Działania niepożądane
Taclar 500 mg
Klarytromycyna, stosowana w dawce 500 mg (Taclar 500 mg), wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla antybiotyków makrolidowych, z dominującymi objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak bóle brzucha, biegunka, nudności, wymioty oraz zaburzenia smaku, występującymi bardzo często (≥1/10). Inne działania niepożądane o częstości od niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) do częstości nieznanej obejmują leukopenię, neutropenię, trombocytopenię, reakcje anafilaktyczne, zaburzenia neurologiczne (bóle głowy, zawroty głowy), wydłużenie odstępu QT, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT), wysypkę skórną oraz zaburzenia nerek (wzrost kreatyniny i mocznika). Profil bezpieczeństwa u dzieci jest analogiczny do dorosłych, a u pacjentów z obniżoną odpornością, zwłaszcza przy dawkach 1000 mg/dobę, obserwuje się zwiększone ryzyko nieprawidłowości laboratoryjnych, w tym podwyższenia AspAT i AlAT (2-3%), leukopenii, trombocytopenii oraz wzrostu azotu mocznikowego.
- ostre zapalenie ucha środkowego
- owrzodzenie dwunastnicy z zakażeniem Helicobacter pylori
- rozsiane zakażenie Mycobacterium avium
- zakażenie dolnych dróg oddechowych
- zakażenie górnych dróg oddechowych
- zakażenie skóry
- zakażenie tkanek miękkich
- zapobieganie rozsianemu zakażeniu Mycobacterium avium
- zlokalizowane zakażenie Mycobacterium avium
- zlokalizowane zakażenie Mycobacterium chelonae
- zlokalizowane zakażenie Mycobacterium fortuitum
- zlokalizowane zakażenie Mycobacterium intracellulare
- zlokalizowane zakażenie Mycobacterium kansasii
Obraz działań niepożądanych klarytromycyny
Klarytromycyna, jako antybiotyk makrolidowy, charakteryzuje się określonym profilem bezpieczeństwa klinicznego, który należy uwzględnić w praktyce lekarskiej. Działania niepożądane obserwowane podczas terapii produktem Taclar 500 mg (tabletki powlekane) dotyczą różnych układów i narządów, jednak najczęściej dotykają przewodu pokarmowego.1
Najczęstsze działania niepożądane
W badaniach klinicznych wykazano, że dominującymi działaniami niepożądanymi klarytromycyny są dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Do najczęściej zgłaszanych należą bóle brzucha, biegunka, nudności, wymioty oraz zaburzenia smaku. Warto podkreślić, że objawy te mają zazwyczaj łagodny charakter i są typowe dla całej grupy antybiotyków makrolidowych. Nie zaobserwowano istotnej różnicy w częstości występowania tych działań niepożądanych pomiędzy pacjentami z wcześniejszymi zakażeniami wywołanymi przez prątki a pacjentami bez takich zakażeń.2
Klasyfikacja działań niepożądanych
Działania niepożądane klarytromycyny sklasyfikowano zgodnie z częstością ich występowania, stosując następujące kryteria:3
- Bardzo często (≥1/10) – występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów
- Często (≥1/100 do <1/10) – występują u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów
- Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) – występują u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów
- Częstość nieznana – dotyczy działań niepożądanych zgłaszanych po wprowadzeniu produktu do obrotu, których częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych
W ramach każdej kategorii częstości występowania, działania niepożądane przedstawiono zgodnie z malejącym stopniem nasilenia.4
Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych
Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane odnotowane podczas badań klinicznych oraz po wprowadzeniu klarytromycyny do obrotu w różnych postaciach farmaceutycznych, w tym tabletek o natychmiastowym uwalnianiu, granulatu do sporządzania zawiesiny doustnej, proszku do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań oraz tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu.5
| Klasyfikacja układów i narządów | Działania niepożądane | Częstość występowania |
