zaawansowany rak gruczołu krokowego oporny na kastrację
Wskazanie

Zaawansowany rak gruczołu krokowego oporny na kastrację (CRPC – Castration-Resistant Prostate Cancer) to stadium raka prostaty, w którym choroba postępuje pomimo uzyskania kastracyjnego poziomu testosteronu w wyniku terapii hormonalnej. Stan ten rozwija się u pacjentów, którzy początkowo odpowiadali na leczenie supresyjne androgenów, jednak z czasem komórki nowotworowe adaptują się i nabywają zdolność do przeżycia i proliferacji przy niskim poziomie androgenów.

Rozpoznanie CRPC stawia się, gdy obserwuje się biochemiczną progresję (wzrost PSA w trzech kolejnych pomiarach), radiologiczną progresję (pojawienie się nowych zmian w badaniach obrazowych) lub kliniczną progresję choroby, mimo utrzymywania kastracyjnego stężenia testosteronu w surowicy (poniżej 50 ng/dl). Choroba może przebiegać z przerzutami (mCRPC) lub bez nich (nmCRPC), co ma istotne znaczenie dla wyboru strategii terapeutycznej.

W leczeniu CRPC stosuje się kilka grup leków. Do najważniejszych należą inhibitory szlaku receptora androgenowego nowej generacji, takie jak: Xtandi (enzalutamid), Erleada (apalutamid) czy Nubeqa (darolutamid). Inne opcje terapeutyczne obejmują inhibitory biosyntezy androgenów jak Zytiga (octan abirateronu) stosowany z prednizonem. W przypadku przerzutów do kości wykorzystuje się radiofarmaceutyki: Xofigo (dichlorek radu-223), a u pacjentów z obecnością mutacji BRCA1/2 lub innymi defektami naprawy DNA – inhibitory PARP jak Lynparza (olaparib) czy Rubraca (rukaparyb).

W zaawansowanych stadiach z przerzutami stosuje się również chemioterapię opartą na taksanach: Taxotere (docetaksel) oraz Jevtana (kabazytaksel). Leczenie wspomagające obejmuje preparaty modyfikujące metabolizm kostny: Zometa (kwas zoledronowy) lub Xgeva (denosumab), które zmniejszają ryzyko powikłań kostnych.

Największe trudności w leczeniu CRPC związane są z nieuchronną progresją choroby i rozwojem oporności na kolejne linie terapii. Pacjenci często doświadczają nasilających się dolegliwości bólowych, pogorszenia sprawności ogólnej i jakości życia. Wyzwaniem pozostaje sekwencjonowanie dostępnych terapii dla maksymalizacji korzyści klinicznych oraz minimalizacji działań niepożądanych. Istotnym problemem jest również identyfikacja czynników predykcyjnych odpowiedzi na poszczególne leki oraz biomarkerów prognostycznych, które pomogłyby w personalizacji leczenia. Dodatkową trudnością jest wysoki koszt nowoczesnych terapii, co może ograniczać dostęp pacjentów do optymalnego leczenia.