Właściwości farmakodynamiczne
Prenome 10 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Prenome – charakterystyka ogólna

Omeprazol, substancja czynna leku Prenome, należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej (kod ATC: A02BC01). Jest to substancja opracowana do leczenia schorzeń związanych z wydzielaniem kwasu solnego w żołądku.¹

Mechanizm działania

Omeprazol występuje jako mieszanina racemiczna dwóch enancjomerów i wykazuje wysoką specyficzność działania w zakresie hamowania wydzielania kwasu żołądkowego. Cechuje go swoiste działanie jako inhibitora pompy protonowej zlokalizowanej w komórkach okładzinowych żołądka. Zastosowanie omeprazolu prowadzi do szybkiego efektu terapeutycznego, zapewniającego kontrolę objawów poprzez odwracalne hamowanie wydzielania kwasu solnego, przy podawaniu raz na dobę.²

Z chemicznego punktu widzenia omeprazol jest słabą zasadą. Ta właściwość umożliwia mu osiąganie wysokich stężeń w kwaśnym środowisku kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych błony śluzowej żołądka. W tych warunkach omeprazol ulega przekształceniu do postaci czynnej, która blokuje aktywność enzymu H⁺K⁺-ATPazy, czyli pompy protonowej. Proces hamowania ostatniego etapu powstawania kwasu solnego w żołądku zależy od zastosowanej dawki. Mechanizm ten zapewnia wysoce skuteczne hamowanie zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu, bez względu na czynnik pobudzający.³

Efekty farmakodynamiczne

Wszystkie obserwowane działania farmakodynamiczne omeprazolu wynikają bezpośrednio z jego zdolności do hamowania wydzielania kwasu solnego.⁴

Wpływ na wydzielanie kwasu solnego w żołądku

Doustne podawanie omeprazolu raz na dobę zapewnia szybkie i skuteczne hamowanie wydzielania kwasu solnego, utrzymujące się przez całą dobę (zarówno w dzień, jak i w nocy). Maksymalny efekt terapeutyczny osiągany jest po 4 dniach regularnego stosowania leku. U pacjentów z wrzodem dwunastnicy, którzy otrzymują omeprazol w dawce 20 mg na dobę, obserwuje się znaczące zmniejszenie 24-godzinnej kwaśności soku żołądkowego – średnio o około 80%. Ponadto, średnie zmniejszenie maksymalnego wydzielania kwasu solnego po stymulacji pentagastryną wynosi około 70% po 24 godzinach od podania leku.⁵

U pacjentów z chorobą wrzodową dwunastnicy, doustne stosowanie omeprazolu w dawce 20 mg zapewnia utrzymanie pH w żołądku na poziomie ≥3 przez średnio 17 godzin w ciągu doby.⁶

Omeprazol w sposób zależny od dawki zmniejsza lub normalizuje ekspozycję przełyku na działanie kwaśnej treści żołądkowej u pacjentów z chorobą refluksową przełyku. Efekt ten wynika z obniżonego wydzielania kwasu solnego i zmniejszonej kwaśności soku żołądkowego. Warto podkreślić, że stopień zahamowania wydzielania kwasu solnego jest związany z wielkością pola pod krzywą stężenia omeprazolu w osoczu w czasie (AUC), a nie z chwilowym stężeniem leku w osoczu.⁷

Podczas terapii omeprazolem nie zaobserwowano zjawiska tachyfilaksji, co potwierdza stabilną skuteczność leku w trakcie długotrwałego stosowania.⁸

Wpływ na Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori ma istotny związek z rozwojem choroby wrzodowej, zarówno w przypadku wrzodów dwunastnicy, jak i żołądka. Bakteria ta stanowi kluczowy czynnik w patogenezie zapalenia błony śluzowej żołądka. H. pylori wraz z kwasem solnym wydzielanym w żołądku stanowią główne czynniki etiologiczne choroby wrzodowej. Ponadto, H. pylori odgrywa znaczącą rolę w rozwoju zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka, które zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworu żołądka.⁹

Terapia eradykacyjna zakażenia H. pylori wykorzystująca omeprazol w połączeniu z lekami przeciwbakteryjnymi wykazuje wysoką skuteczność w leczeniu zmian chorobowych błony śluzowej żołądka oraz zapewnia długotrwałą remisję wrzodów trawiennych.¹⁰

