Właściwości farmakokinetyczne
Risperidon Vipharm 1 mg

Właściwości farmakokinetyczne leku Risperidon Vipharm

Rysperydon, substancja czynna produktu leczniczego Risperidon Vipharm (1 mg, tabletki powlekane), wykazuje złożony profil farmakokinetyczny, który należy rozpatrywać łącznie z jego głównym metabolitem. Rysperydon ulega metabolizmowi do 9-hydroksyrysperydonu, związku o podobnych właściwościach farmakologicznych, a oba te związki tworzą razem czynną frakcję przeciwpsychotyczną.¹

Wchłanianie

Po podaniu doustnym rysperydon charakteryzuje się całkowitym wchłanianiem, osiągając maksymalne stężenie w osoczu krwi już po 1-2 godzinach od przyjęcia. Bezwzględna dostępność biologiczna rysperydonu po podaniu doustnym wynosi 70% (CV=25%), natomiast względna dostępność biologiczna rysperydonu w postaci tabletki w porównaniu z roztworem osiąga poziom 94% (CV=10%). Ważną informacją kliniczną jest fakt, że obecność pokarmu nie wpływa na proces wchłaniania leku, co umożliwia jego podawanie niezależnie od posiłków.²

U większości pacjentów stan stacjonarny dla rysperydonu osiągany jest szybko – w ciągu zaledwie jednego dnia stosowania leku. W przypadku 9-hydroksyrysperydonu, stan stacjonarny występuje nieco później, po 4-5 dniach regularnego przyjmowania leku.³

Dystrybucja

Rysperydon charakteryzuje się szybką dystrybucją w organizmie. Objętość dystrybucji mieści się w zakresie od 1 do 2 l/kg, co wskazuje na dobrą penetrację do tkanek. W osoczu krwi rysperydon wiąże się głównie z dwiema frakcjami białkowymi: albuminami i kwaśną alfa-1-glikoproteiną. Stopień wiązania z białkami osocza jest wysoki i wynosi 90% dla rysperydonu oraz 77% dla jego aktywnego metabolitu 9-hydroksyrysperydonu.⁴

Metabolizm i eliminacja

Metabolizm rysperydonu odbywa się głównie przy udziale izoenzymu CYP 2D6, który przekształca go do 9-hydroksyrysperydonu. Ten metaboliczny szlak podlega polimorfizmowi genetycznemu, co skutkuje zróżnicowaną aktywnością enzymatyczną w populacji. Wyróżnia się osoby:⁵

• Intensywnie metabolizujące (z wysoką aktywnością CYP 2D6) – szybko przekształcają rysperydon do 9-hydroksyrysperydonu, co prowadzi do mniejszego stężenia związku macierzystego i większego stężenia metabolitu
• Słabo metabolizujące (z niską aktywnością CYP 2D6) – przekształcają rysperydon znacznie wolniej, co skutkuje odmiennym profilem stężeń obu związków

Pomimo tych różnic, farmakokinetyka czynnej frakcji przeciwpsychotycznej (rysperydon + 9-hydroksyrysperydon) jest podobna w obu populacjach, zarówno po podaniu jednorazowej dawki, jak i podczas terapii wielodawkowej.⁶

Rysperydon może być również metabolizowany na drodze N-dealkilacji. Badania in vitro na ludzkich mikrosomach wątrobowych wykazały, że rysperydon w stężeniach stosowanych klinicznie nie wywiera istotnego wpływu hamującego na metabolizm innych leków zachodzący przy udziale różnych izoenzymów cytochromu P450, w tym: CYP 1A2, CYP 2A6, CYP 2C8/9/10, CYP 2D6, CYP 2E1, CYP 3A4 i CYP 3A5.⁷

Eliminacja rysperydonu następuje głównie przez nerki. W ciągu tygodnia od podania, 70% dawki jest wydalane z moczem, a 14% z kałem. W moczu, rysperydon oraz 9-hydroksyrysperydon stanowią 35-45% dawki, natomiast pozostała część to nieaktywne metabolity.⁸

Okres półtrwania rysperydonu po podaniu doustnym pacjentom z psychozami wynosi około 3 godziny. Znacznie dłuższy jest okres półtrwania w fazie eliminacji dla 9-hydroksyrysperydonu oraz czynnej frakcji przeciwpsychotycznej – wynosi on 24 godziny.⁹

Liniowość farmakokinetyki

W zakresie dawek terapeutycznych rysperydon wykazuje farmakokinetykę liniową – stężenie leku w osoczu krwi jest proporcjonalne do zastosowanej dawki.¹⁰

Farmakokinetyka w populacjach szczególnych

Osoby starsze

Badania farmakokinetyczne z zastosowaniem jednorazowej dawki u osób w podeszłym wieku wykazały istotne zmiany w profilu farmakokinetycznym, w tym:¹¹

• Zwiększenie stężenia w osoczu krwi o średnio 43%
• Wydłużenie okresu półtrwania o 38%
• Zmniejszenie klirensu aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej o 30%

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek obserwuje się większe stężenia czynnej frakcji przeciwpsychotycznej oraz znaczące (o około 60%) zmniejszenie jej klirensu.¹²

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z niewydolnością wątroby całkowite stężenie rysperydonu w osoczu krwi pozostaje w normie, jednak obserwuje się zwiększenie średniego stężenia wolnej frakcji rysperydonu o około 35%, co może mieć znaczenie kliniczne ze względu na aktywność farmakologiczną niezwiązanej z białkami frakcji leku.¹³

Dzieci i młodzież

Właściwości farmakokinetyczne rysperydonu, 9-hydroksyrysperydonu oraz czynnej frakcji przeciwpsychotycznej u dzieci są zbliżone do właściwości farmakokinetycznych obserwowanych u osób dorosłych.¹⁴

Wpływ płci, rasy i palenia tytoniu

Analiza farmakokinetyki w populacji nie wykazała istotnego wpływu takich czynników jak płeć, rasa czy palenie tytoniu na farmakokinetykę rysperydonu lub jego aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.¹⁵