komórka okładzinowa żołądka
Komórka okładzinowa żołądka (parietal cell, oxyntic cell) to wyspecjalizowana komórka nabłonkowa zlokalizowana głównie w trzonie i dnie żołądka. Stanowi ona ok. 20-30% populacji komórek gruczołów właściwych żołądka i charakteryzuje się dużymi rozmiarami oraz obfitą cytoplazmą bogatą w mitochondria.
Podstawową funkcją komórek okładzinowych jest wydzielanie kwasu solnego (HCl) do światła żołądka, co umożliwia utrzymanie niskiego pH (1,5-3,5) w świetle tego narządu. Proces sekrecji HCl odbywa się przy udziale pompy protonowej H+/K+-ATPazy zlokalizowanej w błonie kanalikowej komórki. Ponadto komórki te wydzielają czynnik wewnętrzny Castle’a (intrinsic factor), niezbędny do wchłaniania witaminy B12 w jelicie krętym.
Aktywność wydzielnicza komórek okładzinowych podlega złożonej regulacji neurohormonalnej. Stymulatorami sekrecji są: gastryna, acetylocholina i histamina, która działa poprzez receptory H2. Z kolei inhibitory wydzielania kwasu solnego to m.in. somatostatyna i prostaglandyny. Farmakologiczna blokada wydzielania kwasu przez te komórki stanowi podstawę leczenia choroby wrzodowej i choroby refluksowej przełyku.
Zaburzenia funkcji komórek okładzinowych mogą prowadzić do różnych stanów patologicznych. Nadmierna produkcja kwasu jest związana z chorobą wrzodową, podczas gdy niedobór wydzielania kwasu (achlorhydria) i zaniku komórek okładzinowych obserwuje się w przewlekłym zanikowym zapaleniu żołądka typu A, co może prowadzić do niedokrwistości złośliwej z powodu niedoboru czynnika wewnętrznego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bioprazol Bio Max 20 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa omeprazolu, substancji czynnej preparatu Bioprazol Bio Max, wykazały, że długotrwałe podawanie tego inhibitora pompy protonowej u szczurów prowadzi do rozwoju hiperplazji komórek enterochromafinopodobnych (ECL) oraz powstawania rakowiaków w błonie śluzowej żołądka. Zmiany te są wynikiem utrzymującej się hipergastrynemii, spowodowanej przewlekłym hamowaniem wydzielania kwasu solnego, a nie bezpośrednim działaniem toksycznym omeprazolu na tkanki żołądka. Warto podkreślić, że mechanizm ten jest charakterystyczny dla całej klasy leków zmniejszających kwaśność soku żołądkowego.
antagonista receptora H2, badanie przedkliniczne, błona śluzowa żołądka, częściowe wycięcie żołądka, gastryna, hamowanie wydzielania kwasu solnego, hipergastrinemia, hiperplazja komórek ECL, inhibitor pompy protonowej, komórka ECL, komórka enterochromaffinopodobna, komórka okładzinowa żołądka, omeprazol, profil bezpieczeństwa, rakowiak, sok żołądkowy, substancja lecznicza, zmiana histopatologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy – Leczenie
Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy charakteryzuje się obecnością owrzodzeń błony śluzowej, najczęściej wywołanych zakażeniem Helicobacter pylori. Podstawą leczenia jest eradykacja H. pylori, realizowana za pomocą terapii potrójnej (PPI + amoksycylina + klarytromycyna przez 7-14 dni) lub alternatywnych schematów sekwencyjnych i poczwórnych, w tym z bizmutem, szczególnie w obliczu oporności na antybiotyki. Skuteczność terapii powinna przekraczać 80%, a potwierdzenie eliminacji bakterii wykonuje się testem oddechowym lub antygenowym w kale po 4-6 tygodniach od zakończenia leczenia. Farmakoterapia obejmuje również inhibitory pompy protonowej (np. omeprazol, pantoprazol) stosowane przez 4-8 tygodni (wrzody dwunastnicy) lub 8-12 tygodni (wrzody żołądka), które przewyższają skutecznością antagonistów receptorów H2 (famotydyna, cymetydyna). Leki cytoprotekcyjne (sukralfat, mizoprostol) oraz zobojętniające antacida wspomagają ochronę błony śluzowej i łagodzenie objawów.
amoksycylina, analog prostaglandyny, antagonista receptora H2, antagonista receptora histaminowego H2, antrektomia, błona śluzowa żołądka, choroba Crohna, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, cymetydyna, częściowa gastrektomia, dekslansoprazol, dwunastnica, embolizacja naczyń, esomeprazol, famotydyna, Helicobacter pylori, hemostaza endoskopowa, inhibitor pompy protonowej, iniekcja adrenaliny, klarytromycyna, koagulacja termiczna, komórka okładzinowa żołądka, krwawienie z wrzodu, kwas solny, kwas żołądkowy, lansoprazol, lek cytoprotekcyjny, lek zobojętniający, metronidazol, mizoprostol, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nizatydyna, omeprazol, owrzodzenie, pantoprazol, perforacja wrzodu, pyloroplastyka, rabeprazol, rak żołądka, sonda nosowo-żołądkowa, subsalicylan bizmutu, sukralfat, terapia eradykacyjna, terapia poczwórna z bizmutem, terapia sekwencyjna, test antygenowy, test oddechowy, tetracyklina, tinidazol, wagotomia, zakażenie Helicobacter pylori, zespół Zollingera-Ellisona, zwężenie odźwiernika - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Goprazol 20 mg 20 mg
Goprazol 20 mg, zawierający omeprazol, jest inhibitorem pompy protonowej stosowanym w leczeniu chorób związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Wskazania obejmują chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy (zarówno leczenie aktywne, jak i profilaktykę nawrotów), eradykację Helicobacter pylori w skojarzeniu z antybiotykami, wrzody indukowane NLPZ oraz profilaktykę powikłań u pacjentów z grup ryzyka. Ponadto lek jest stosowany w refluksowym zapaleniu przełyku (GERD) – zarówno w leczeniu aktywnym, jak i terapii podtrzymującej – oraz w zespole Zollingera-Ellisona, gdzie może wymagać wyższych dawek i długotrwałej terapii. Preparat dostępny jest w kapsułkach dojelitowych zawierających 20 mg omeprazolu oraz 102-116 mg sacharozy, co należy uwzględnić u pacjentów z cukrzycą lub nietolerancją sacharozy.
błona śluzowa przewodu pokarmowego, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, eradykacja Helicobacter pylori, gastrinoma, GERD, glikokortykosteroid, hipersekrecja kwasowa, inhibitor pompy protonowej, kapsułka dojelitowa, komórka okładzinowa żołądka, lek przeciwzakrzepowy, nadmierne wydzielanie kwasu solnego, nadżerka, niesteroidowy lek przeciwzapalny, omeprazol, owrzodzenie dwunastnicy, refluksowe zapalenie przełyku, schemat trójlekowy, terapia eradykacyjna H. pylori, zarzucanie kwaśnej treści, zespół Zollingera-Ellisona, zgaga - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – IPP 40 mg
Pantoprazol, będący inhibitorem pompy protonowej (kod ATC: A02BC02), działa poprzez specyficzne, nieodwracalne hamowanie enzymu H+, K+-ATP-azy w komórkach okładzinowych żołądka, co skutkuje zahamowaniem wydzielania kwasu solnego. Preparat dostępny jest w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, zawierającego 40 mg pantoprazolu sodowego półtorawodnego. Mechanizm aktywacji leku zachodzi w kwaśnym środowisku komórek okładzinowych, a jego działanie jest niezależne od stymulacji przez acetylocholinę, histaminę czy gastrynę, co zapewnia skuteczność zarówno przy podaniu doustnym, jak i dożylnym. Efekt terapeutyczny obserwuje się zwykle w ciągu 2 tygodni, a hamowanie wydzielania kwasu dotyczy zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania. Długotrwała terapia pantoprazolem prowadzi do podwojenia stężenia gastryny na czczo, co może skutkować umiarkowanym rozrostem komórek ECL, jednak bez potwierdzonego ryzyka rozwoju zmian przedrakowych lub rakowiaków u ludzi.
chromogranina A, guz neuroendokrynny, H+, hamowanie wydzielania kwasu solnego, inhibitor pompy protonowej, inhibitor receptora H2, K+-ATP-aza, komórka okładzinowa żołądka, kwaśność wewnątrzżołądkowa, leczenie przeciwwydzielnicze, pantoprazol sodowy półtorawodny, pochodna benzoimidazolu, rakowiak żołądka, rozrost gruczolakowaty, roztwór do wstrzykiwań, stężenie gastryny, stymulowane wydzielanie kwasu solnego, wydzielanie gastryny, zaburzenie wydzielania soku żołądkowego, zmiana przedrakowiakowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pantoprazol Zentiva 40 mg
Pantoprazol Zentiva, zawierający 40 mg pantoprazolu sodowego półtorawodnego, jest inhibitorem pompy protonowej (ATC: A02BC02) stosowanym w terapii chorób związanych z nadmierną sekrecją kwasu solnego w żołądku. Mechanizm działania polega na specyficznym, nieodwracalnym hamowaniu enzymu H+K+-ATP-azy w komórkach okładzinowych, co prowadzi do zahamowania zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu. Efekt farmakodynamiczny jest zależny od dawki, a u większości pacjentów objawy nadkwaśności ustępują w ciągu 2 tygodni terapii. Podawanie pantoprazolu, zarówno doustnie, jak i dożylnie, powoduje wtórny wzrost stężenia gastryny na czczo, który w krótkotrwałym leczeniu pozostaje w granicach normy, natomiast w terapii długotrwałej może ulec podwojeniu.
