Działania niepożądane leku Perindopril

Perindopril, jako inhibitor konwertazy angiotensyny (ACE), charakteryzuje się określonym profilem bezpieczeństwa typowym dla tej grupy leków. Poznanie pełnego spektrum działań niepożądanych ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego prowadzenia terapii i monitorowania pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem peryndoprylu na podstawie danych z badań klinicznych oraz obserwacji po wprowadzeniu leku do obrotu.¹

Profil bezpieczeństwa – charakterystyka ogólna

Zgodnie z profilem bezpieczeństwa inhibitorów ACE, najczęściej raportowane działania niepożądane peryndoprylu obejmują szereg objawów dotyczących różnych układów organizmu. W obrębie układu nerwowego są to: zawroty głowy, ból głowy, parestezje i zawroty głowy pochodzenia błędnikowego. W zakresie narządów zmysłów obserwuje się zaburzenia widzenia i szumy uszne. Z układu sercowo-naczyniowego najczęściej występuje niedociśnienie tętnicze. W obrębie układu oddechowego pacjenci często zgłaszają kaszel i duszność, natomiast z układu pokarmowego: ból brzucha, zaparcia, biegunkę, zaburzenia smaku, niestrawność, nudności i wymioty. Wśród reakcji skórnych dominują świąd i wysypka. Pacjenci często doświadczają również kurczów mięśni i osłabienia.²

Klasyfikacja częstości działań niepożądanych

Działania niepożądane peryndoprylu klasyfikuje się według standardowej skali częstości występowania:

• Bardzo często – występujące z częstością większą niż 1/10 przypadków
• Często – występujące z częstością od 1/100 do 1/10 przypadków
• Niezbyt często – występujące z częstością od 1/1000 do 1/100 przypadków
• Rzadko – występujące z częstością od 1/10 000 do 1/1000 przypadków
• Bardzo rzadko – występujące z częstością mniejszą niż 1/10 000 przypadków, włączając pojedyncze przypadki
• Częstość nieznana – częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

^{1/10), często (>1/100, 1/1000, 1/10 000, <1/1000), bardzo rzadko (3}

Działania niepożądane według układów i narządów

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W obrębie układu krwiotwórczego peryndopryl może wywoływać różnorodne zaburzenia:

• Niezbyt często: eozynofilia
• Bardzo rzadko: zmniejszenie stężenia hemoglobiny i wartości hematokrytu, małopłytkowość, leukopenia/neutropenia, agranulocytoza lub pancytopenia, niedokrwistość hemolityczna u pacjentów z wrodzonym niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z wrodzonym niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, u których może wystąpić niedokrwistość hemolityczna. Zmiany w parametrach hematologicznych mogą wymagać regularnego monitorowania, zwłaszcza na początku terapii.⁴

Zaburzenia endokrynologiczne

Rzadko podczas terapii peryndoprylem może wystąpić zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH), który charakteryzuje się hiponatremią i zagęszczeniem moczu pomimo niskiej osmolalności osocza.⁵

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Do działań niepożądanych występujących niezbyt często należą:

• Hipoglikemia – szczególnie ważna u pacjentów z cukrzycą
• Hiperkaliemia – zazwyczaj przemijająca po przerwaniu leczenia
• Hiponatremia – wymagająca monitorowania, zwłaszcza u osób starszych i pacjentów przyjmujących diuretyki

⁶

Zaburzenia psychiczne

Z niezbyt częstą częstotliwością mogą wystąpić:

• Zaburzenia nastroju
• Zaburzenia snu
• Depresja

Objawy te mogą wpływać na jakość życia pacjentów i ich przestrzeganie zaleceń terapeutycznych.⁷

Zaburzenia układu nerwowego

W obrębie układu nerwowego odnotowano:

• Często: ból głowy, zawroty głowy, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, parestezja
• Niezbyt często: senność, omdlenia
• Bardzo rzadko: stan splątania

Zawroty głowy i omdlenia mogą być związane z niedociśnieniem tętniczym, szczególnie przy rozpoczynaniu terapii lub zwiększaniu dawki.⁸

Zaburzenia narządów zmysłów

W zakresie narządów zmysłów peryndopryl może powodować:

• Często: zaburzenia widzenia
• Często: szumy uszne

Objawy te wymagają uwagi, gdyż mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjenta.⁹

Zaburzenia serca

W obrębie układu sercowo-naczyniowego zidentyfikowano:

• Niezbyt często: palpitacje, tachykardia
• Bardzo rzadko: zaburzenia rytmu serca, dławica piersiowa, zawał mięśnia sercowego – prawdopodobnie wtórny do nadmiernego obniżenia ciśnienia tętniczego u pacjentów z grupy dużego ryzyka

Szczególnie istotne jest monitorowanie pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub innymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego.¹⁰

Zaburzenia naczyniowe

W zakresie układu naczyniowego raportowano:

• Często: niedociśnienie tętnicze i objawy z nim związane
• Niezbyt często: zapalenie naczyń krwionośnych
• Rzadko: nagłe zaczerwienienie twarzy i szyi
• Bardzo rzadko: udar, prawdopodobnie wtórny do nadmiernego obniżenia ciśnienia tętniczego u pacjentów z grupy dużego ryzyka
• Częstość nieznana: objaw Raynauda

Niedociśnienie tętnicze jest częstym działaniem niepożądanym inhibitorów ACE, które wymaga szczególnej uwagi przy inicjacji leczenia.¹¹

Zaburzenia układu oddechowego

Peryndopryl może wpływać na układ oddechowy, powodując:

• Często: kaszel, duszność
• Niezbyt często: skurcz oskrzeli
• Bardzo rzadko: eozynofilowe zapalenie płuc, zapalenie błony śluzowej nosa

Suchy, nieproduktywny kaszel jest charakterystycznym działaniem niepożądanym inhibitorów ACE i może być przyczyną przerwania leczenia.¹²

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

W obrębie przewodu pokarmowego obserwowano:

• Często: nudności, wymioty, ból brzucha, zaburzenia smaku, niestrawność, biegunka i zaparcia
• Niezbyt często: suchość w jamie ustnej
• Bardzo rzadko: zapalenie trzustki

Objawy żołądkowo-jelitowe należą do najczęstszych działań niepożądanych, ale zazwyczaj są łagodne i ustępują bez konieczności przerwania leczenia.¹³

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Bardzo rzadko może wystąpić cytolityczne lub cholestatyczne zapalenie wątroby. W przypadku wystąpienia żółtaczki lub znacznego wzrostu aktywności enzymów wątrobowych należy przerwać leczenie peryndoprylem.¹⁴

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

W zakresie skóry i tkanki podskórnej raportowano:

• Często: wysypka, świąd
• Niezbyt często: obrzęk naczynioruchowy twarzy, kończyn, ust, błon śluzowych, języka, głośni i (lub) krtani, pokrzywka, nadmierne pocenie się, nadwrażliwość na światło, pemfigoid
• Rzadko: zaostrzenie łuszczycy
• Bardzo rzadko: rumień wielopostaciowy

Obrzęk naczynioruchowy to potencjalnie groźne powikłanie, które wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i interwencji medycznej.¹⁵

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Wśród działań niepożądanych dotyczących układu mięśniowo-szkieletowego odnotowano:

• Często: kurcze mięśni
• Niezbyt często: ból stawów, ból mięśni

Dolegliwości mięśniowo-szkieletowe mogą obniżać tolerancję wysiłku fizycznego i wpływać na jakość życia pacjentów.¹⁶

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Peryndopryl może wpływać na funkcję nerek, powodując:

• Niezbyt często: niewydolność nerek
• Rzadko: bezmocz lub skąpomocz, ostra niewydolność nerek

Monitorowanie funkcji nerek jest szczególnie istotne u pacjentów z istniejącą wcześniej niewydolnością nerek, u pacjentów w podeszłym wieku oraz przy jednoczesnym stosowaniu diuretyków.¹⁷

Zaburzenia układu rozrodczego

Niezbyt często podczas terapii peryndoprylem mogą wystąpić zaburzenia erekcji.¹⁸

Zaburzenia ogólne

Do ogólnych działań niepożądanych należą:

• Często: astenia
• Niezbyt często: ból w klatce piersiowej, złe samopoczucie, obrzęk obwodowy, gorączka

Objawy te mogą wpływać na ogólne samopoczucie pacjenta i jego codzienne funkcjonowanie.¹⁹

Nieprawidłowości w badaniach diagnostycznych

Podczas leczenia peryndoprylem mogą wystąpić zmiany w wynikach badań laboratoryjnych:

• Niezbyt często: zwiększenie stężenia mocznika we krwi, zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi
• Rzadko: zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych

Regularne monitorowanie parametrów biochemicznych krwi jest zalecane, szczególnie na początku leczenia oraz u pacjentów z grupy ryzyka.²⁰

Urazy i powikłania po zabiegach

Niezbyt często u pacjentów przyjmujących peryndopryl raportowano upadki, które mogą być związane z niedociśnieniem tętniczym, zawrotami głowy czy zaburzeniami równowagi.²¹

Bezpieczeństwo peryndoprylu w badaniu EUROPA

W randomizowanym badaniu EUROPA oceniającym skuteczność peryndoprylu w zapobieganiu zdarzeniom sercowo-naczyniowym u pacjentów ze stabilną chorobą wieńcową odnotowano jedynie poważne zdarzenia niepożądane, które występowały z niską częstością. Spośród 6122 pacjentów przyjmujących peryndopryl, poważne zdarzenia niepożądane wystąpiły u 16 osób (0,3%), natomiast w grupie placebo (6107 pacjentów) u 12 osób (0,2%). Wśród pacjentów leczonych peryndoprylem raportowano niedociśnienie tętnicze u 6 pacjentów, obrzęk naczynioruchowy u 3 pacjentów oraz nagłe zatrzymanie krążenia u 1 pacjenta.²²

W tym samym badaniu zaobserwowano również większą liczbę rezygnacji z powodu nietolerancji leku w grupie przyjmującej peryndopryl (6,0%, n=366) w porównaniu z grupą placebo (2,1%, n=129). Główne przyczyny rezygnacji to kaszel, niedociśnienie tętnicze oraz inne objawy nietolerancji.²³

Tabela działań niepożądanych peryndoprylu

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel: + 48 22 49 21 301, fax: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.²⁴

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.²⁵