Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Czynnik XIII

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania czynnika XIII

Czynnik XIII jest składnikiem krwi obecnym w preparatach klejów fibrynowych, takich jak ARTISS i TISSEEL, gdzie występuje jako komponenta współoczyszczona z fibrynogenem ludzkim. Obecność czynnika XIII w tych produktach ma istotne znaczenie kliniczne, dlatego jego stosowanie wymaga przestrzegania szczególnych środków ostrożności i uwzględnienia specyficznych ostrzeżeń.¹²

Droga podania i bezpieczeństwo aplikacji

Preparaty zawierające czynnik XIII jako składnik klejów fibrynowych należy stosować wyłącznie na zmianę chorobową, nigdy nie należy podawać donaczyniowo. Nieumyślne podanie donaczyniowe może prowadzić do zagrażających życiu powikłań zakrzepowo-zatorowych, ponieważ czynnik XIII uczestniczy w procesie stabilizacji skrzepu.³⁴

Wstrzyknięcie preparatów zawierających czynnik XIII do tkanki miękkiej wiąże się z ryzykiem miejscowego uszkodzenia tkanki. Należy również bezwzględnie unikać wstrzyknięcia do śluzówki nosa ze względu na ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych w obszarze tętnicy ocznej.⁵⁶

Technika aplikacji i grubość warstwy

Produkty zawierające czynnik XIII należy nakładać w postaci cienkiej warstwy. Zbyt gruba warstwa skrzepu, stabilizowanego przez czynnik XIII, może niekorzystnie wpłynąć na skuteczność stosowania produktu oraz na proces gojenia rany.⁷⁸

Przed zastosowaniem kleju fibrynowego zawierającego czynnik XIII należy zwrócić uwagę, aby okolice ciała leżące poza docelowym miejscem nałożenia produktu były dostatecznie zabezpieczone/osłonięte, co pozwoli uniknąć złączenia tkanek w niepożądanych miejscach.⁹¹⁰

Zastosowanie urządzeń rozpylających i ryzyko zatorów

Podczas aplikacji klejów fibrynowych zawierających czynnik XIII przy użyciu urządzeń rozpylających należy zachować szczególną ostrożność. Każde zastosowanie sprężonego powietrza lub gazu wiąże się z potencjalnym ryzykiem zatoru powietrznego lub gazowego, pęknięciem tkanki lub uwięźnięciem sprężonego gazu, które mogą zagrażać życiu lub powodować zgon.¹¹¹²

Podczas stosowania urządzeń rozpylających wyposażonych w regulator ciśnienia do nanoszenia fibrynowych klejów do tkanek odnotowano występowanie zagrażających życiu/powodujących zgon zatorów powietrznych i gazowych. Zdarzenia te są związane ze stosowaniem urządzenia rozpylającego przy ustawieniach ciśnienia większych niż zalecane i/lub przy aplikacji urządzenia z odległości mniejszej od zalecanej od powierzchni tkanki.¹³¹⁴

Ryzyko zatoru wydaje się być większe, gdy fibrynowe kleje do tkanek są rozpylane z powietrzem, niż gdy są rozpylane z CO2. Podczas rozpylania klejów fibrynowych należy monitorować zmiany ciśnienia tętniczego, tętna, nasycenia krwi tętniczej tlenem i końcowo-wydechowego stężenia CO2 ze względu na możliwość wystąpienia zatoru powietrznego lub gazowego.¹⁵¹⁶

Kluczowe zasady bezpiecznego stosowania urządzeń rozpylających:

• Stosowanie ciśnienia z zakresu zalecanego przez producenta urządzenia¹⁷¹⁸
• Zachowanie odpowiedniej odległości rozpylania zgodnie z zaleceniami producenta¹⁹²⁰
• Zakaz stosowania w zamkniętych przestrzeniach ciała²¹²²

Przeciwwskazania dotyczące zastosowania

Ze względu na obecność czynnika XIII i jego rolę w stabilizacji skrzepu, preparaty go zawierające (np. ARTISS) nie są wskazane do wspomagania hemostazy i klejenia tkanek w przypadkach, gdy wymagane jest szybkie krzepnięcie kleju. Produkty te nie powinny być stosowane zwłaszcza w zabiegach kardiochirurgicznych, w których zamierza się użyć kleju do zespoleń naczyniowych.²³

Kleje fibrynowe zawierające czynnik XIII nie są wskazane do stosowania w neurochirurgii ani do wspomagania szwów w zespoleniach żołądkowo-jelitowych i zespoleniach naczyniowych z powodu braku danych potwierdzających skuteczność i bezpieczeństwo w tych wskazaniach.²⁴

Preparaty zawierające oksycelulozę mogą zmniejszać skuteczność produktów zawierających czynnik XIII i nie powinny być stosowane jako materiały nośne.²⁵²⁶

Reakcje nadwrażliwości

Produkty zawierające czynnik XIII, podobnie jak inne preparaty białkowe, mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości typu alergicznego. Objawy nadwrażliwości obejmują:²⁷²⁸

• Pokrzywkę miejscową lub uogólnioną
• Uczucie ucisku w klatce piersiowej
• Świszczący oddech, trudności w oddychaniu
• Obniżenie ciśnienia tętniczego krwi
• Anafilaksję

W przypadku wystąpienia powyższych objawów należy natychmiast przerwać podawanie preparatu i wdrożyć odpowiednie postępowanie ratunkowe.²⁹³⁰

Ryzyko związane z aprotyniną

Produkty zawierające czynnik XIII zawierają również aprotyninę, która może powodować reakcje nadwrażliwości, łącznie z reakcjami anafilaktycznymi. Ryzyko to jest większe u pacjentów, którzy byli wcześniej eksponowani na preparaty zawierające aprotyninę, nawet jeśli uprzednio były one dobrze tolerowane.³¹³²

Biorąc pod uwagę to ryzyko, należy:³³³⁴

• Odnotować w historii choroby pacjenta informacje dotyczące stosowania aprotyniny lub produktów ją zawierających
• Zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu u pacjentów z alergią na białka bydlęce (syntetyczna aprotynina jest strukturalnie identyczna z aprotyniną pochodzenia bydlęcego)

Bezpieczeństwo wirusologiczne

Produkty zawierające czynnik XIII są otrzymywane z ludzkiej krwi lub osocza, co wiąże się z ryzykiem przeniesienia czynników zakaźnych. Pomimo zastosowania standardowych środków zapobiegania zakażeniom, takich jak selekcja dawców, badania przesiewowe donacji i inaktywacja/usuwanie wirusów, nie można całkowicie wykluczyć możliwości przeniesienia patogenów, w tym dotychczas nieznanych wirusów i innych czynników zakaźnych.³⁵³⁶

Stosowane środki ostrożności są skuteczne wobec wirusów otoczkowych, takich jak HIV, HBV, HCV oraz bezotoczkowego wirusa HAV. Mają jednak ograniczoną skuteczność wobec niektórych wirusów bezotoczkowych, takich jak parwowirus B19, którego zakażenie może być szczególnie groźne dla:³⁷³⁸

• Kobiet w ciąży (ryzyko zakażenia płodu)
• Osób z niedoborem odporności
• Pacjentów ze zwiększoną erytropoezą (np. z niedokrwistością hemolityczną)

U pacjentów, u których powtarza się stosowanie klejów fibrynowych zawierających czynnik XIII, należy rozważyć przeprowadzenie odpowiednich szczepień (przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B).³⁹

Identyfikowalność produktu

Zdecydowanie zaleca się, aby przy każdorazowym podaniu pacjentowi preparatu zawierającego czynnik XIII odnotowywać nazwę i numer serii produktu w celu udokumentowania związku między pacjentem a daną serią produktu. Takie postępowanie umożliwia skuteczne monitorowanie bezpieczeństwa stosowania produktu i szybką identyfikację pacjentów w przypadku wykrycia problemów z konkretną serią.⁴⁰⁴¹

Szczególne ostrzeżenia dotyczące chirurgii sercowo-naczyniowej

W dwóch retrospektywnych, nierandomizowanych badaniach w zabiegach pomostowania aortalno-wieńcowego pacjenci, u których zastosowano klej tkankowy zawierający czynnik XIII, wykazywali statystycznie znamienny wzrost ryzyka śmiertelności. Chociaż badania nie pozwalają na ustalenie związku przyczynowo-skutkowego, nie można wykluczyć zwiększonego ryzyka związanego z użyciem kleju. Dlatego należy zachować szczególną ostrożność, aby unikać nieumyślnego podania produktu donaczyniowo podczas zabiegów kardiochirurgicznych.⁴²