Specjalne ostrzeżenia
Plasmalyte

Roztwór Plasmalyte, zawierający elektrolity w stężeniach: Na+ 140 mmol/l, K+ 5,0 mmol/l, Mg++ 1,5 mmol/l, Cl- 98 mmol/l, octan 27 mmol/l oraz glukonian 23 mmol/l, o osmolarności około 295 mOsm/l i pH około 7,4, wymaga stosowania z zachowaniem szczególnej ostrożności. Preparat nie jest wskazany w zasadowicy hipochloremiczno-hipokaliemicznej, pierwotnej ciężkiej kwasicy metabolicznej oraz hipomagnezemii. Ze względu na zawartość magnezu, należy monitorować pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i miastenią, zwracając uwagę na objawy nadmiaru magnezu, zwłaszcza podczas leczenia rzucawki. Plasmalyte nie zawiera wapnia, a jego alkalizujące działanie może obniżać stężenie zjonizowanego wapnia, co wymaga ostrożności u pacjentów z hipokalcemią. Podawanie roztworu u pacjentów z ryzykiem hiperkaliemii (niewydolność nerek, nadnerczy, ostre odwodnienie, rozległe uszkodzenia tkanek) wymaga ścisłego monitorowania stężenia potasu, a jednoczesne stosowanie z lekami oszczędzającymi potas, ACEi, lekami immunosupresyjnymi jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zagrażającej życiu hiperkaliemii.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Plasmalyte

Roztwór Plasmalyte wymaga stosowania zgodnie z określonymi zasadami bezpieczeństwa oraz uwzględnienia szeregu przeciwwskazań i środków ostrożności. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące stosowania tego preparatu z uwzględnieniem potencjalnych zagrożeń i sytuacji wymagających wzmożonej uwagi personelu medycznego.1

Równowaga elektrolitowa

Plasmalyte zawiera określoną kompozycję elektrolitów (Na+ 140 mmol/l, K+ 5,0 mmol/l, Mg++ 1,5 mmol/l, Cl- 98 mmol/l, CH3COO- 27 mmol/l, C6H11O7- 23 mmol/l), co ma istotne znaczenie przy doborze pacjentów, u których może być zastosowany. Roztwór nie jest wskazany w leczeniu zasadowicy hipochloremiczno-hipokaliemicznej, w leczeniu pierwotnym ciężkiej kwasicy metabolicznej, ani w terapii hipomagnezemii.2

Stosowanie u pacjentów z hipermagnezemią lub ryzykiem jej wystąpienia

Ze względu na zawartość magnezu, preparaty stosowane pozajelitowo zawierające jego sole należy stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności u pacjentów z lżejszymi postaciami zaburzenia czynności nerek oraz u chorych z miastenią. Zaleca się ścisłą obserwację pacjentów w celu wczesnego wykrycia klinicznych objawów nadmiaru magnezu, szczególnie istotne jest to podczas leczenia rzucawki.3

Stosowanie u pacjentów z hipokalcemią

Należy zwrócić uwagę, że Plasmalyte nie zawiera wapnia, a wzrost pH osocza wywołany jego działaniem alkalizującym może prowadzić do obniżenia stężenia zjonizowanego wapnia (niezwiązanego z białkiem). Dlatego Plasmalyte należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z hipokalcemią.4

Stosowanie u pacjentów z hiperkaliemią lub ryzykiem jej wystąpienia

Roztwory zawierające sole potasu, jak Plasmalyte, należy podawać z zachowaniem ostrożności pacjentom z chorobami serca lub w stanach predysponujących do hiperkaliemii, takich jak:

  • niewydolność nerek
  • niewydolność nadnerczy
  • ostre odwodnienie
  • rozległe zniszczenie tkanek (np. w ciężkich oparzeniach)

U pacjentów z ryzykiem wystąpienia hiperkaliemii konieczne jest szczególnie uważne monitorowanie stężenia potasu w osoczu.5

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania Plasmalyte z następującymi lekami, ponieważ mogą one powodować wzrost stężenia potasu w osoczu i prowadzić do zagrażającej życiu hiperkaliemii, szczególnie w przypadku niewydolności nerek:

  • Leki moczopędne oszczędzające potas: amiloryd, potasu kanreonian, spironolakton, triamteren
  • Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEi) oraz, przez ekstrapolację, leki blokujące receptor angiotensyny II – potencjalnie śmiertelna hiperkaliemia
  • Leki immunosupresyjne: takrolimus, cyklosporyna

Powyższe interakcje wymagają szczególnej uwagi przy planowaniu leczenia z użyciem Plasmalyte.6

Stosowanie u pacjentów z niedoborem potasu

Pomimo że stężenie potasu w roztworze Plasmalyte (5,0 mmol/l) jest zbliżone do jego stężenia fizjologicznego w osoczu, jest ono niewystarczające do leczenia znacznego niedoboru potasu. Dlatego nie należy stosować tego produktu leczniczego w celu suplementacji potasu w przypadkach jego znacznego niedoboru.7

Równowaga płynowa i czynność nerek

Ryzyko przeciążenia płynami i zaburzenia równowagi elektrolitowej

Podczas stosowania Plasmalyte konieczne jest monitorowanie stanu klinicznego pacjenta oraz parametrów laboratoryjnych, w tym:

  • bilansu płynów
  • stężenia elektrolitów we krwi i w moczu
  • równowagi kwasowo-zasadowej

W zależności od objętości i szybkości infuzji, dożylne podanie Plasmalyte może spowodować przeciążenie płynami i/lub substancjami rozpuszczonymi w wyniku przewodnienia/hiperwolemii. Z tego względu wlewy dożylne dużych objętości płynów u pacjentów z niewydolnością serca, nerek oraz z niewydolnością oddechową muszą być stosowane pod specjalną kontrolą.8

U pacjentów z niewydolnością serca, niewydolnością oddechową oraz u pacjentów, u których stwierdza się nieosmotyczną stymulację wydzielania wazopresyny (w tym zespół SIADH), należy zastosować infuzję wysokoobjętościową pod specjalnym nadzorem, ze względu na ryzyko hiponatremii związanej z leczeniem szpitalnym.9

Hiponatremia

Szczególnie narażeni na wystąpienie ostrej hiponatremii po podaniu płynów hipotonicznych w infuzji dożylnej są:

  • Pacjenci z nieosmotyczną stymulacją wydzielania wazopresyny:
    • z ostrymi chorobami
    • z dolegliwościami bólowymi
    • ze stresem pooperacyjnym
    • z zakażeniami
    • z oparzeniami
    • z chorobami OUN
  • Pacjenci z chorobami serca, wątroby i nerek
  • Pacjenci przyjmujący leki należące do grupy agonistów wazopresyny

Ostra hiponatremia może prowadzić do rozwoju ostrej encefalopatii hiponatremicznej (obrzęku mózgu), charakteryzującej się występowaniem bólu głowy, nudności, drgawek, ospałości i wymiotów. Pacjenci z obrzękiem mózgu są szczególnie narażeni na wystąpienie ciężkiego, nieodwracalnego i zagrażającego życiu uszkodzenia mózgu.10

Grupami pacjentów szczególnie narażonymi na wystąpienie ciężkiego i zagrażającego życiu obrzęku mózgu w wyniku ostrej hiponatremii są:

  • Dzieci
  • Kobiety w wieku rozrodczym
  • Pacjenci ze zmniejszoną podatnością mózgowia:
    • z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych
    • z krwawieniem wewnątrzczaszkowym
    • z obrzękiem mózgu
    • po stłuczeniu mózgu

U tych pacjentów ścisłe monitorowanie stężenia sodu w osoczu jest szczególnie ważne.11

Stosowanie u pacjentów z hiperwolemią lub przewodnieniem

Plasmalyte powinien być podawany ze szczególną ostrożnością pacjentom z hiperwolemią lub przewodnieniem. Roztwory zawierające chlorek sodu (jak Plasmalyte, który zawiera 5,26 g/l sodu chlorku) powinny być podawane ze szczególną ostrożnością pacjentom z:

  • nadciśnieniem
  • niewydolnością serca
  • obrzękiem obwodowym lub płuc
  • zaburzeniami funkcji nerek
  • stanem przedrzucawkowym
  • aldosteronizmem
  • innymi stanami związanymi z zatrzymaniem sodu

W tych przypadkach podawanie roztworów zawierających sód może prowadzić do nasilenia istniejących zaburzeń.12

Stosowanie u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek

Plasmalyte należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek. U tych pacjentów podawanie Plasmalyte może prowadzić do zatrzymania sodu i/lub potasu i/lub magnezu, co może skutkować poważnymi zaburzeniami elektrolitowymi.13

Równowaga kwasowo-zasadowa

Stosowanie u pacjentów z alkalozą lub ryzykiem alkalozy

Plasmalyte należy podawać ze szczególną ostrożnością pacjentom z alkalozą lub ryzykiem wystąpienia alkalozy. Infuzja nadmiernej ilości Plasmalyte może spowodować alkalozę metaboliczną ze względu na zawartość jonów octanowych (27 mmol/l) i glukonianowych (23 mmol/l), które po metabolizowaniu w organizmie mają działanie alkalizujące.14

Inne ostrzeżenia

Reakcje nadwrażliwości

W związku ze stosowaniem Plasmalyte odnotowano reakcje nadwrażliwości, obejmujące reakcje anafilaktoidalne. Jeżeli wystąpią jakiekolwiek podejrzenia lub objawy reakcji nadwrażliwości, należy natychmiast przerwać infuzję i zastosować odpowiednie leczenie objawowe, zgodnie ze wskazaniem klinicznym.15

Podawanie w okresie pooperacyjnym

Podawanie roztworu Plasmalyte w okresie pooperacyjnym w krótkim czasie po ustąpieniu bloku nerwowo-mięśniowego powinno odbywać się z zachowaniem ostrożności, ponieważ zawarte w roztworze sole magnezu mogą prowadzić do efektu rekuraryzacji (ponownego osłabienia siły mięśniowej).16

Równoczesne stosowanie odżywiania pozajelitowego

Przy równoczesnym stosowaniu odżywiania pozajelitowego należy uwzględnić i odpowiednio dostosować dostawę elektrolitów zapewnianą przez Plasmalyte, aby uniknąć nadmiernej podaży lub niedoborów elektrolitów.17

Parametr Wartość
Na+ 140 mmol/l (140 mEq/l)
K+ 5,0 mmol/l (5,0 mEq/l)
Mg++ 1,5 mmol/l (3,0 mEq/l)
Cl- 98 mmol/l (98 mEq/l)
CH3COO- (octan) 27 mmol/l (27 mEq/l)
C6H11O7- (glukonian) 23 mmol/l (23 mEq/l)
Osmolarność 295 mOsm/l (w przybliżeniu)
pH około 7,4 (od 6,5 do 8,0)
  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl