Przeciwwskazania stosowania
Ergotamina

Przeciwwskazania do stosowania ergotaminy – wprowadzenie

Ergotamina jest alkaloidem sporyszu wykazującym silne działanie na receptory serotoninowe oraz adrenergiczne. Ze względu na złożony mechanizm działania oraz potencjalne ryzyko poważnych działań niepożądanych, stosowanie preparatów zawierających ergotaminę obwarowane jest licznymi przeciwwskazaniami. Szczegółowa znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpiecznego prowadzenia terapii. W Polsce ergotamina występuje w kilku preparatach (Bellergot, Coffecorn forte, Coffecorn mite, Ergotaminum Filofarm) w różnych dawkach i kombinacjach z innymi substancjami czynnymi.^{1 2 3 4}

Nadwrażliwość jako przeciwwskazanie do stosowania ergotaminy

Absolutnym przeciwwskazaniem do stosowania ergotaminy jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Dotyczy to zarówno ergotaminy winianu, jak i innych alkaloidów sporyszu. W przypadku preparatu Bellergot przeciwwskazanie to rozszerza się również na nadwrażliwość na atropinę i fenobarbital, które są dodatkowymi substancjami czynnymi tego preparatu.^{5 6 7 8}

Choroby układu krążenia jako przeciwwskazania do stosowania ergotaminy

Nadciśnienie tętnicze

Ergotamina jest przeciwwskazana u pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym. W charakterystyce produktu leczniczego Ergotaminum Filofarm wskazano jako przeciwwskazanie zarówno niekontrolowane, jak i ciężkie nadciśnienie tętnicze. W przypadku preparatu Bellergot, nadciśnienie tętnicze jest wymienione jako ogólne przeciwwskazanie, bez określania jego stopnia czy kontroli.^{9 10 11 12}

Choroby naczyń obwodowych

Ze względu na naczynioskurczowe działanie ergotaminy, wszystkie choroby naczyń obwodowych stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do jej stosowania. W charakterystykach produktów leczniczych wymieniono szereg schorzeń naczyniowych, przy których ergotamina nie powinna być stosowana:^{13 14 15 16}

• Choroba Raynauda – charakteryzująca się napadowym skurczem naczyń krwionośnych, zwłaszcza w obrębie kończyn
• Zarostowe zapalenie naczyń krwionośnych (thrombangitis obliterans)
• Zakrzepowe zapalenie żył (thrombophlebitis)
• Zaawansowana miażdżyca naczyń
• Arteritis luetica – kiłowe zapalenie tętnic

^{17 18}

Inne choroby sercowo-naczyniowe

Ergotamina jest również przeciwwskazana w chorobie niedokrwiennej serca oraz po przebytym zawale mięśnia sercowego. W charakterystyce produktu leczniczego Bellergot wymieniono również niewydolność serca jako przeciwwskazanie. Przeciwwskazane jest także stosowanie ergotaminy u pacjentów po zabiegach chirurgicznych na naczyniach lub u których rozważana jest angioplastyka naczyń.^{19 20 21 22}

Choroby układu oddechowego jako przeciwwskazania do stosowania ergotaminy

W charakterystyce produktu leczniczego Bellergot wskazano, że ergotamina jest przeciwwskazana u pacjentów z niewydolnością oddechową, astmą oraz rozedmą płuc. Są to istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić szczególnie przy tym preparacie zawierającym dodatkowo fenobarbital i atropinę.²³

Zaburzenia funkcji narządów wewnętrznych jako przeciwwskazania

Niewydolność wątroby i nerek

Ze względu na metabolizm ergotaminy, jej stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z chorobami nerek i wątroby, w tym z niewydolnością tych narządów. Jest to spowodowane zwiększonym ryzykiem kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych. W przypadku preparatu Bellergot przeciwwskazanie to określono jako niewydolność wątroby i nerek, natomiast w pozostałych preparatach mowa jest ogólnie o chorobach tych narządów.^{24 25 26 27}

Choroby przewodu pokarmowego

Stosowanie ergotaminy jest przeciwwskazane u pacjentów z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, co jest szczególnie istotne w przypadku preparatów Coffecorn, zawierających dodatkowo kofeinę. W preparacie Bellergot wymieniono również niedrożność przewodu pokarmowego jako przeciwwskazanie.^{28 29 30}

Schorzenia neurologiczne i psychiatryczne jako przeciwwskazania

Bellergot, zawierający oprócz ergotaminy również atropinę i fenobarbital, jest przeciwwskazany u pacjentów z następującymi schorzeniami neurologicznymi i psychiatrycznymi:³¹

• Porfiria – grupa chorób metabolicznych związanych z zaburzeniami biosyntezy hemu
• Miastenia – choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się osłabieniem mięśni
• Obrzęk śluzowaty – stan związany z niedoczynnością tarczycy
• Choroba Parkinsona – neurodegeneracyjna choroba ośrodkowego układu nerwowego
• Uzależnienia – od alkoholu, leków (nasennych, przeciwbólowych, psychotropowych) oraz palenia tytoniu

³²

Inne istotne przeciwwskazania do stosowania ergotaminy

Jaskra

Ergotamina jest przeciwwskazana u pacjentów z jaskrą. W charakterystyce produktu leczniczego Bellergot sprecyzowano, że chodzi o jaskrę z wąskim kątem przesączania. Przeciwwskazanie to jest szczególnie istotne ze względu na ryzyko zwiększenia ciśnienia wewnątrzgałkowego.^{33 34 35 36}

Niedrożność dróg moczowych

W przypadku preparatu Bellergot, zawierającego dodatkowo atropinę, jako przeciwwskazanie wymieniono niedrożność dróg moczowych, co wynika z antycholinergicznego działania atropiny.³⁷

Posocznica

Posocznica (sepsa) stanowi przeciwwskazanie do stosowania ergotaminy we wszystkich preparatach dostępnych na rynku.^{38 39 40 41}

Ciąża i karmienie piersią

Stosowanie ergotaminy jest bezwzględnie przeciwwskazane w okresie ciąży i karmienia piersią ze względu na ryzyko działania teratogennego oraz przenikanie do mleka matki.^{42 43 44 45}

Inne stany kliniczne

W charakterystyce produktu leczniczego Bellergot jako przeciwwskazanie wymieniono również świąd, natomiast w Ergotaminum Filofarm – ciężki świąd oraz niedożywienie.^{46 47}

Interakcje lekowe jako przeciwwskazania do stosowania ergotaminy

Ze względu na potencjalne, niebezpieczne interakcje, ergotamina nie powinna być stosowana jednocześnie z następującymi lekami:^{48 49 50}

• Inhibitorami izoenzymu CYP3A cytochromu P450 – w tym:
  • antybiotyki makrolidowe (klarytromycyna, erytromycyna)
  • inhibitory odwrotnej transkryptazy HIV
  • leki przeciwgrzybicze z grupy azoli (ketokonazol, itrakonazol)
• Lekami zwężającymi naczynia krwionośne
• Sumatryptanem i innymi agonistami receptora serotoninowego 5-HT1

⁵¹

Przeciwwskazania do stosowania ergotaminy w populacjach pediatrycznych

Stosowanie ergotaminy u dzieci jest ograniczone lub przeciwwskazane, w zależności od preparatu:

• Coffecorn mite – nie stosować u dzieci w wieku poniżej 12 lat
• Ergotaminum Filofarm – skuteczność i bezpieczeństwo stosowania u dzieci nie zostało ustalone

^{52 53}

Zestawienie przeciwwskazań do stosowania ergotaminy