Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Risperidon Vipharm 1 mg

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania rysperydonu

Przedkliniczne badania nad bezpieczeństwem stosowania rysperydonu obejmowały szereg aspektów, w tym ocenę toksyczności przewlekłej i podprzewlekłej, wpływ na rozrodczość, potencjał teratogenny, działanie genotoksyczne oraz rakotwórcze. Badania te dostarczyły istotnych informacji na temat profilu bezpieczeństwa tego leku przed jego zastosowaniem u ludzi.¹

Wpływ na układ hormonalny i narządy rozrodcze

W badaniach toksyczności (pod)przewlekłej przeprowadzonych na niedojrzałych płciowo szczurach i psach zaobserwowano zależne od dawki działanie rysperydonu na gruczoły piersiowe oraz układ rozrodczy zarówno u samców, jak i samic. Efekty te były bezpośrednio związane ze zwiększonymi stężeniami prolaktyny w surowicy krwi, co wynikało z blokady receptorów dopaminergicznych D2 przez rysperydon.² Dodatkowe badania na kulturach tkankowych sugerują, że rozwój komórek w guzach piersi u ludzi może być stymulowany przez prolaktynę, co ma istotne znaczenie w kontekście bezpieczeństwa stosowania leku.³

Wpływ teratogenny i na reprodukcję

W przeprowadzonych badaniach nie wykazano działania teratogennego rysperydonu na płód u szczurów i królików.⁴ Jednakże badania wpływu rysperydonu na reprodukcję u szczurów wykazały działania niepożądane dotyczące zachowań rodziców podczas kojarzenia się w pary oraz masy urodzeniowej i przeżywalności potomstwa.⁵

Ekspozycja szczurów na rysperydon w okresie płodowym wiązała się z deficytami funkcji poznawczych u dorosłych osobników. Warto zauważyć, że podobne efekty obserwowano przy stosowaniu innych leków będących antagonistami dopaminy – podane ciężarnym zwierzętom negatywnie oddziaływały na uczenie się i rozwój motoryczny potomstwa.⁶

Toksyczność u zwierząt młodych

Badania toksyczności przeprowadzone na młodych szczurach wykazały zwiększoną śmiertelność młodych oraz opóźnienie w rozwoju fizycznym.⁷ W 40-tygodniowym badaniu przeprowadzonym na młodych psach zaobserwowano opóźnione dojrzewanie płciowe.⁸

Analizując wyniki badań w oparciu o parametr AUC (pole pod krzywą stężenia leku we krwi w czasie), u psów otrzymujących dawkę 3,6-krotnie większą od maksymalnej ludzkiej ekspozycji u młodzieży (1,5 mg/dobę) nie obserwowano wpływu na wzrost kości długich. Natomiast dla dawki 15-krotnie większej od maksymalnej ludzkiej ekspozycji u młodzieży obserwowano wpływ zarówno na wzrost kości długich, jak i na dojrzewanie płciowe.⁹

Genotoksyczność i rakotwórczość

Rysperydon nie wykazywał działania genotoksycznego w szeregu przeprowadzonych testów.¹⁰ W badaniach nad potencjalnym działaniem rakotwórczym rysperydonu przeprowadzonych na szczurach i myszach zaobserwowano powiększenie:

• gruczolaka przysadki (u myszy),
• gruczolaka trzustki (u szczurów),
• gruczolaka gruczołów mlecznych (u obu gatunków).

Guzy te można powiązać z przedłużającym się antagonizmem rysperydonu względem receptora D2 i wynikającą z tego hiperprolaktynemią. Należy jednak podkreślić, że znaczenie tych obserwacji dotyczących gryzoni dla oceny ryzyka stosowania leku u ludzi pozostaje nieznane.¹¹

Wpływ na przewodnictwo sercowe

Modele zwierzęce badane zarówno in vitro, jak i in vivo wykazały, że stosowanie dużych dawek rysperydonu może powodować wydłużenie odstępu QT w zapisie elektrokardiograficznym. Ten efekt teoretycznie może zwiększać u pacjentów ryzyko wystąpienia groźnej arytmii – częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes.¹²