acetylocholina, benzoimidazol, chromogranina A, gastryna, guz neuroendokrynny, H+,K+-ATP-aza, histamina, inhibitor pompy protonowej, inhibitor receptora H2, komórka ECL, komórka enterochromafinopodobna, komórka okładzinowa żołądka, kwaśność wewnątrzżołądkowa, nadmierne wydzielanie kwasu solnego, pantoprazol sodowy półtorawodny, pompa protonowa, produkt przeciwwydzielniczy, rakowiak żołądka, rozrost atypowy, rozrost gruczolakowaty, wydzielanie kwasu solnego, zmiana przedrakowiakowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Arthrotec Forte 75 mg + 0,2 mg
Arthrotec Forte to preparat zawierający 75 mg diklofenaku sodowego oraz 0,2 mg mizoprostolu, klasyfikowany w grupie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) jako pochodna kwasu octowego (kod ATC M01AB55). Diklofenak działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i przeciwgorączkowo poprzez hamowanie enzymów cyklooksygenazy (COX) i zmniejszenie syntezy prostaglandyn, co skutecznie łagodzi objawy zapalne stawów. Mizoprostol, syntetyczny analog prostaglandyny E1, pełni funkcję ochronną dla błony śluzowej przewodu pokarmowego, stymulując wydzielanie śluzu i wodorowęglanów, poprawiając przepływ krwi w błonie śluzowej oraz zmniejszając wydzielanie kwasu solnego, co przeciwdziała uszkodzeniom wywołanym przez NLPZ.
analog prostaglandyny E1, błona śluzowa przewodu pokarmowego, błona śluzowa żołądka i dwunastnicy, diklofenak sodowy, działanie niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, enzym cyklooksygenaza, komórka okładzinowa żołądka, kwas solny, laktoza jednowodna, mizoprostol, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niesteroidowy lek przeciwzapalny i przeciwreumatyczny, nietolerancja cukrów, olej rycynowy, pochodna kwasu octowego, proces zapalny, przepływ krwi w błonie śluzowej, schorzenie reumatyczne, śluz żołądkowy, sok żołądkowy, stan zapalny stawów, synteza prostaglandyn, tabletka, wodorowęglany - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ranigast Max 150 mg
Ranigast MAX, zawierający ranitydynę w dawce 150 mg (168 mg chlorowodorku ranitydyny) w formie tabletek powlekanych, jest wskazany do objawowego leczenia dolegliwości żołądkowych niezwiązanych z chorobą organiczną przewodu pokarmowego. Preparat jest stosowany w leczeniu niestrawności (dyspepsji), zgagi, nadkwaśności oraz bólu w nadbrzuszu, które wynikają z nadmiernej produkcji kwasu solnego. Tabletki mają średnicę 9 mm i zawierają barwnik żółcień pomarańczową (E110), który może wywoływać reakcje alergiczne u osób wrażliwych. Lek jest szczególnie zalecany pacjentom z okresowymi dolegliwościami dyspeptycznymi związanymi z błędami dietetycznymi, stresem oraz w krótkotrwałym leczeniu zgagi i nadkwaśności.
ból nadbrzusza, chlorowodorek ranitydyny, choroba organiczna przewodu pokarmowego, dolegliwość żołądkowa, dysfagia, dyskomfort nadbrzusza, dyspepsja, komórka okładzinowa żołądka, krwawienie z przewodu pokarmowego, nadkwaśność, nadmierna produkcja kwasu żołądkowego, niedokrwistość, nudności, odbijanie, pieczenie zamostkowe, ranitydyna, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, uczucie pełności poposiłkowe, utrata masy ciała, wczesne uczucie sytości, wymioty, zespół objawów, zgaga, żółcień pomarańczowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Prenome 10 mg
Omeprazol, będący inhibitorem pompy protonowej (ATC: A02BC01), wykazuje wysoką specyficzność w hamowaniu wydzielania kwasu solnego przez komórki okładzinowe żołądka, co prowadzi do szybkiego i trwałego efektu terapeutycznego przy dawkowaniu 20 mg raz na dobę. Po 4 dniach stosowania obserwuje się około 80% redukcję 24-godzinnej kwaśności soku żołądkowego oraz 70% zmniejszenie maksymalnego wydzielania kwasu po stymulacji pentagastryną. Utrzymanie pH żołądka ≥3 przez średnio 17 godzin na dobę oraz brak tachyfilaksji potwierdzają skuteczność i stabilność działania omeprazolu w leczeniu choroby wrzodowej dwunastnicy i refluksowej choroby przełyku. Mechanizm działania opiera się na zależnym od dawki, odwracalnym hamowaniu enzymu HK-ATPazy, co skutkuje zahamowaniem zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu.
błona śluzowa żołądka, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa dwunastnicy, chromogranina A, eradykacja H. pylori, guz neuroendokrynny, Helicobacter pylori, inhibitor pompy protonowej, komórka ECL, komórka okładzinowa, komórka okładzinowa żołądka, kwaśność soku żołądkowego, lek przeciwwydzielniczy, objawy dyspeptyczne, omeprazol, refluksowe zapalenie przełyku, schemat trójlekowy, torbiel gruczołowa żołądka, wrzód dwunastnicy, wrzód trawienny, wydzielanie kwasu solnego, zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka