Specjalne ostrzeżenia
Prefaxine

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Prefaxine

Produkt leczniczy Prefaxine (wenlafaksyna) wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na występowanie potencjalnie poważnych działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące ryzyka oraz zalecanych środków ostrożności, które należy podejmować podczas leczenia pacjentów tym lekiem.¹

Ryzyko samobójstwa i myśli samobójcze

Depresja jest związana ze zwiększonym ryzykiem występowania myśli samobójczych, tendencji do samookaleczenia oraz prób samobójczych. To podwyższone ryzyko utrzymuje się do momentu uzyskania pełnej remisji objawów. Poprawa stanu pacjenta może nie nastąpić przez kilka pierwszych tygodni leczenia, dlatego konieczna jest ścisła obserwacja pacjenta do czasu wystąpienia wyraźnej poprawy.²

Należy zaznaczyć, że zwiększone ryzyko zachowań samobójczych może dotyczyć również innych zaburzeń psychicznych, w których przepisywana jest wenlafaksyna. Zaburzenia te mogą współwystępować z epizodami dużej depresji, co wymaga stosowania takich samych środków ostrożności, jak w przypadku pacjentów z depresją.³

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów:

• Z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie⁴
• Przejawiających znaczne skłonności samobójcze przed rozpoczęciem leczenia⁵
• W wieku poniżej 25 lat – metaanaliza badań klinicznych wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych w tej grupie wiekowej w porównaniu z placebo⁶

W trakcie całego leczenia, szczególnie na początku terapii i po każdej zmianie dawkowania, konieczna jest dokładna obserwacja pacjentów. Pacjentów i ich opiekunów należy poinformować o konieczności zwracania uwagi na:

• Kliniczne nasilenie choroby
• Pojawienie się myśli lub zachowań samobójczych
• Nietypowe zmiany w zachowaniu

W przypadku wystąpienia któregokolwiek z tych objawów należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.⁷

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Produktu Prefaxine nie należy stosować w leczeniu dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia. W badaniach klinicznych w tej grupie wiekowej obserwowano częstsze niż w grupie placebo występowanie:

• Zachowań samobójczych (próby i myśli samobójcze)
• Wrogości (głównie agresji, zachowań buntowniczych i gniewu)

Jeśli ze względów klinicznych podjęta zostanie decyzja o leczeniu pacjenta w wieku poniżej 18 lat, należy go uważnie obserwować pod kątem objawów samobójczych. Brak jest długoterminowych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku w tej grupie wiekowej w odniesieniu do wzrostu, dojrzewania oraz rozwoju poznawczego i behawioralnego.⁸

Zespół serotoninowy

Podczas stosowania wenlafaksyny, podobnie jak w przypadku innych leków serotoninergicznych, może wystąpić potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy lub reakcje podobne do złośliwego zespołu neuroleptycznego (NMS). Ryzyko to wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu innych substancji serotoninergicznych.⁹

Do leków zwiększających ryzyko zespołu serotoninowego należą:

• Tryptany
• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i noradrenaliny (SNRI)
• Lit
• Sybutramina
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Fentanyl i jego pochodne
• Tramadol
• Dekstrometorfan
• Tapentadol
• Petydyna
• Metadon
• Pentazocyna
• Produkty lecznicze osłabiające metabolizm serotoniny (np. inhibitory MAO)
• Błękit metylenowy
• Leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy

Objawy zespołu serotoninowego mogą obejmować:¹⁰

• Zmiany stanu psychicznego (np. pobudzenie, omamy, śpiączka)
• Chwiejność układu autonomicznego (np. tachykardia, wahania ciśnienia tętniczego, hipertermia)
• Zaburzenia neuromięśniowe (np. wzmożone odruchy, zaburzenia koordynacji ruchowej)
• Objawy żołądkowo-jelitowe (np. nudności, wymioty, biegunka)

Najcięższa postać zespołu serotoninowego może przypominać złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS) z objawami: hipertermii, sztywności mięśni, niestabilności autonomicznej z wahaniami funkcji życiowych i zmianami stanu mentalnego.¹¹

Jeśli jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z innymi lekami wpływającymi na układ serotoninergiczny i/lub dopaminergiczny jest klinicznie uzasadnione, zaleca się dokładną obserwację pacjenta, zwłaszcza na początku leczenia i przy zwiększaniu dawki. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z prekursorami serotoniny (np. suplementami tryptofanu).¹²

