Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Produkt leczniczy Zolafren (olanzapina) wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami oraz substancjami, które mogą wpływać na jego działanie lub których działanie może być modyfikowane przez olanzapinę. Wiedza o tych interakcjach jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności leczenia. Badania dotyczące interakcji olanzapiny przeprowadzono wyłącznie u dorosłych pacjentów.¹

Interakcje wpływające na olanzapinę

Metabolizm olanzapiny zachodzi głównie przy udziale izoenzymu CYP1A2, dlatego substancje, które wybiórczo indukują lub hamują ten izoenzym, mogą znacząco wpływać na farmakokinetykę olanzapiny.²

Indukcja enzymu CYP1A2

Palenie tytoniu oraz karbamazepina mogą indukować metabolizm olanzapiny poprzez zwiększenie aktywności enzymu CYP1A2. W konsekwencji prowadzi to do zmniejszenia stężenia olanzapiny we krwi. Obserwowano nieznaczne do średniego zwiększenie klirensu olanzapiny w takich przypadkach. Chociaż znaczenie kliniczne tego zjawiska jest prawdopodobnie ograniczone, zaleca się monitorowanie stanu klinicznego pacjenta i w razie potrzeby rozważenie zwiększenia dawki olanzapiny.³

Hamowanie enzymu CYP1A2

Fluwoksamina, będąca specyficznym inhibitorem CYP1A2, znacząco hamuje metabolizm olanzapiny. Wykazano, że stężenie maksymalne olanzapiny (Cmax) po podaniu fluwoksaminy zwiększało się średnio o 54% u niepalących kobiet i o 77% u palących mężczyzn. Pole pod krzywą (AUC) zwiększało się średnio odpowiednio o 52% i 108%. W przypadku jednoczesnego stosowania fluwoksaminy lub innych inhibitorów CYP1A2, takich jak np. cyprofloksacyna, należy rozważyć zmniejszenie dawki początkowej olanzapiny. Również w przypadku rozpoczęcia leczenia jakimkolwiek inhibitorem CYP1A2 należy rozważyć redukcję dawki olanzapiny.⁴

Zmniejszenie dostępności biologicznej

Węgiel aktywny zmniejsza dostępność biologiczną podanej doustnie olanzapiny o 50-60%, dlatego powinien być podawany co najmniej 2 godziny przed przyjęciem olanzapiny lub 2 godziny po jej zażyciu.⁵

Badania nie wykazały, aby fluoksetyna (inhibitor CYP2D6), pojedyncze dawki leków zobojętniających kwas solny (zawierających glin, magnez) czy cymetydyna w istotny sposób wpływały na farmakokinetykę olanzapiny.⁶

Wpływ olanzapiny na inne leki

Olanzapina może wywierać antagonistyczne działanie wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy, co może zmniejszać ich skuteczność terapeutyczną.⁷

W badaniach in vitro wykazano, że olanzapina nie hamuje głównych izoenzymów cytochromu P450 (CYP450), takich jak CYP1A2, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 czy CYP3A4. Potwierdza to brak szczególnych interakcji z lekami metabolizowanymi przez te enzymy. Badania in vivo potwierdziły brak hamowania metabolizmu następujących substancji:

• trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (metabolizm głównie przez CYP2D6)⁸
• warfaryny (CYP2C9)⁹
• teofiliny (CYP1A2)¹⁰
• diazepamu (CYP3A4 i CYP2C19)¹¹

Nie wykazano istotnych klinicznie interakcji olanzapiny z litem czy biperydenem, co oznacza, że mogą być one stosowane jednocześnie z olanzapiną bez konieczności modyfikacji dawkowania.¹²

Dane z monitorowania stężeń terapeutycznych walpronianu w osoczu wskazują, że nie ma konieczności zmiany jego dawki po rozpoczęciu jednoczesnego podawania olanzapiny.¹³

Interakcje z układem nerwowym

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów przyjmujących leki, które mogą hamować aktywność ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Dotyczy to również równoczesnego stosowania olanzapiny z lekami przeciwparkinsonowskimi u pacjentów z chorobą Parkinsona i otępieniem, które to połączenie nie jest zalecane ze względu na możliwe nasilenie objawów pozapiramidowych.¹⁴

Wpływ na odcinek QTc

Należy zachować ostrożność stosując jednocześnie olanzapinę z lekami, które powodują wydłużenie odstępu QTc w zapisie elektrokardiograficznym. Połączenie takich leków może zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca.¹⁵

Interakcje z alkoholem

Alkohol etylowy może wchodzić w istotne interakcje z olanzapiną, prowadząc do wzajemnego nasilenia działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy. Mechanizm tej interakcji polega na addytywnym działaniu alkoholu i olanzapiny na funkcje OUN.

Jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie olanzapiny może prowadzić do następujących konsekwencji klinicznych:

• Nasilenie działania sedatywnego (uspokajającego) i hipnotycznego (nasennego)
• Pogłębienie zaburzeń psychomotorycznych
• Zaburzenia świadomości i koncentracji
• Zwiększone ryzyko upadków i urazów
• Zaburzenia funkcji poznawczych
• Nasilenie ortostatycznych spadków ciśnienia krwi

Należy stanowczo zalecić pacjentom przyjmującym olanzapinę powstrzymanie się od spożywania alkoholu. Podczas terapii olanzapiną należy zachować szczególną ostrożność i monitorować stan kliniczny pacjentów spożywających alkohol lub stosujących inne leki o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy.¹⁶

Tabela interakcji

Postępowanie w przedawkowaniu

Przedawkowanie olanzapiny może prowadzić do wystąpienia szeregu objawów klinicznych, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Do najczęstszych objawów (występujących z częstością >10%) należą: częstoskurcz, pobudzenie lub agresywność, dyzartria, różne objawy pozapiramidowe oraz obniżony poziom świadomości (od sedacji do śpiączki włącznie).¹⁸

Odnotowano przypadki śmierci już po przyjęciu jednorazowej dawki nie większej niż 450 mg, ale jednocześnie opisano przypadki powrotu do zdrowia po przyjęciu jednorazowej doustnej dawki około 2 g olanzapiny.¹⁹

Zasady postępowania w przedawkowaniu

Dla olanzapiny nie istnieje swoista odtrutka. Nie zaleca się prowokowania wymiotów. Zalecane jest wdrożenie standardowego postępowania w przypadku przedawkowania, które obejmuje:

• Płukanie żołądka
• Podanie węgla aktywowanego

Wykazano, że jednoczesne podanie węgla aktywowanego zmniejsza dostępność biologiczną przyjętej doustnie olanzapiny o 50-60%.²⁰

Postępowanie objawowe i monitorowanie czynności życiowych powinno być prowadzone zgodnie ze stanem klinicznym pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem leczenia niedociśnienia oraz zapaści krążeniowej, a także podtrzymywania czynności oddechowych.²¹

Nie należy stosować adrenaliny, dopaminy ani innych środków sympatykomimetycznych wykazujących aktywność beta-agonistyczną, ponieważ beta-stymulacja może nasilić niedociśnienie. Konieczne jest monitorowanie czynności układu sercowo-naczyniowego w celu wykrycia ewentualnych zaburzeń rytmu serca.²²

Ścisła kontrola lekarska oraz monitorowanie funkcji życiowych powinny być kontynuowane do czasu całkowitego powrotu pacjenta do zdrowia.²³