Właściwości farmakokinetyczne omeprazolu

Przedstawione poniżej informacje dotyczą właściwości farmakokinetycznych omeprazolu, substancji czynnej zawartej w produkcie leczniczym Prenome, dostępnym w postaci kapsułek dojelitowych twardych w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg.¹

Wchłanianie

Ze względu na niestabilność w środowisku kwaśnym, omeprazol oraz jego sól magnezowa są stosowane w postaci kapsułek lub tabletek zawierających powlekane peletki.² Proces wchłaniania omeprazolu zachodzi szybko, a maksymalne stężenie w osoczu jest osiągane po około 1-2 godzinach od podania.³ Omeprazol jest absorbowany w jelicie cienkim w czasie od 3 do 6 godzin.⁴ Ważną cechą omeprazolu jest brak wpływu pokarmu na jego biodostępność.⁵

Biodostępność omeprazolu po pojedynczym podaniu doustnym wynosi około 40%, natomiast przy podawaniu wielokrotnym raz na dobę zwiększa się do około 60%.⁶

Dystrybucja

Objętość dystrybucji omeprazolu u zdrowych osób wynosi około 0,3 l/kg masy ciała.⁷ Lek charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza – około 97%.⁸

Metabolizm

Omeprazol podlega całkowitemu metabolizmowi przy udziale układu cytochromu P450 (CYP).⁹ W procesie tym uczestniczą głównie dwa izoenzymy:

• CYP2C19 – polimorficzny izoenzym odpowiedzialny za powstanie głównego metabolitu (hydroksyomeprazolu)¹⁰
• CYP3A4 – drugi izoenzym uczestniczący w metabolizmie omeprazolu, odpowiada za powstawanie sulfonu omeprazolu¹¹

Omeprazol wykazuje wysokie powinowactwo do izoenzymu CYP2C19, co stwarza możliwość hamowania kompetycyjnego oraz wystąpienia interakcji metabolicznych z innymi substancjami będącymi substratami tego enzymu.¹² Jednocześnie, ze względu na niskie powinowactwo do CYP3A4, omeprazol nie hamuje metabolizmu innych substratów tego izoenzymu.¹³ Warto podkreślić, że omeprazol nie hamuje aktywności głównych enzymów cytochromu P.¹⁴

Polimorfizm genetyczny

W populacji kaukaskiej około 3%, a w populacji azjatyckiej około 15-20% osób charakteryzuje się brakiem czynnego enzymu CYP2C19.¹⁵ Takie osoby określa się jako słabo metabolizujące. U tych pacjentów metabolizm omeprazolu jest prawdopodobnie katalizowany głównie przez CYP3A4.¹⁶

U osób słabo metabolizujących, po powtarzanym podawaniu omeprazolu w dawce 20 mg raz na dobę, obserwuje się znaczące różnice farmakokinetyczne w porównaniu z osobami szybko metabolizującymi:

• Średnie pole pod krzywą stężenia w czasie (AUC) jest 5-10 razy większe¹⁷
• Maksymalne stężenia w osoczu są 3-5 razy wyższe¹⁸

Pomimo tych różnic, nie ma konieczności modyfikacji dawkowania omeprazolu ze względu na polimorfizm genetyczny.¹⁹

Eliminacja

Okres półtrwania omeprazolu w osoczu jest relatywnie krótki i zwykle wynosi poniżej jednej godziny, zarówno po podaniu pojedynczej dawki, jak i przy powtarzanym podawaniu raz na dobę.²⁰ Omeprazol jest całkowicie eliminowany z osocza pomiędzy kolejnymi dawkami i nie wykazuje tendencji do kumulacji podczas podawania raz na dobę.²¹

Drogi wydalania omeprazolu obejmują:

• Wydalanie przez nerki – około 80% podanej doustnie dawki jest wydalane z moczem w postaci metabolitów²²
• Wydalanie z kałem – pozostała część, głównie za pośrednictwem żółci²³

Liniowość lub nieliniowość farmakokinetyki

Omeprazol charakteryzuje się nieliniową farmakokinetyką podczas podawania powtarzanych dawek.²⁴ Pole powierzchni pod krzywą stężenia w czasie (AUC) zwiększa się podczas powtarzanego podawania, a wzrost ten jest zależny od dawki.²⁵

Ta zależność wynika ze zmniejszenia metabolizmu pierwszego przejścia oraz klirensu ogólnoustrojowego, prawdopodobnie na skutek hamowania enzymu CYP2C19 przez omeprazol i/lub jego metabolity (np. sulfon).²⁶ Należy zaznaczyć, że żaden z metabolitów omeprazolu nie wpływa na wydzielanie kwasu solnego w żołądku.²⁷

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby metabolizm omeprazolu jest upośledzony, co prowadzi do zwiększenia wartości AUC.²⁸ Pomimo tego, omeprazol nie wykazuje tendencji do kumulacji przy dawkowaniu raz na dobę również w tej grupie pacjentów.²⁹

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Zaburzenia czynności nerek nie wpływają na farmakokinetykę omeprazolu – zarówno biodostępność ogólnoustrojowa, jak i tempo eliminacji pozostają niezmienione u pacjentów z upośledzoną czynnością nerek.³⁰

Pacjenci w wieku podeszłym

U pacjentów starszych (75-79 lat) obserwuje się nieznaczne zmniejszenie szybkości metabolizmu omeprazolu.³¹

Dzieci

Farmakokintyka omeprazolu u dzieci wykazuje pewne odrębności w zależności od wieku:

• U dzieci w wieku od 1 roku życia, przy zastosowaniu zalecanych dawek, obserwuje się stężenia leku w osoczu porównywalne z uzyskiwanymi u pacjentów dorosłych³²
• U dzieci poniżej 6. miesiąca życia klirens omeprazolu jest zmniejszony ze względu na niewystarczająco rozwiniętą zdolność metabolizowania tego leku³³