Przeprowadzone badania kliniczne wykazały, że dwulekowe schematy terapii eradykacyjnej charakteryzują się niższą skutecznością w porównaniu do schematów trójlekowych. Niemniej jednak, dwulekowe protokoły leczenia mogą być rozważane w przypadku pacjentów, u których nadwrażliwość na określony lek uniemożliwia zastosowanie pełnego schematu trójlekowego.¹¹

Inne efekty związane z hamowaniem wydzielania kwasu solnego

Długotrwałe leczenie omeprazolem może prowadzić do nieznacznie zwiększonej częstości występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zmiany te stanowią fizjologiczną konsekwencję znaczącego zahamowania wydzielania kwasu solnego. Mają one charakter łagodny i zazwyczaj ustępują samoistnie.¹²

Zmniejszenie kwaśności środowiska żołądkowego, niezależnie od przyczyny tego zjawiska, sprzyja wzrostowi liczby bakterii normalnie obecnych w przewodzie pokarmowym. W związku z tym, leczenie preparatami zmniejszającymi wydzielanie kwasu może wiązać się z nieznacznie podwyższonym ryzykiem wystąpienia zakażeń przewodu pokarmowego bakteriami takimi jak Salmonella oraz Campylobacter.¹³

Podczas terapii lekami przeciwwydzielniczymi obserwuje się podwyższenie stężenia gastryny w surowicy, co stanowi fizjologiczną odpowiedź organizmu na zmniejszone wydzielanie kwasu. Równocześnie dochodzi do wzrostu stężenia chromograniny A (CgA) na skutek obniżonej kwaśności wewnątrzżołądkowej. Podwyższony poziom CgA może interferować z diagnostyką guzów neuroendokrynnych. Zgodnie z dostępnymi danymi, zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej na okres od 5 dni do 2 tygodni przed oznaczeniem CgA. Umożliwia to powrót stężenia tego markera do zakresu wartości referencyjnych.¹⁴

U niektórych pacjentów (zarówno dorosłych, jak i dzieci) poddanych długotrwałemu leczeniu omeprazolem zaobserwowano zwiększoną liczbę komórek ECL (enterochromaffinopodobnych), co prawdopodobnie wiąże się z podwyższonym stężeniem gastryny w osoczu. Efekt ten nie jest jednak uznawany za klinicznie istotny.¹⁵

Właściwości farmakodynamiczne w populacji pediatrycznej

Przeprowadzone badania kliniczne potwierdziły skuteczność omeprazolu również w populacji pediatrycznej. W badaniu bez zaślepienia u dzieci w wieku od 1 do 16 lat z ciężkim refluksowym zapaleniem przełyku, omeprazol podawany w dawkach od 0,7 do 1,4 mg/kg masy ciała skutecznie poprawiał stan zapalny przełyku w 90% przypadków oraz znacząco zmniejszał nasilenie objawów refluksu.¹⁶

W badaniu z zastosowaniem pojedynczo zaślepionej próby, obejmującym dzieci w wieku od 0 do 24 miesięcy z klinicznie zdiagnozowaną chorobą refluksową przełyku, stosowano omeprazol w dawkach 0,5, 1,0 lub 1,5 mg/kg masy ciała. Po 8 tygodniach leczenia zaobserwowano 50% redukcję częstości występowania epizodów wymiotów/zarzucania treści żołądkowej, niezależnie od zastosowanej dawki leku.¹⁷

Eradykacja zakażenia H. pylori u dzieci

Randomizowane, kliniczne badanie z podwójnie ślepą próbą (badanie Héliot) wykazało, że omeprazol stosowany w skojarzeniu z dwoma antybiotykami (amoksycyliną oraz klarytromycyną) stanowi bezpieczną i skuteczną terapię zakażenia H. pylori u dzieci w wieku 4 lat i starszych z zapaleniem błony śluzowej żołądka. Odsetek skutecznej eradykacji H. pylori wyniósł 74,2% (23/31 pacjentów) w grupie otrzymującej omeprazol z amoksycyliną i klarytromycyną, w porównaniu do zaledwie 9,4% (3/32 pacjentów) w grupie leczonej wyłącznie amoksycyliną i klarytromycyną. Należy jednak podkreślić, że w badaniu nie odnotowano jednoznacznych korzyści klinicznych w zakresie redukcji objawów dyspeptycznych. Ponadto, badanie to nie dostarcza danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa omeprazolu u dzieci poniżej 4. roku życia.¹⁸