutu, ale nowe strategie leczenia, w tym te ukierunkowane na kwestie jakości życia, są oceniane i powinny przynieść odpowiednie, spersonalizowane i bardziej skuteczne leczenie87. Kortykosteroidy są terapią pierwszego rzutu ze względu na silne działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne, które hamuje TNF-α, IFN-γ i pokrewne (np. NF-κB) szlaki sygnalizacyjne88.
Najnowsze badania wykazały, że mechanizmy patologiczne sarkoidozy obejmują również inne czynniki prozapalne (takie jak TNF-α) i wiele szlaków sygnałowych (takich jak mTOR i szlak JAK-STAT). Odkrycia te sugerują nowe obiecujące cele terapeutyczne dla sarkoidozy89.
Mechanizm działania efzofitimod w komórkach T i makrofagach potencjalnie pokrywa się z patologią komórkową obserwowaną w sarkoidozie płucnej90. W badaniach przedklinicznych zaobserwowano, że efzofitimod osłabia aktywację komórek T i hamuje cytokiny i chemokiny zaangażowane w regulację odpowiedzi zapalnych, jednocześnie modulując dojrzewanie endosomu makrofagów91. Wykazano również, że aktywna część efzofitimod ma zdolność do zakłócania tworzenia ziarniaków sarkoidalnych in vitro92.
Nowe hipotezy i kierunki badań
Jedną z interesujących hipotez jest to, że odpowiedź ziarniniakowa utrzymuje się tak długo, jak długo istnieje niedostateczne usuwanie czynnika przyczynowego, a przez cały ten okres powoduje różne objawy u pacjenta (mogłoby to wyjaśnić zwyczajny samoograniczający się przebieg choroby)93. W tej hipotezie wejście czynników przyczynowych jest prawdopodobnie poprzez wdychanie, co można wywnioskować z faktu, że prawie wszystkie przypadki sarkoidozy zaczynają się od zajęcia płuc i limfadenopatii śródpiersia94.
Nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna w sarkoidozie opiera się na szlakach Th1 i Th17 i indukuje typowy dla sarkoidozy proces zapalny ziarniniakowy, w którym czynnik martwicy nowotworów alfa (TNFα) wytwarzany przez aktywowane makrofagi odgrywa fundamentalną rolę95.
Mimo rozległych badań prowadzonych w ciągu ostatnich kilku dekad, etiologia sarkoidozy pozostaje nieznana96. Integracja najnowszych szczegółowych danych pozwoli wypełnić lukę między genotypem a fenotypem, unikając wyników fałszywie negatywnych i fałszywie pozytywnych97. Dla lepszego zarządzania chorobą, wielopłaszczyznowe podejścia pozostają najlepszą praktyką w zapewnieniu kompetentnej i skutecznej opieki nad pacjentem98.
Silikosarkoidoza – nowy termin w medycynie
W badaniu prowadzonym przez międzynarodowy zespół ekspertów, naukowcy z National Jewish Health i ich współpracownicy wprowadzili nowy termin do medycznego leksykonu: silikosarkoidoza99. To nowatorskie określenie opisuje przypadki, w których tkanka płucna pacjentów wykazuje nakładające się cechy zarówno krzemicy, jak i sarkoidozy, dwóch poważnych chorób płuc związanych z narażeniem zawodowym na respirabilną krystaliczną krzemionkę (RCS), powszechnie występującą w budownictwie, górnictwie i produkcji kamienia technicznego100.
Sarkoidoza, ogólnoustrojowy stan zapalny o nieznanym pochodzeniu, jest coraz częściej wiązana z narażeniem środowiskowym i zawodowym. Jednakże, historie ekspozycji są rzadko poszukiwane podczas oceny klinicznej101. Ilościowa technika mikroskopowa opracowana przez zespół badawczy Dr. Hua zmierzyła znacznie podwyższone gęstości cząstek pyłu w tkance płucnej, potwierdzając nadmiar krzemionki w porównaniu do zdrowych kontroli102.
„To badanie przynosi bardzo potrzebną jasność w kwestii nakładania się dwóch złożonych chorób płuc i potwierdza kluczową rolę historii ekspozycji w diagnostyce płucnej”, powiedziała Cecile Rose, MD, główna autorka badania i pulmonolog zajmujący się chorobami zawodowymi w National Jewish Health103. „Wprowadzenie terminu 'silikosarkoidoza’ stanowi kluczowy krok w rozważaniu zarówno podejść leczniczych, jak i strategii zapobiegawczych, szczególnie w praktyce klinicznej pulmonologicznej”104.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.