Działania niepożądane symwastatyny

Produkt leczniczy Simvachol (symwastatyna) w dawkach 10 mg i 20 mg, podobnie jak inne statyny, może powodować szereg działań niepożądanych o różnym stopniu nasilenia. Bezpieczeństwo stosowania symwastatyny zostało szeroko zbadane w dużych badaniach klinicznych, w tym w badaniu HPS (ang. Heart Protection Study) oraz 4S (ang. Scandinavian Simvastatin Survival Study), z udziałem odpowiednio 20 536 i 4444 pacjentów¹.

W badaniu HPS, trwającym średnio 5 lat, parametry bezpieczeństwa były porównywalne między grupą otrzymującą symwastatynę w dawce 40 mg a grupą placebo. Wskaźniki przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych wynosiły 4,8% w grupie leczonej symwastatyną i 5,1% w grupie placebo, co wskazuje na dobrą tolerancję leku².

Miopatia i rabdomioliza

Szczególnie istotnym działaniem niepożądanym symwastatyny jest miopatia, w tym zapalenie mięśni. W badaniu HPS częstość występowania miopatii była poniżej 0,1% u pacjentów leczonych symwastatyną w dawce 40 mg<sup data-drug="Simvachol" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania miopatii była poniżej 0,1% (3. Należy jednak zaznaczyć, że w innych badaniach klinicznych u pacjentów leczonych symwastatyną w dawce 80 mg/dobę miopatia występowała częściej niż u pacjentów przyjmujących symwastatynę w dawce 20 mg/dobę (odpowiednio 1,0% w porównaniu z 0,02%)⁴.

W rzadkich przypadkach może wystąpić rabdomioliza z ostrą niewydolnością nerek lub bez niej, która stanowi potencjalnie zagrażające życiu powikłanie. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów zgłaszających bóle mięśniowe i kurcze mięśni, które mogą być wczesnymi objawami miopatii⁵.

Bardzo rzadko zgłaszano przypadki immunozależnej miopatii martwiczej (IMNM) – miopatii autoimmunologicznej, występującej w trakcie leczenia statynami lub po jego zakończeniu. Cechy kliniczne IMNM obejmują utrzymujące się osłabienie mięśni proksymalnych oraz zwiększoną aktywność kinazy kreatynowej w surowicy, która nie ustępuje mimo przerwania leczenia statynami. Biopsja mięśni wykazuje martwiczą miopatię bez istotnego zapalenia, a poprawa następuje w wyniku stosowania leków immunosupresyjnych⁶.

Zaburzenia wątroby

Zwiększenie aktywności aminotransferaz (więcej niż trzykrotnie powyżej górnej granicy uznanej za prawidłową, potwierdzone powtórnym badaniem) wystąpiło u 0,21% pacjentów (n = 21) leczonych symwastatyną w dawce 40 mg, w porównaniu do 0,09% pacjentów (n = 9) otrzymujących placebo w badaniu HPS⁷. Rzadko raportowano przypadki zapalenia wątroby i żółtaczki, a bardzo rzadko niewydolność wątroby bez skutku śmiertelnego lub zakończoną zgonem⁸.

Zaburzenia metaboliczne

U pacjentów przyjmujących statyny, w tym Simvachol, zgłaszano przypadki wzrostu stężenia HbA1c i glukozy w surowicy na czczo, co może mieć znaczenie kliniczne u pacjentów z predyspozycją do cukrzycy lub z cukrzycą rozpoznaną⁹.

Zaburzenia funkcji poznawczych

W okresie porejestracyjnym zgłaszano rzadkie przypadki zaburzeń funkcji poznawczych (np. utrata pamięci, słaba pamięć, amnezja, zaburzenia pamięci, splątanie) u pacjentów przyjmujących statyny, w tym symwastatynę. Zgłaszane problemy były na ogół łagodne i ustępowały po przerwaniu leczenia statyną. Obserwowano zmienny czas do wystąpienia (od 1 dnia do kilku lat) i ustąpienia (mediana 3 tygodnie) objawów¹⁰.

Zespół nadwrażliwości

W rzadkich przypadkach opisywano objawy zespołu nadwrażliwości, przebiegającego z jednym lub więcej objawów, takich jak: obrzęk naczynioruchowy, zespół toczniopodobny, bóle mięśni typu reumatoidalnego, zapalenie mięśni i skóry, zapalenie naczyń, małopłytkowość, eozynofilia, podwyższone OB, zapalenie stawów i bóle stawów, pokrzywka, nadwrażliwość na światło, gorączka, uderzenia gorąca, duszność, złe samopoczucie¹¹.

Tabela działań niepożądanych symwastatyny

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane symwastatyny uszeregowane według częstości występowania i klasyfikacji układów i narządów. Częstość występowania określono jako: bardzo często (>1/10), często (≥1/100, <1/10), niezbyt często (≥1/1000, < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000, < 1/1000), bardzo rzadko (< 1/10 000), nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)^{1/10), często (≥1/100, <1/10), niezbyt często (≥1/1000, < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000, < 1/1000), bardzo rzadko (12}.

Ryzyko związane z działaniami niepożądanymi

Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych po zastosowaniu symwastatyny zależy od wielu czynników, takich jak dawka leku, interakcje z innymi lekami, stan kliniczny pacjenta oraz czynniki indywidualne¹³.

Miopatia i rabdomioliza – czynniki ryzyka

Główne ryzyko związane ze stosowaniem symwastatyny dotyczy działań niepożądanych ze strony układu mięśniowego. Ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy, zwiększa się wraz ze zwiększeniem dawki leku¹⁴. Pacjentów należy monitorować pod kątem objawów mięśniowych, szczególnie w początkowym okresie leczenia oraz podczas zwiększania dawki. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynnikami predysponującymi do rozwoju rabdomiolizy, takimi jak:

• Zaawansowany wiek (>65 lat)
• Płeć żeńska
• Zaburzenia czynności nerek i wątroby
• Niedoczynność tarczycy
• Wywiad rodzinny lub osobisty dotyczący dziedzicznych chorób mięśni
• Nadużywanie alkoholu
• Jednoczesne stosowanie leków wchodzących w interakcje z symwastatyną

Zaburzenia wątroby – czynniki ryzyka

Uszkodzenie wątroby związane ze stosowaniem symwastatyny jest rzadkie, ale może być poważne. Czynniki zwiększające ryzyko hepatotoksyczności obejmują:

• Istniejące wcześniej choroby wątroby
• Nadużywanie alkoholu
• Podeszły wiek
• Stosowanie dużych dawek leku
• Jednoczesne stosowanie innych hepatotoksycznych leków

Regularny monitoring enzymów wątrobowych jest zalecany, szczególnie na początku leczenia, po zwiększeniu dawki i u pacjentów z czynnikami ryzyka¹⁵.

Monitorowanie i postępowanie w przypadku działań niepożądanych

W celu minimalizacji ryzyka wystąpienia poważnych działań niepożądanych, zaleca się:

1. Rozpoczynanie leczenia od małych dawek i stopniowe ich zwiększanie
2. Regularny monitoring kliniczny i laboratoryjny, szczególnie w początkowym okresie leczenia
3. Edukację pacjenta odnośnie potencjalnych objawów niepożądanych wymagających natychmiastowego zgłoszenia (ból mięśni, osłabienie, zażółcenie skóry, ciemny mocz)
4. Szczególną ostrożność przy równoczesnym stosowaniu innych leków, które mogą zwiększać ryzyko miopatii
5. Natychmiastowe przerwanie leczenia w przypadku podejrzenia miopatii lub istotnego uszkodzenia wątroby

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych¹⁶:

Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu¹⁷.