receptor dopaminergiczny D2
Receptor dopaminergiczny D2 należy do rodziny receptorów dopaminergicznych, które są receptorami związanymi z białkami G. Jest on kodowany przez gen DRD2 i występuje głównie w układzie limbicznym, prążkowiu oraz w przysadce mózgowej. Receptor D2 odgrywa kluczową rolę w regulacji wielu funkcji neurologicznych, w tym kontroli motorycznej, procesów poznawczych, zachowań motywacyjnych oraz wydzielania prolaktyny.
Z punktu widzenia farmakologicznego, receptor D2 jest głównym celem działania leków przeciwpsychotycznych (neuroleptyków), które blokując ten receptor zmniejszają objawy psychotyczne. Atypowe leki przeciwpsychotyczne (np. klozapina, risperidon) wykazują mniejsze powinowactwo do receptorów D2 w porównaniu do klasycznych neuroleptyków, co przekłada się na niższe ryzyko wystąpienia działań niepożądanych w postaci objawów pozapiramidowych.
Dysfunkcja receptora D2 jest wiązana z patogenezą wielu zaburzeń neurologicznych i psychiatrycznych, takich jak choroba Parkinsona (zmniejszona aktywność dopaminergiczna), schizofrenia (nadmierna aktywność), uzależnienia oraz zespół Tourette’a. Polimorfizmy genu DRD2 mogą wpływać na indywidualną odpowiedź na leki, predyspozycję do uzależnień oraz ryzyko rozwoju zaburzeń psychicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Orizon 2 mg
Rysperydon, substancja czynna leku Orizon, jest antagonistą receptorów serotoninergicznych 5-HT2 i dopaminergicznych D2, z dodatkowym powinowactwem do receptorów alfa-1-adrenergicznych, a niskim do histaminergicznych H1 i alfa-2-adrenergicznych, bez działania na receptory cholinergiczne. Jego mechanizm działania pozwala na skuteczne leczenie schizofrenii, zmniejszając objawy pozytywne i negatywne oraz ograniczając ryzyko pozapiramidowych działań niepożądanych. W badaniach klinicznych (4-8 tygodni, dawki 1-16 mg/dobę) wykazano istotną poprawę w skalach BPRS i PANSS. W długoterminowym badaniu (1-2 lata) rysperydon (2-8 mg/dobę) wydłużył czas do nawrotu choroby w porównaniu z haloperydolem. Ponadto, rysperydon jest skuteczny w leczeniu ostrych epizodów manii w zaburzeniu dwubiegunowym typu I (dawki 1-6 mg/dobę, 3 tygodnie), potwierdzając redukcję objawów w skali YMRS, zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z litem lub walproinianem, z wyjątkiem interakcji z karbamazepiną obniżającej stężenia leku.
aktywność motoryczna, antagonista monoaminergiczny, BPSD, choroba Alzheimera, demencja naczyniowa, działanie pozapiramidowe, epizod maniakalny, katalepsja, neuroleptyk klasyczny, objaw negatywny, objaw wytwórczy schizofrenii, otępienie umiarkowane, receptor alfa-1-adrenergiczny, receptor alfa-2 adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny D2, receptor histaminergiczny H1, receptor serotoninergiczny 5-HT2, schizofrenia, skala BEHAVE-AD, skala BPRS, skala CMAI, skala MMSE, skala N-CBRF, skala PANSS, skala YMRS, stabilizator nastroju, upośledzenie psychiczne, zaburzenie afektywne, zaburzenie dwubiegunowe, zaburzenie zachowania, zachowanie destrukcyjne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Risperidone Grindeks 3 mg
Rysperydon, substancja czynna leku Risperidone Grindeks, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o mechanizmie działania polegającym na antagonizmie receptorów serotoninergicznych 5-HT2 oraz dopaminergicznych D2, z dodatkowym powinowactwem do receptorów alfa1-adrenergicznych i histaminergicznych H1, bez wpływu na receptory cholinergiczne. W badaniach klinicznych potwierdzono jego skuteczność w leczeniu schizofrenii (dawki 2-16 mg/dobę), gdzie wykazał poprawę objawów pozytywnych i negatywnych ocenianych skalami PANSS i BPRS oraz wydłużenie okresu remisji w porównaniu z haloperydolem. W terapii epizodów maniakalnych w zaburzeniach dwubiegunowych typu I (1-6 mg/dobę) rysperydon znacząco redukował objawy manii według skali YMRS, z utrzymaniem efektu w fazie podtrzymującej. Ponadto, w leczeniu behawioralnych i psychologicznych objawów demencji (BPSD) u osób starszych (0,5-4 mg/dobę) wykazano istotną skuteczność w redukcji agresji i pobudzenia, niezależnie od stopnia zaawansowania otępienia i jego typu.
9-hydroksyrysperydon, aktywność motoryczna, antagonista monoaminergiczny, Behawioralne i Psychologiczne Objawy Demencji, choroba Alzheimera, działanie pozapiramidowe niepożądane, funkcja intelektualna, haloperydol, karbamazepina, katalepsja, Krótka Skala Oceny Psychiatrycznej, Krótka Skala Oceny Stanu Psychicznego, lek przeciwpsychotyczny, neuroleptyk klasyczny, objaw negatywny, objaw wytwórczy schizofrenii, otępienie mieszane, otępienie naczyniowe, otępienie umiarkowane, receptor alfa-2 adrenergiczny, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny D2, receptor histaminergiczny H1, receptor serotoninergiczny 5-HT2, rysperydon, schizofrenia, skala Nisongera, Skala Objawów Pozytywnych i Negatywnych, Skala Oceny Manii Younga, Skala Oceny Pobudzenia Cohen-Mansfielda, Skala Oceny Zaburzeń Zachowania w Chorobie Alzheimera, stabilizator nastroju, upośledzenie psychiczne, walproinian, zaburzenie afektywne, zaburzenie dwubiegunowe, zaburzenie zachowania, zaburzenie zdolności uczenia się - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Risperidone Grindeks 1 mg
Badania przedkliniczne rysperydonu wykazały dawkozależne efekty na układ rozrodczy i gruczoły piersiowe u niedojrzałych płciowo szczurów i psów, związane ze wzrostem stężenia prolaktyny w surowicy krwi wskutek blokady receptorów dopaminergicznych D2. Nie stwierdzono działania teratogennego u szczurów i królików, jednak obserwowano negatywne efekty na zachowania rodzicielskie, masę urodzeniową i przeżywalność potomstwa u szczurów. Ekspozycja płodowa wiązała się z deficytami funkcji poznawczych i rozwojowymi u potomstwa, a u młodych psów zaobserwowano opóźnienie dojrzewania płciowego oraz wpływ na kości długie przy dawkach 15-krotnie przekraczających maksymalną ekspozycję kliniczną (1,5 mg/dobę). Rysperydon nie wykazywał działania genotoksycznego, jednak w badaniach rakotwórczych u gryzoni zaobserwowano powiększenie gruczolaków przysadki, trzustki i gruczołów mlecznych, co wiązano z hiperprolaktynemią wywołaną długotrwałym antagonizmem receptorów D2. Znaczenie tych zmian dla ryzyka u ludzi pozostaje niejasne.
antagonista dopaminy, badanie in vitro, badanie toksykologiczne, dojrzewanie płciowe, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, funkcja poznawcza, genotoksyczność, gruczolak gruczołu mlecznego, gruczolak przysadki, gruczolak trzustki, guz piersi, hiperprolaktynemia, kardiomiocyt, kość długa, model zwierzęcy, odstęp QT, pole pod krzywą, prolaktyna, receptor dopaminergiczny D2, rysperydon, toksyczność przewlekła, torsade de pointes, układ rozrodczy