Jaskra

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić rozszerzenie źrenic. Zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym oraz pacjentów z ryzykiem wystąpienia ostrej jaskry z wąskim kątem przesączania.¹³

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Ciśnienie tętnicze

U pacjentów leczonych wenlafaksyną często obserwowano zależne od dawki zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi. W niektórych przypadkach po wprowadzeniu produktu do obrotu opisywano przypadki znacznego podwyższenia ciśnienia, wymagającego natychmiastowego leczenia.¹⁴

Zalecenia dotyczące monitorowania ciśnienia krwi:

• Regularnie kontrolować ciśnienie krwi u wszystkich pacjentów leczonych wenlafaksyną
• Przed rozpoczęciem leczenia uzyskać kontrolę istniejącego nadciśnienia
• Monitorować ciśnienie okresowo po rozpoczęciu leczenia i po każdym zwiększeniu dawki
• Zachować szczególną ostrożność u pacjentów, u których współistniejące choroby mogą się nasilić w następstwie zwiększenia ciśnienia tętniczego

¹⁵

Częstotliwość akcji serca

W trakcie leczenia wenlafaksyną może wystąpić przyspieszenie czynności serca, szczególnie po zastosowaniu dużych dawek. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów, u których przyspieszenie akcji serca może prowadzić do nasilenia współistniejących chorób.¹⁶

Choroby serca i ryzyko arytmii

Stosowanie wenlafaksyny nie zostało ocenione u pacjentów ze świeżym zawałem mięśnia sercowego lub niestabilną chorobą wieńcową. U tych pacjentów należy zachować szczególną ostrożność.¹⁷

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki:

• Wydłużenia odstępu QT
• Częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes (TdP)
• Tachykardii komorowej
• Zaburzeń rytmu serca o skutku śmiertelnym

Zdarzenia te występowały zwłaszcza po przedawkowaniu lub u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT/TdP. Przed zastosowaniem wenlafaksyny u pacjentów z podwyższonym ryzykiem ciężkich zaburzeń rytmu serca oraz wydłużenia odstępu QT należy dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.¹⁸

Drgawki

W trakcie leczenia wenlafaksyną mogą wystąpić drgawki. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z drgawkami w wywiadzie. Pacjenci ci powinni być ściśle monitorowani, a w przypadku pojawienia się drgawek leczenie należy przerwać.¹⁹

Hiponatremia

W trakcie leczenia wenlafaksyną mogą wystąpić przypadki hiponatremii i/lub zespołu nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). Zjawisko to obserwowano częściej u pacjentów:

• Ze zmniejszoną objętością krwi krążącej
• Z odwodnieniem
• W podeszłym wieku
• Przyjmujących leki moczopędne

²⁰

Nietypowe krwawienia

Produkty lecznicze hamujące wychwyt serotoniny, w tym wenlafaksyna, mogą prowadzić do zaburzeń czynności płytek krwi, zwiększając ryzyko krwawień. Raportowane przypadki krwawień związanych ze stosowaniem SSRI i SNRI obejmują:

• Siniaki i krwiaki
• Krwawienia z nosa
• Wybroczyny
• Poważniejsze krwawienia, w tym zagrażające życiu krwawienia z przewodu pokarmowego

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów:

• Z predyspozycjami do krwawień
• Przyjmujących antykoagulanty
• Przyjmujących inhibitory płytek krwi

²¹

Cholesterol w surowicy

W kontrolowanych placebo badaniach klinicznych u 5,3% pacjentów przyjmujących wenlafaksynę przez co najmniej 3 miesiące odnotowano znaczące klinicznie zwiększenie stężenia cholesterolu w surowicy krwi (w porównaniu do 0,0% pacjentów otrzymujących placebo). W przypadku długotrwałego leczenia wenlafaksyną należy rozważyć regularne oznaczanie stężenia cholesterolu w surowicy.²²

Jednoczesne stosowanie ze środkami zmniejszającymi masę ciała

Nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z lekami zmniejszającymi masę ciała, w tym fenterminą. Nie zaleca się takiego skojarzenia. Wenlafaksyna nie jest wskazana do obniżania masy ciała ani w monoterapii, ani w połączeniu z innymi produktami.²³