|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zakażenia oportunistyczne, zapalenie tkanki łącznej | Niezbyt często |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Leukopenia, neutropenia, trombocytopenia | Niezbyt często |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcje anafilaktyczne, nadwrażliwość | Niezbyt często do częstości nieznanej |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Anoreksja, zmniejszenie apetytu | Niezbyt często |
| Zaburzenia psychiczne | Bezsenność, lęk, nerwowość | Niezbyt często |
| Zaburzenia układu nerwowego | Bóle głowy, zaburzenia smaku, zawroty głowy | Często do niezbyt często |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Zaburzenia słuchu, szumy uszne | Niezbyt często |
| Zaburzenia serca | Wydłużenie odstępu QT, kołatanie serca | Niezbyt często |
| Zaburzenia naczyniowe | Rozszerzenie naczyń | Niezbyt często |
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | Duszność | Niezbyt często |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Bóle brzucha, biegunka, nudności, wymioty, zaburzenia smaku | Bardzo często |
| Zaparcia, wzdęcia z oddawaniem gazów, niestrawność, zapalenie żołądka | Często do niezbyt często | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT), zapalenie wątroby | Często do niezbyt często |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Wysypka skórna, nadmierne pocenie, świąd | Często do niezbyt często |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Bóle mięśni, sztywność mięśni | Niezbyt często |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Zwiększenie stężenia kreatyniny i mocznika | Niezbyt często |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Gorączka, ból, złe samopoczucie, zmęczenie | Niezbyt często |
| Badania diagnostyczne | Nieprawidłowe wyniki badań biochemicznych | Niezbyt często |
Działania niepożądane w grupach szczególnych
Dzieci i młodzież
Istotne klinicznie jest, że profil działań niepożądanych klarytromycyny w populacji pediatrycznej jest analogiczny do obserwowanego u dorosłych. Uważa się, że częstość występowania, rodzaj oraz nasilenie działań niepożądanych u dzieci są takie same, jak u pacjentów dorosłych.6
Pacjenci z obniżoną odpornością
U pacjentów z zespołem nabytego niedoboru odporności (AIDS) oraz z innymi stanami obniżenia odporności, leczonych przez dłuższy okres dużymi dawkami klarytromycyny z powodu zakażeń wywołanych przez Mycobacterium, często trudno było odróżnić działania niepożądane wynikające z zastosowania leku od objawów podstawowej choroby infekcyjnej lub chorób współistniejących w przebiegu zakażenia HIV.7
U dorosłych pacjentów przyjmujących wysokie dawki klarytromycyny (1000 mg na dobę) najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były:8
- Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka, zaparcia, wzdęcia z oddawaniem gazów
- Zaburzenia zmysłów: zmiany w odczuwaniu smaków, zaburzenia słuchu
- Zaburzenia skórne: wysypka
- Zaburzenia neurologiczne: ból głowy
- Zaburzenia wątroby: zwiększenie aktywności aminotransferaz (AspAT i AlAT) w surowicy
- Inne: duszność, bezsenność, suchość w jamie ustnej (rzadziej)
Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych
U pacjentów z obniżoną odpornością, otrzymujących dawkę 1000 mg klarytromycyny na dobę, zaobserwowano istotne nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych:9
- U około 2-3% pacjentów stwierdzono istotne zwiększenie aktywności AspAT i AlAT w surowicy
- U około 2-3% pacjentów zaobserwowano nieprawidłowo małą liczbę białych krwinek i płytek krwi
- U mniejszego odsetka pacjentów wystąpiło znaczne zwiększenie stężenia azotu mocznikowego we krwi
Monitorowanie bezpieczeństwa leku
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu kluczowe znaczenie ma zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania klarytromycyny. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem właściwego organu nadzorującego bezpieczeństwo farmakoterapii.10
W Polsce działania niepożądane należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:
- Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
- Telefon: + 48 22 49 21 301
- Faks: + 48 22 49 21 309
- Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.11
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania