przewlekła białaczka szpikowa w fazie przewlekłej
Wskazanie

Przewlekła białaczka szpikowa (PBS, ang. CML – Chronic Myeloid Leukemia) w fazie przewlekłej to nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się niekontrolowanym wzrostem i rozwojem komórek linii granulocytowej w szpiku kostnym. Kluczowym czynnikiem patogenetycznym jest obecność chromosomu Philadelphia (translokacja t(9;22)) prowadzącego do powstania genu fuzyjnego BCR-ABL1, kodującego kinazę tyrozynową o konstytutywnej aktywności.

Faza przewlekła PBS charakteryzuje się zwiększoną liczbą leukocytów we krwi obwodowej (głównie neutrofili i ich prekursorów), splenomegalią oraz ogólnymi objawami, takimi jak zmęczenie, utrata masy ciała czy nocne poty. Na tym etapie choroba zazwyczaj przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo, a jej rozpoznanie często następuje przypadkowo podczas rutynowych badań krwi.

Podstawą leczenia PBS w fazie przewlekłej są inhibitory kinazy tyrozynowej (TKI). Leki pierwszej generacji to Glivec (imatynib), zaś leki drugiej generacji to Sprycel (dazatynib), Tasigna (nilotynib) oraz Bosulif (bozutynib). Do leków trzeciej generacji zaliczamy Iclusig (ponatynib). W Polsce wszystkie wymienione preparaty są dostępne w ramach programów lekowych NFZ, co umożliwia pacjentom bezpłatny dostęp do nowoczesnej terapii.

Głównym celem terapii jest osiągnięcie całkowitej odpowiedzi cytogenetycznej (brak chromosomu Philadelphia) oraz głębokiej odpowiedzi molekularnej (znaczna redukcja transkryptu BCR-ABL1). Monitorowanie skuteczności leczenia opiera się na regularnych badaniach morfologii krwi, badaniach cytogenetycznych oraz ilościowych badaniach molekularnych PCR.

Największe trudności w leczeniu PBS w fazie przewlekłej obejmują rozwój oporności na stosowane TKI, zazwyczaj związanej z mutacjami w domenie kinazowej BCR-ABL1, oraz występowanie działań niepożądanych, które mogą prowadzić do konieczności modyfikacji dawki lub zmiany leku. Ponadto, wyzwaniem pozostaje długotrwałe stosowanie terapii, gdyż przerwanie leczenia wiąże się z wysokim ryzykiem nawrotu choroby, choć u pacjentów z długotrwałą głęboką odpowiedzią molekularną możliwe jest rozważenie próby odstawienia leku pod ścisłą kontrolą hematologiczną.