Mania/hipomania

U niewielkiego odsetka pacjentów z zaburzeniami nastroju leczonych lekami przeciwdepresyjnymi, w tym wenlafaksyną, może wystąpić mania lub hipomania. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym w wywiadzie osobistym lub rodzinnym.²⁴

Zachowania agresywne

U niewielkiej liczby pacjentów przyjmujących leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, mogą wystąpić zachowania agresywne. Zjawisko to obserwowano podczas rozpoczynania leczenia, przy zmianie dawki oraz podczas przerywania terapii. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zachowaniami agresywnymi w wywiadzie.²⁵

Przerwanie leczenia

Objawy odstawienia występują często przy przerwaniu leczenia wenlafaksyną, szczególnie gdy terapia zostaje zakończona nagle. W badaniach klinicznych zdarzenia niepożądane związane z przerwaniem leczenia obserwowano u około 31% pacjentów leczonych wenlafaksyną i 17% pacjentów przyjmujących placebo.²⁶

Ryzyko objawów odstawienia może zależeć od różnych czynników, w tym:

• Długości trwania leczenia
• Stosowanej dawki
• Szybkości zmniejszania dawki

Najczęściej obserwowane objawy odstawienia to:

• Zawroty głowy
• Zaburzenia czucia (w tym parestezje)
• Zaburzenia snu (bezsenność, intensywne sny)
• Pobudzenie lub lęk
• Nudności i/lub wymioty
• Drżenie
• Ból głowy

Objawy te mają zazwyczaj łagodne lub umiarkowane nasilenie, jednak u niektórych pacjentów mogą być ciężkie. Występują najczęściej w ciągu pierwszych kilku dni po przerwaniu leczenia, ale odnotowano bardzo rzadkie przypadki u pacjentów, którzy przypadkowo pominęli pojedynczą dawkę. Zazwyczaj objawy ustępują samoistnie w ciągu 2 tygodni, choć u niektórych pacjentów mogą utrzymywać się dłużej (2-3 miesiące lub więcej).²⁷

Ze względu na ryzyko objawów odstawienia, zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki wenlafaksyny przez okres kilku tygodni lub miesięcy, w zależności od indywidualnej odpowiedzi pacjenta.²⁸

Akatyzja/niepokój psychoruchowy

Stosowanie wenlafaksyny może być związane z wystąpieniem akatyzji, charakteryzującej się subiektywnie nieprzyjemnym lub męczącym niepokojem oraz potrzebą ciągłego ruchu, często z niemożnością siedzenia lub stania w miejscu. Stan ten najczęściej występuje w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia. U pacjentów, u których pojawiły się takie objawy, zwiększenie dawki może być szkodliwe.²⁹

Suchość w ustach

Suchość w ustach jest zgłaszana przez 10% pacjentów leczonych wenlafaksyną. Może to zwiększać ryzyko wystąpienia próchnicy. Należy poinformować pacjentów o konieczności dbania o higienę jamy ustnej.³⁰

Cukrzyca

U pacjentów z cukrzycą leczenie inhibitorami zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) lub wenlafaksyną może zaburzać kontrolę glikemii. W takich przypadkach może być konieczne dostosowanie dawek insuliny i/lub doustnych leków przeciwcukrzycowych.³¹

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

U pacjentów przyjmujących wenlafaksynę opisywano przypadki fałszywie dodatnich wyników immunologicznych testów przesiewowych na obecność fencyklidyny (PCP) i amfetaminy w moczu. Jest to spowodowane brakiem swoistości testów przesiewowych. Fałszywie dodatnich wyników można spodziewać się jeszcze przez kilka dni po zakończeniu terapii wenlafaksyną. Testy potwierdzające, takie jak chromatografia gazowa lub spektrometria mas, pozwalają na wiarygodne rozróżnienie wenlafaksyny od fencyklidyny i amfetaminy.³²

Zaburzenia czynności seksualnych

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), w tym wenlafaksyna, mogą powodować wystąpienie objawów zaburzeń czynności seksualnych. Zgłaszano przypadki długotrwałych zaburzeń czynności seksualnych, w których objawy utrzymywały się pomimo przerwania stosowania SSRI i/lub SNRI.³³

Zawartość sodu

Produkt Prefaxine zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”.³⁴