Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Wenlafaksyna, jako substancja czynna preparatu Velaxin ER, wchodzi w interakcje z wieloma grupami leków. Ze względu na jej działanie serotoninergiczne i wpływ na układ neuroprzekaźników, szczególnej uwagi wymagają interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO), lekami wpływającymi na układ serotoninergiczny oraz substancjami oddziałującymi na ośrodkowy układ nerwowy.¹

Interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy

Stosowanie wenlafaksyny w połączeniu z inhibitorami monoaminooksydazy jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia potencjalnie zagrażającego życiu zespołu serotoninowego. Należy zachować odpowiednie okresy odstępu przy przechodzeniu z leczenia IMAO na leczenie wenlafaksyną i odwrotnie:²

• Po zakończeniu stosowania nieodwracalnych, nieselektywnych IMAO należy odczekać co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem terapii wenlafaksyną
• Po zakończeniu leczenia wenlafaksyną należy odczekać minimum 7 dni przed rozpoczęciem leczenia IMAO
• W przypadku odwracalnych, selektywnych IMAO (np. moklobemid) obowiązują podobne zasady: po zakończeniu stosowania odwracalnego IMAO przerwa przed rozpoczęciem leczenia wenlafaksyną może być krótsza niż 14 dni

Antybiotyk linezolid, będący słabym odwracalnym, nieselektywnym IMAO, również nie powinien być podawany pacjentom leczonym wenlafaksyną.³

Skutki nieprzestrzegania zasad dotyczących okresów karencji mogą być poważne. U pacjentów, u których leczenie wenlafaksyną rozpoczęto zbyt szybko po zakończeniu stosowania IMAO lub gdy leczenie IMAO wprowadzono bezpośrednio po zakończeniu leczenia wenlafaksyną, obserwowano ciężkie działania niepożądane, takie jak: drżenia mięśni, skurcze miokloniczne, obfite pocenie się, nudności, wymioty, nagłe zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy i hipertermię przypominającą złośliwy zespół neuroleptyczny, a także drgawki i zgony.⁴

Zespół serotoninowy

Podczas stosowania wenlafaksyny, podobnie jak w przypadku innych leków wpływających na przekaźnictwo serotoninergiczne, może wystąpić zespół serotoninowy – stan potencjalnie zagrażający życiu. Ryzyko to znacząco wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu innych leków oddziałujących na układ serotoninergiczny:⁵

• Tryptany (leki przeciwmigrenowe)
• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• Pochodne amfetaminy
• Lit
• Sybutramina
• Preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum)
• Opioidy (buprenorfina, fentanyl i jego pochodne, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon, pentazocyna)
• Leki osłabiające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• Leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy

Jeśli jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z wyżej wymienionymi lekami jest klinicznie uzasadnione, należy dokładnie obserwować pacjenta, szczególnie na początku leczenia i po zwiększeniu dawki. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z prekursorami serotoniny (takimi jak suplementy tryptofanu).⁶

Interakcje z lekami wpływającymi na ośrodkowy układ nerwowy

Ryzyko jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z innymi substancjami oddziałującymi na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) nie zostało systematycznie ocenione. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas takiego leczenia skojarzonego.⁷

Interakcje z alkoholem

Wenlafaksyna wchodzi w istotne interakcje z etanolem. Pacjentów należy poinformować o konieczności unikania spożywania alkoholu podczas terapii Velaxin ER ze względu na:⁸

• Nasilone działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy
• Możliwość klinicznego nasilenia się zaburzeń psychicznych
• Ryzyko wystąpienia niepożądanych interakcji z wenlafaksyną

Jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie wenlafaksyny może prowadzić do nasilenia objawów niepożądanych, w tym nadmiernej sedacji, zaburzeń koordynacji ruchowej, pogorszenia zdolności poznawczych oraz nasilenia depresji. Efekty te mogą być szczególnie niebezpieczne u pacjentów ze współistniejącymi zaburzeniami nastroju.

Interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QT

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z lekami wydłużającymi odstęp QT zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QTc i/lub wystąpienia groźnych arytmii komorowych (np. torsade de pointes). Należy unikać jednoczesnego stosowania następujących grup leków:⁹

• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Niektóre antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre antybiotyki chinolonowe (np. moksyfloksacyna)

Powyższa lista nie jest pełna – należy unikać stosowania również innych produktów leczniczych znanych z wyraźnego wpływu na wydłużanie odstępu QT.¹⁰

Wpływ innych leków na wenlafaksynę

Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, atazanawir, klarytromycyna, indynawir, itrakonazol, worykonazol, posakonazol, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir, telitromycyna) mogą zwiększać stężenie wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu O-demetylowenlafaksyny w osoczu. W badaniach farmakokinetycznych wykazano, że ketokonazol powoduje zwiększenie AUC wenlafaksyny o 70% u osób intensywnie metabolizujących CYP2D6 i o 21% u osób słabo metabolizujących. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z inhibitorami CYP3A4.¹¹

Wpływ wenlafaksyny na inne leki

Wenlafaksyna może wpływać na działanie wielu leków poprzez różne mechanizmy. Istotne interakcje farmakologiczne obejmują:¹²

• Lit – jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i litu może spowodować zespół serotoninowy
• Diazepam – wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę diazepamu i jego aktywnego metabolitu, podobnie diazepam nie ma wpływu na farmakokinetykę wenlafaksyny
• Imipramina – wenlafaksyna powoduje zależne od dawki zwiększenie AUC 2-hydroksydezypraminy (metabolitu imipraminy) o 2,5 do 4,5 razy przy dawkach 75-150 mg/dobę, natomiast nie wpływa na farmakokinetykę samej imipraminy
• Haloperydol – wenlafaksyna zmniejsza całkowity doustny klirens haloperydolu o 42%, zwiększa AUC o 70% i Cmax o 88%, bez wpływu na okres półtrwania haloperydolu
• Rysperydon – wenlafaksyna zwiększa AUC rysperydonu o 50%, jednak tylko nieznacznie wpływa na całkowitą aktywną frakcję (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon)
• Metoprolol – wenlafaksyna zwiększa stężenie metoprololu w osoczu o około 30-40%, bez wpływu na aktywny metabolit alfa-hydroksymetoprolol
• Indynawir – wenlafaksyna zmniejsza AUC indynawiru o 28% oraz Cmax o 36%, przy czym indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny

W badaniach in vivo wykazano, że wenlafaksyna stosunkowo słabo hamuje aktywność enzymu CYP2D6 i nie hamuje aktywności enzymów CYP3A4, CYP1A2, CYP2C9 oraz CYP2C19.¹³

Interakcje z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi

Po wprowadzeniu leku do obrotu opisywano przypadki niezamierzonej ciąży u pacjentek stosujących doustną antykoncepcję podczas przyjmowania wenlafaksyny. Nie jest jasne, czy przypadki te były wynikiem interakcji lekowej z wenlafaksyną. Nie przeprowadzono badań interakcji dotyczących hormonalnej antykoncepcji.¹⁴

Tabela interakcji lekowych

Wenlafaksyna wymaga szczególnej ostrożności przy stosowaniu w terapii skojarzonej ze względu na liczne, potencjalnie istotne klinicznie interakcje. W przypadku wątpliwości dotyczących możliwych interakcji należy skonsultować się z farmakologiem klinicznym lub skorzystać z aktualnych baz danych interakcji lekowych.¹⁵