Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Alprostadyl

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania alprostadylu

Alprostadyl to substancja aktywna stosowana w leczeniu różnych stanów klinicznych, w tym chorób zarostowych tętnic obwodowych (Prostavasin 60) oraz u noworodków z wrodzonymi wadami serca zależnymi od drożności przewodu tętniczego (Prostin VR). Ze względu na silne działanie farmakologiczne tej substancji, jej stosowanie wymaga szczególnych środków ostrożności i ścisłego monitorowania pacjentów.¹

Monitorowanie stanu pacjentów

Pacjenci otrzymujący alprostadyl w postaci produktu Prostavasin 60 wymagają ścisłego nadzoru podczas każdego wlewu. Konieczne jest monitorowanie wydolności układu krążenia, w tym ciśnienia tętniczego, częstości akcji serca oraz bilansu płynów. Aby uniknąć przewodnienia, należy ściśle przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania. Po zakończonym leczeniu, przed wypisaniem pacjenta ze szpitala, niezbędne jest sprawdzenie wydolności układu sercowo-naczyniowego.²

W przypadku produktu Prostin VR podawanego noworodkom, konieczne jest regularne mierzenie ciśnienia tętniczego, które można wykonać za pomocą cewnika umieszczonego w tętnicy pępkowej, pomiaru osłuchowego lub z użyciem sondy dopplerowskiej. W przypadku znacznego zmniejszenia ciśnienia tętniczego, należy niezwłocznie zredukować szybkość podawania produktu.³

Kwalifikacje personelu i miejsce podawania

Ze względu na możliwość wystąpienia poważnych działań niepożądanych, oba preparaty zawierające alprostadyl powinny być podawane wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny, w odpowiednio wyposażonych placówkach:

• Prostavasin 60 powinien być podawany wyłącznie przez lekarzy doświadczonych w leczeniu pacjentów z chorobami zarostowymi tętnic obwodowych, w ośrodkach stosujących odpowiednie metody ciągłego monitorowania czynności układu sercowo-naczyniowego oraz dysponujących odpowiednim wyposażeniem.⁴
• Prostin VR może być podawany wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny w specjalistycznych oddziałach szpitalnych wyposażonych w sprzęt pozwalający na natychmiastowe podjęcie intensywnej opieki medycznej nad noworodkiem.⁵

Sposób podania

Alprostadylu w postaci Prostavasin 60 nie należy podawać w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (bolus).⁶

Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z łagodnymi (GFR ≤89 ml/min/1,73m² pc.) i umiarkowanymi (GFR ≤59 ml/min/1,73m² pc.) zaburzeniami czynności nerek, leczonych produktem Prostavasin 60, należy dokładnie kontrolować czynność nerek i układu krążenia, np. za pomocą bilansu płynów oraz badań wydolności nerek.⁷

Ryzyko krwawień

Alprostadyl należy stosować ostrożnie u pacjentów z chorobą żołądka i jelit, w tym z nadżerkowym zapaleniem błony śluzowej żołądka, krwawieniem z przewodu pokarmowego oraz wrzodem żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie, a także z krwawieniem śródmózgowym lub innym krwawieniem w wywiadzie.⁸

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki, które mogą zwiększać ryzyko krwawienia, takie jak leki przeciwzakrzepowe lub leki hamujące agregację płytek krwi. U takich pacjentów konieczne jest monitorowanie stanu klinicznego, aby nie przeoczyć objawów przedmiotowych i podmiotowych krwawienia.⁹

W przypadku Prostin VR, u noworodków (i niemowląt), u których zaobserwowano skłonność do krwotoków, produkt należy podawać z zachowaniem ostrożności, gdyż prostaglandyna E1 jest silnym inhibitorem agregacji płytek krwi.¹⁰

Stosowanie u kobiet w wieku rozrodczym

Alprostadylu nie wolno stosować u kobiet, które planują zajść w ciążę. Należy poinformować kobiety w wieku rozrodczym o konieczności stosowania skutecznej metody antykoncepcji podczas leczenia alprostadylem.¹¹

Specyficzne ostrzeżenia dotyczące stosowania Prostin VR u noworodków

Ryzyko bezdechu

Bezdech może pojawić się u około 10-12% noworodków z wrodzonymi wadami serca, leczonych alprostadylem (PGE₁). Jest to jedno z najczęściej występujących działań niepożądanych, szczególnie u noworodków z masą urodzeniową mniejszą niż 2,0 kg, i pojawia się najczęściej w ciągu pierwszej godziny podawania infuzji. Z tego powodu podczas stosowania produktu Prostin VR zawsze należy zapewnić natychmiastowy dostęp do sprzętu przeznaczonego do prowadzenia oddechu wspomaganego.¹²

Czas stosowania i dawkowanie

Podczas leczenia produktem Prostin VR należy dążyć do możliwie jak najkrótszego czasu stosowania oraz podawać najmniejsze skuteczne dawki umożliwiające utrzymanie działania terapeutycznego. U dzieci w stanie krytycznym należy starannie rozważyć ryzyko związane z długotrwałym podawaniem infuzji produktu Prostin VR w stosunku do spodziewanych korzyści płynących z wdrożenia tej terapii.¹³

Zmiany histologiczne w przewodzie tętniczym i tętnicach płucnych

W badaniach histopatologicznych przewodu tętniczego i tętnic płucnych u noworodków leczonych prostaglandyną E1 zaobserwowano zmiany histologiczne polegające na osłabieniu struktury tkankowej tych naczyń. Swoistość i znaczenie kliniczne tych obserwacji nie są znane.¹⁴ Osłabienie ścian przewodu tętniczego oraz tętnic płucnych zgłaszano głównie w wyniku długotrwałego stosowania produktu.¹⁵

Przerost warstwy korowej kości długich

U noworodków po długotrwałej infuzji alprostadylu (PGE₁) obserwowano przerost warstwy korowej kości długich. Objaw ten ustępuje po zaprzestaniu leczenia.¹⁶

Przerost odźwiernika

Podanie alprostadylu noworodkom (lub niemowlętom) może spowodować przerost części odźwiernikowej żołądka, co wtórnie powoduje zahamowanie pasażu żołądkowego. Działanie to wydaje się być związane z długością leczenia oraz całkowitą dawką alprostadylu. Noworodki (lub niemowlęta), u których zalecana dawka jest podawana w czasie dłuższym niż 120 godzin, należy bardzo wnikliwie obserwować w celu wykrycia przerostu odźwiernika i utrudnionego pasażu żołądkowego.¹⁷

Przeciwwskazania u noworodków z zespołem zaburzeń oddychania

Nie należy stosować alprostadylu u noworodków (ani niemowląt) z zespołem zaburzeń oddychania (zespołem błon szklistych). Należy zawsze różnicować zespół zaburzeń oddychania od siniczych wad serca (ograniczony przepływ płucny). Jeśli nie ma możliwości wykonania wszystkich badań diagnostycznych, podstawę rozpoznania powinny stanowić występowanie sinicy (pO₂ poniżej 40 torów) oraz radiologiczne potwierdzenie zmniejszenia przepływu płucnego.¹⁸

Ocena skuteczności leczenia u noworodków

Wśród noworodków (lub niemowląt) z ograniczonym przepływem płucnym zwiększenie nasycenia krwi tlenem jest odwrotnie proporcjonalne do poprzednich wartości pO₂, tj. większą odpowiedź obserwuje się u pacjentów z niskimi wartościami pO₂ (poniżej 40 mmHg), podczas gdy u pacjentów z wysokimi wartościami pO₂ (powyżej 40 mmHg) reakcja jest zazwyczaj słaba. U tej grupy pacjentów skuteczność alprostadylu wyznacza się poprzez pomiar wzrostu nasycenia krwi tlenem.¹⁹

Natomiast wśród noworodków (lub niemowląt) z ograniczonym przepływem krwi w krążeniu obwodowym skuteczność jest określana poprzez monitorowanie zwiększenia ciśnienia tętniczego krwi w tętnicach obwodowych i pH krwi.²⁰

Ostrzeżenia związane z zawartością etanolu w produkcie Prostin VR

Każda 1 ml fiolka produktu Prostin VR zawiera 790 mg bezwodnego etanolu (79% w/v), co odpowiada mniej niż 20 ml piwa lub 8 ml wina. Etanol zawarty w tym produkcie leczniczym może mieć wpływ na dzieci, powodując objawy takie jak senność i zmiany zachowania.²¹

Przykładowo, podanie dawki 0,576 ml 1-miesięcznemu niemowlęciu o masie ciała 2 kg spowoduje narażenie na etanol wynoszące 227,52 mg/kg mc., co może spowodować zwiększenie stężenia alkoholu we krwi o około 37,9 mg/100 ml. Dla porównania, u osoby dorosłej po wypiciu kieliszka wina lub 500 ml piwa stężenie alkoholu we krwi wyniesie prawdopodobnie około 50 mg/100 ml.²²

Ponieważ Prostin VR podaje się zwykle powoli przez ponad 24 godziny, działanie etanolu może być zmniejszone. Jednoczesne podawanie z lekami zawierającymi, np. glikol propylenowy lub etanol może prowadzić do kumulacji etanolu i wywoływać działania niepożądane, szczególnie u małych dzieci o małej zdolności metabolicznej lub z niedojrzałością metaboliczną.²³

Ze względu na zawartość etanolu w tym produkcie leczniczym jego stosowanie należy dokładnie rozważyć u następujących grup pacjentów, którzy mogą być bardziej narażeni na działania niepożądane związane ze stosowaniem etanolu:

• pacjenci z chorobami wątroby
• pacjenci z padaczką²⁴

Należy pamiętać, że ilość etanolu w tym produkcie leczniczym może zmieniać działanie innych leków.²⁵