Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Leczenie skojarzone sytagliptyną i metforminą stanowi skuteczną opcję terapeutyczną dla pacjentów z cukrzycą typu 2, jednak jak każdy produkt leczniczy, Sitagliptyna/Chlorowodorek metforminy Polpharma może wchodzić w interakcje z innymi lekami. Badania farmakokinetyczne wykazały, że przy równoczesnym podawaniu sytagliptyny (50 mg dwa razy na dobę) i metforminy (1000 mg dwa razy na dobę) pacjentom z cukrzycą typu 2 nie występują istotne zmiany w farmakokinetyce obu substancji czynnych.¹ Choć nie przeprowadzono specyficznych badań farmakokinetycznych interakcji dla produktu Sitagliptyna/Chlorowodorek metforminy Polpharma, dostępne są dane dotyczące interakcji dla poszczególnych substancji czynnych, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej.²

Niezalecane jednoczesne stosowanie

Istnieją substancje, których jednoczesne stosowanie z produktem Sitagliptyna/Chlorowodorek metforminy Polpharma jest wyraźnie niezalecane ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, szczególnie kwasicy mleczanowej:

• Alkohol – zatrucie alkoholem zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza w przypadkach głodzenia, niedożywienia lub zaburzeń czynności wątroby.³
• Środki kontrastowe zawierające jod – stosowanie produktu musi zostać przerwane przed badaniem lub podczas badania obrazowego z użyciem takich środków. Nie wolno wznawiać leczenia przez co najmniej 48 godzin po badaniu i tylko pod warunkiem ponownej oceny czynności nerek i stwierdzeniu, że jest ona stabilna.⁴

Skojarzenia leków wymagające środków ostrożności

Niektóre produkty lecznicze mogą wywierać niekorzystny wpływ na czynność nerek, co zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej, lub wpływać na kontrolę glikemii, co wymaga monitorowania i dostosowania dawkowania:

• Leki wpływające na czynność nerek: niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym selektywne inhibitory cyklooksygenazy (COX) 2, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II i leki moczopędne, szczególnie pętlowe. Przy jednoczesnym stosowaniu tych leków konieczne jest dokładne monitorowanie czynności nerek.⁵
• Inhibitory transporterów nerkowych: leki wpływające na wspólny układ transportu w kanalikach nerkowych biorących udział w wydalaniu metforminy, takie jak inhibitory transportera kationów organicznych 2 (OCT2) lub transportera usuwania wielu leków i toksyn (MATE) – np. ranolazyna, wandetanib, dolutegrawir oraz cymetydyna. Mogą one zwiększać ogólnoustrojową ekspozycję na metforminę i ryzyko kwasicy mleczanowej. Zaleca się ścisłe monitorowanie kontroli glikemii, dostosowanie dawki oraz rozważenie modyfikacji leczenia przeciwcukrzycowego.⁶
• Leki o działaniu hiperglikemicznym: glikokortykosteroidy (podawane ogólnie lub miejscowo), agoniści receptorów beta-2-adrenergicznych i diuretyki. W przypadku jednoczesnego stosowania tych leków należy częściej kontrolować stężenie glukozy we krwi, szczególnie na początku leczenia, i w razie potrzeby dostosować dawkę leku przeciwcukrzycowego.⁷
• Inhibitory ACE: mogą obniżać poziom glukozy we krwi, co może wymagać dostosowania dawki leku przeciwcukrzycowego podczas jednoczesnego leczenia tymi preparatami i po ich odstawieniu.⁸

Wpływ innych produktów leczniczych na sytagliptynę

Dane z badań laboratoryjnych i klinicznych wskazują, że ryzyko wystąpienia znaczących klinicznie interakcji po jednoczesnym podaniu innych produktów leczniczych z sytagliptyną jest niewielkie.⁹

Badania in vitro wykazały, że głównym enzymem odpowiedzialnym za ograniczenie metabolizmu sytagliptyny jest CYP3A4, ze współudziałem CYP2C8. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek metabolizm ma niewielki wpływ na klirens sytagliptyny, natomiast może być bardziej istotny w przypadku ciężkiego zaburzenia czynności nerek lub schyłkowej niewydolności nerek (ESRD).¹⁰

Silne inhibitory CYP3A4 (jak ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna) mogą wpływać na farmakokinetykę sytagliptyny u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, choć wpływ ten nie był oceniany w badaniach klinicznych.¹¹

Sytagliptyna jest również substratem dla glikoproteiny p i transportera anionów organicznych 3 (OAT3). Transport sytagliptyny przy udziale OAT3 może być hamowany przez probenecyd, jednakże ryzyko znaczących klinicznie interakcji jest uznawane za niewielkie.¹²

Cyklosporyna, silny inhibitor glikoproteiny p, przy jednoczesnym podaniu z sytagliptyną (sytagliptyna 100 mg, cyklosporyna 600 mg) zwiększała wartość AUC i Cmax sytagliptyny odpowiednio o około 29% i 68%. Takie zmiany farmakokinetyki nie są uznawane za istotne klinicznie. Klirens nerkowy sytagliptyny nie ulega przy tym znaczącej zmianie, więc nie należy spodziewać się znaczących interakcji z innymi inhibitorami glikoproteiny p.¹³

Wpływ sytagliptyny na inne produkty lecznicze

Sytagliptyna wykazuje niewielki wpływ na stężenie innych leków:

• Digoksyna – przy stosowaniu przez 10 dni digoksyny (0,25 mg) jednocześnie z sytagliptyną (100 mg/dobę), osoczowe AUC dla digoksyny zwiększyło się przeciętnie o 11%, a wartości Cmax o 18%. Nie jest zalecane dostosowywanie dawki digoksyny, jednak u pacjentów z ryzykiem zatrucia digoksyną należy prowadzić odpowiednie monitorowanie.¹⁴

Badania in vitro wskazują, że sytagliptyna nie hamuje ani nie indukuje izoenzymów CYP450. W badaniach klinicznych nie powodowała znaczących zmian farmakokinetyki metforminy, gliburydu, symwastatyny, rozyglitazonu, warfaryny czy doustnych leków antykoncepcyjnych, co wskazuje na niewielką możliwość interakcji z substratami CYP3A4, CYP2C8, CYP2C9 i transporterem kationów organicznych (OCT). Sytagliptyna może być w warunkach in vivo słabym inhibitorem glikoproteiny p.¹⁵

Interakcje produktu z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu z produktem Sitagliptyna/Chlorowodorek metforminy Polpharma stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej. Alkohol wpływa na metabolizm kwasu mlekowego, co w połączeniu z metforminą może prowadzić do kumulacji kwasu mlekowego w organizmie i rozwoju kwasicy mleczanowej – potencjalnie śmiertelnego powikłania.

Ryzyko to jest szczególnie wysokie w następujących sytuacjach:

• Stany głodzenia – gdy organizm ma zwiększone zapotrzebowanie na energię
• Niedożywienie – gdy zasoby energetyczne organizmu są ograniczone
• Zaburzenia czynności wątroby – gdy detoksykacja kwasu mlekowego jest upośledzona

Z tego powodu pacjenci stosujący Sitagliptynę/Chlorowodorek metforminy Polpharma powinni całkowicie unikać spożywania alkoholu lub ograniczyć je do absolutnego minimum, zawsze konsultując się wcześniej z lekarzem.¹⁶

Tabela interakcji produktu Sitagliptyna/Chlorowodorek metforminy Polpharma