Właściwości farmakokinetyczne cefuroksymu

Niniejsza charakterystyka przedstawia szczegółowe właściwości farmakokinetyczne cefuroksymu (w postaci cefuroksymu sodowego), zawartego w produkcie leczniczym Zinacef, dostępnym w dawkach 750 mg i 1500 mg jako proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Dane farmakokinetyczne mają istotne znaczenie dla optymalnego dawkowania leku i osiągnięcia skuteczności terapeutycznej przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa stosowania.¹

Wchłanianie

Po podaniu domięśniowym cefuroksymu zdrowym ochotnikom odnotowano następujące wartości stężeń maksymalnych w surowicy krwi:

• Dla dawki 750 mg: średnie maksymalne stężenia wynoszą 27-35 µg/ml i są osiągane w ciągu 30-60 minut od podania
• Dla dawki 1000 mg: średnie maksymalne stężenia wynoszą 33-40 µg/ml i są osiągane w podobnym czasie (30-60 minut)

Po podaniu dożylnym cefuroksymu stężenia w surowicy są znacznie wyższe i wynoszą:

• Dla dawki 750 mg: około 50 µg/ml po 15 minutach od podania
• Dla dawki 1500 mg: około 100 µg/ml po 15 minutach od podania

²

Zależność między dawką a parametrami farmakokinetycznymi jest liniowa. Wartości AUC (pole pod krzywą zależności stężenia od czasu) oraz Cmax (maksymalne stężenie w surowicy) wzrastają liniowo wraz ze zwiększaniem dawki w zakresie od 250 do 1000 mg, zarówno po podaniu domięśniowym, jak i dożylnym. Przy wielokrotnym podawaniu dożylnym dawki 1500 mg co 8 godzin u zdrowych ochotników nie zaobserwowano kumulacji cefuroksymu w surowicy.³

Dystrybucja

Cefuroksym wiąże się z białkami osocza w zakresie 33-50%, przy czym dokładny odsetek zależy od zastosowanej metodologii badawczej. Średnia objętość dystrybucji leku wynosi od 9,3 do 15,8 l/1,73 m² po podaniu domięśniowym lub dożylnym dawek od 250 do 1000 mg.⁴

Dystrybucja cefuroksymu w tkankach i płynach ustrojowych jest korzystna z terapeutycznego punktu widzenia. Lek osiąga stężenia przekraczające minimalne stężenia hamujące (MIC) dla powszechnie występujących patogenów w licznych tkankach i płynach ustrojowych, takich jak:

• Migdałki
• Tkanka zatok przynosowych
• Błona śluzowa oskrzeli
• Kość
• Płyn opłucnowy
• Płyn stawowy
• Płyn maziowy
• Płyn śródmiąższowy
• Żółć
• Plwocina
• Ciało szkliste

⁵

Istotną właściwością cefuroksymu jest zdolność do przenikania przez barierę krew-mózg, co ma miejsce w warunkach zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Ta cecha jest klinicznie znacząca w kontekście leczenia zakażeń ośrodkowego układu nerwowego.⁶

Metabolizm

Cefuroksym nie podlega procesom metabolicznym w organizmie. Jest to istotna cecha farmakologiczna, która eliminuje ryzyko interakcji związanych z układami enzymatycznymi oraz zmniejsza ryzyko zmienności osobniczej w zakresie metabolizmu.⁷

Eliminacja

Wydalanie cefuroksymu odbywa się dwiema drogami: poprzez przesączanie kłębuszkowe oraz wydzielanie cewkowe. Okres półtrwania w surowicy po wstrzyknięciu domięśniowym lub dożylnym wynosi około 70 minut.⁸

W ciągu 24 godzin od podania następuje niemal całkowite (85-90%) odzyskanie niezmienionego cefuroksymu z moczu, przy czym większość leku jest wydalana w ciągu pierwszych 6 godzin. Średni klirens nerkowy cefuroksymu mieści się w zakresie od 114 do 170 ml/min/1,73 m² po podaniu domięśniowym lub dożylnym dawek od 250 do 1000 mg.⁹

Właściwości farmakokinetyczne w szczególnych grupach pacjentów

Płeć

W badaniach farmakokinetycznych nie wykazano istotnych różnic w farmakokinetyce cefuroksymu między kobietami a mężczyznami. Po podaniu dożylnym w pojedynczym szybkim wstrzyknięciu dawki 1000 mg cefuroksymu sodowego, parametry farmakokinetyczne były porównywalne u obu płci.¹⁰

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku z prawidłową czynnością nerek parametry farmakokinetyczne cefuroksymu są zasadniczo podobne do tych obserwowanych u młodszych pacjentów. Dotyczy to zarówno podania domięśniowego, jak i dożylnego. Zachowane są podobne procesy:

• Wchłaniania
• Dystrybucji
• Eliminacji

Należy jednak zwrócić uwagę, że u pacjentów w podeszłym wieku częściej występuje zmniejszona wydolność nerek, co może wpływać na parametry farmakokinetyczne. W związku z tym zaleca się uważne dobieranie dawki cefuroksymu oraz przydatne może być monitorowanie czynności nerek w tej grupie pacjentów.¹¹

Dzieci

Farmakokinetyka cefuroksymu u dzieci wykazuje pewne odrębności w zależności od wieku:

• Noworodki: Okres półtrwania cefuroksymu w surowicy jest znacząco wydłużony i zależy od wieku ciążowego
• Starsze niemowlęta (powyżej 3 tygodni życia) i dzieci: Okres półtrwania wynosi 60-90 minut, co jest porównywalne z wartościami obserwowanymi u dorosłych

¹²

Zaburzenia czynności nerek

Biorąc pod uwagę fakt, że cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <20 ml/min) konieczna jest modyfikacja dawkowania. Zmniejszenie dawki cefuroksymu w tej grupie pacjentów ma na celu zrównoważenie wolniejszego wydalania leku.¹³

Istotną informacją dla klinicystów jest fakt, że cefuroksym jest skutecznie usuwany podczas zabiegów hemodializy oraz dializy otrzewnowej, co może mieć znaczenie w planowaniu dawkowania u pacjentów poddawanych tym procedurom.¹⁴

Zaburzenia czynności wątroby

Ze względu na dominującą rolę wydalania nerkowego w eliminacji cefuroksymu, zaburzenia czynności wątroby zasadniczo nie wpływają na farmakokinetykę tego antybiotyku. Z tego powodu u pacjentów z chorobami wątroby, przy zachowanej funkcji nerek, modyfikacja dawkowania nie jest konieczna.¹⁵

Zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna (PK/PD)

Dla właściwej oceny skuteczności terapeutycznej cefuroksymu, podobnie jak innych cefalosporyn, kluczowym parametrem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym jest odsetek czasu między dawkami (%T), w którym stężenie niezwiązanego antybiotyku utrzymuje się powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla docelowego patogenu – parametr określany jako %T>MIC. Parametr ten ma istotne znaczenie dla prognozowania skuteczności klinicznej leku.¹⁶