Specjalne ostrzeżenia
Teikoplanina BRADEX

Teikoplanina, stosowana głównie w leczeniu ciężkich zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-dodatnie, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak zagrażające życiu reakcje nadwrażliwości (w tym wstrząs anafilaktyczny), zespół czerwonego człowieka, zespół Stevensa-Johnsona (SJS) oraz toksyczna nekroliza naskórka (TEN). Podawanie leku powinno unikać szybkich wstrzyknięć dożylnych (bolusów) na rzecz wlewów trwających co najmniej 30 minut, aby zmniejszyć ryzyko reakcji związanych z wlewem. Teikoplaniny nie należy podawać dokomorowo ze względu na ryzyko uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. U pacjentów z nadwrażliwością na wankomycynę istnieje ryzyko reakcji krzyżowych, w tym wstrząsu anafilaktycznego. Monitorowanie hematologiczne jest wskazane ze względu na ryzyko małopłytkowości, a także należy kontrolować funkcję nerek i słuchu, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek lub stosujących leki nefro- i ototoksyczne (aminoglikozydy, kolistynę, amfoterycynę B, cyklosporynę, cisplatynę, furosemid, kwas etakrynowy).

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania teikoplaniny

Terapia z użyciem teikoplaniny wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne poważne działania niepożądane oraz specyficzne spektrum działania. Wiedza na temat odpowiednich środków ostrożności umożliwia bezpieczne stosowanie leku oraz szybkie reagowanie w przypadku wystąpienia niepożądanych reakcji.1

Przeciwwskazania dotyczące drogi podania

Teikoplaniny nie należy podawać dokomorowo ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych na ośrodkowy układ nerwowy.2

Reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania teikoplaniny odnotowano przypadki ciężkich, zagrażających życiu reakcji nadwrażliwości, które w niektórych przypadkach doprowadziły do zgonu pacjenta (np. wstrząs anafilaktyczny). W przypadku wystąpienia objawów reakcji alergicznej należy natychmiast przerwać leczenie i wdrożyć odpowiednie procedury ratunkowe.3

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z potwierdzoną nadwrażliwością na wankomycynę ze względu na możliwość wystąpienia reakcji krzyżowych, łącznie z zagrażającym życiu wstrząsem anafilaktycznym.4

Reakcje związane z wlewem

W rzadkich przypadkach, nawet przy pierwszej dawce, obserwowano zespół czerwonego człowieka (zespół objawów obejmujący świąd, pokrzywkę, rumień, obrzęk naczynioruchowy, tachykardię, niedociśnienie, duszność). Przerwanie lub spowolnienie wlewu może prowadzić do ustąpienia tych objawów.5

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia reakcji związanych z wlewem, zaleca się podawanie dawki dobowej nie w formie szybkiego wstrzyknięcia dożylnego (bolus), lecz jako wlew trwający co najmniej 30 minut.6

Ciężkie reakcje pęcherzowe

Podczas stosowania teikoplaniny raportowano zagrażające życiu lub prowadzące do zgonu reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella, TEN). W przypadku wystąpienia objawów lub oznak SJS lub TEN, takich jak postępująca wysypka skórna często z pęcherzami lub zmianami na błonach śluzowych, należy natychmiast przerwać leczenie teikoplaniną.7

Spektrum działania przeciwbakteryjnego

Teikoplanina charakteryzuje się ograniczonym spektrum działania przeciwbakteryjnego, skierowanym głównie przeciwko bakteriom Gram-dodatnim. Z tego powodu nie jest odpowiednia do monoterapii niektórych rodzajów zakażeń, chyba że zidentyfikowano już patogen i potwierdzono jego wrażliwość na lek lub istnieje uzasadnione podejrzenie, że najbardziej prawdopodobne patogeny będą wrażliwe na teikoplaninę.8

Racjonalne stosowanie leku powinno uwzględniać spektrum działania przeciwbakteryjnego, profil bezpieczeństwa oraz przydatność standardowej terapii przeciwbakteryjnej w leczeniu konkretnego pacjenta. Przewiduje się, że w większości przypadków teikoplanina będzie stosowana w leczeniu ciężkich zakażeń u pacjentów, u których standardowe leczenie przeciwbakteryjne jest uznawane za nieodpowiednie.9

Małopłytkowość

Podczas stosowania teikoplaniny odnotowano przypadki małopłytkowości. W trakcie leczenia zaleca się regularne wykonywanie badań hematologicznych, w tym pełnej morfologii krwi, w celu wczesnego wykrycia tego powikłania.10

Nefrotoksyczność

U pacjentów leczonych teikoplaniną zaobserwowano występowanie nefrotoksyczności oraz niewydolności nerek. Szczególnej obserwacji wymagają pacjenci z następujących grup:11

  • Pacjenci z istniejącą niewydolnością nerek otrzymujący teikoplaninę w schemacie podawania wysokiej dawki nasycającej12
  • Pacjenci otrzymujący teikoplaninę w skojarzeniu lub kolejno z innymi produktami leczniczymi o znanym działaniu nefrotoksycznym (np. aminoglikozydami, kolistyną, amfoterycyną B, cyklosporyną i cisplatyną)13

Ze względu na to, że teikoplanina jest wydalana głównie przez nerki, u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczne jest dostosowanie dawki leku według zaleceń.14

Ototoksyczność

Podobnie jak w przypadku innych glikopeptydów, u pacjentów leczonych teikoplaniną zgłaszano działania ototoksyczne, takie jak utrata słuchu i szumy uszne. Dokładnej oceny i monitorowania wymagają pacjenci:15

  • U których podczas leczenia teikoplaniną wystąpiły oznaki i objawy pogorszenia słuchu lub zaburzenia ze strony ucha wewnętrznego, szczególnie w przypadku terapii długotrwałej16
  • Pacjenci z niewydolnością nerek17
  • Pacjenci stosujący teikoplaninę w skojarzeniu lub sekwencyjnie z innymi produktami leczniczymi o znanym działaniu nefrotoksycznym i/lub neurotoksycznym i ototoksycznym (np. aminoglikozydami, kolistyną, amfoterycyną B, cyklosporyną, cisplatyną, furosemidem i kwasem etakrynowym)18

W przypadku stwierdzenia pogorszenia słuchu należy ponownie ocenić korzyści związane z kontynuacją leczenia teikoplaniną. U pacjentów wymagających jednoczesnego stosowania produktów leczniczych o działaniu ototoksycznym i/lub nefrotoksycznym zaleca się regularne wykonywanie badań hematologicznych oraz badań czynności wątroby i nerek.19

Ryzyko nadkażenia

Podobnie jak w przypadku innych antybiotyków, stosowanie teikoplaniny, szczególnie długotrwałe, może prowadzić do nadmiernego wzrostu drobnoustrojów niewrażliwych na lek. W przypadku wystąpienia nadkażenia w trakcie terapii należy wdrożyć odpowiednie działania terapeutyczne.20

Zawartość sodu

Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na dawkę, co oznacza, że uznaje się go za „wolny od sodu”.21

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl