Właściwości farmakodynamiczne leku Sitagliptin Adamed

Sitagliptin Adamed należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inhibitory dipeptydylopeptydazy 4 (DPP-4), oznaczonej kodem ATC: A10BH01. Jest to doustny lek hipoglikemizujący, dostępny w postaci tabletek powlekanych w dawkach 25 mg, 50 mg oraz 100 mg, gdzie substancją czynną jest sytagliptyny chlorowodorek jednowodny.¹

Mechanizm działania

Skuteczność Sitagliptin Adamed w kontroli glikemii opiera się na jego pośrednim działaniu prowadzącym do zwiększenia stężenia aktywnych hormonów inkretynowych w organizmie. Mechanizm działania leku jest ściśle związany z układem inkretynowym, który odgrywa kluczową rolę w fizjologicznej regulacji homeostazy glukozy.²

Działanie na hormony inkretynowe

Hormony inkretynowe, a w szczególności glukagonopodobny peptyd-1 (GLP-1) oraz zależny od glukozy polipeptyd insulinotropowy (GIP), są wydzielane przez komórki jelita w ciągu całego dnia, a ich sekrecja znacząco wzrasta w odpowiedzi na przyjmowanie pokarmów. Fizjologiczna rola tych hormonów związana jest z regulacją gospodarki węglowodanowej.³

W warunkach prawidłowej lub podwyższonej glikemii, GLP-1 i GIP stymulują syntezę i uwalnianie insuliny z komórek beta trzustki. Proces ten zachodzi poprzez aktywację wewnątrzkomórkowych szlaków sygnalizacyjnych z udziałem cyklicznego AMP. Badania na zwierzęcych modelach cukrzycy typu 2 wykazały, że zarówno podawanie GLP-1, jak i inhibitorów DPP-4 zwiększa reaktywność komórek beta trzustki, stymulując biosyntezę i sekrecję insuliny. Zwiększone stężenie insuliny prowadzi do intensywniejszego wychwytu glukozy przez tkanki obwodowe.⁴

Dodatkowo, GLP-1 wykazuje zdolność hamowania wydzielania glukagonu przez komórki alfa trzustki. Mechanizm ten, w połączeniu ze zwiększonym wydzielaniem insuliny, prowadzi do ograniczenia produkcji glukozy w wątrobie, co skutkuje obniżeniem stężenia glukozy we krwi.⁵

Zależność działania od stężenia glukozy

Istotną cechą działania hormonów GLP-1 i GIP jest ich glukozozależny mechanizm. Oznacza to, że przy niskim stężeniu glukozy we krwi nie obserwuje się nasilenia uwalniania insuliny ani zahamowania wydzielania glukagonu przez GLP-1. Stymulacja wydzielania insuliny przez oba hormony inkretynowe nasila się proporcjonalnie do wzrostu stężenia glukozy powyżej wartości prawidłowych. Co ważne, GLP-1 nie zaburza prawidłowej odpowiedzi glukagonu na hipoglikemię, co stanowi mechanizm zabezpieczający przed zbyt dużym spadkiem stężenia glukozy.⁶

Rola enzymu DPP-4 i działanie sytagliptyny

W warunkach fizjologicznych aktywność hormonów inkretynowych jest ograniczona przez enzym dipeptydylopeptydazę 4 (DPP-4), który powoduje ich szybką hydrolizę do nieaktywnych metabolitów. Sytagliptyna, jako inhibitor DPP-4, blokuje ten proces, zapobiegając rozkładowi hormonów inkretynowych. W rezultacie dochodzi do zwiększenia stężenia aktywnych form GLP-1 i GIP w osoczu.⁷

Poprzez zwiększenie stężenia aktywnych hormonów inkretynowych, sytagliptyna prowadzi do zwiększonego wydzielania insuliny oraz zmniejszenia stężenia glukagonu w sposób zależny od stężenia glukozy. U pacjentów z cukrzycą typu 2 i towarzyszącą hiperglikemią, zmiany w profilu stężeń insuliny i glukagonu prowadzą do obniżenia wartości hemoglobiny glikowanej A1c (HbA1c) oraz zmniejszenia stężenia glukozy zarówno na czczo, jak i po posiłku.⁸

Różnice w mechanizmie działania względem innych leków przeciwcukrzycowych

Zależny od glukozy mechanizm działania sytagliptyny istotnie różni się od mechanizmu działania pochodnych sulfonylomocznika. Te ostatnie powodują zwiększenie wydzielania insuliny również przy niskim stężeniu glukozy, co może prowadzić do wystąpienia hipoglikemii zarówno u pacjentów z cukrzycą typu 2, jak i u osób zdrowych. Sytagliptyna charakteryzuje się wysoką selektywnością wobec enzymu DPP-4 i w stężeniach terapeutycznych nie hamuje blisko spokrewnionych enzymów DPP-8 czy DPP-9.⁹