Wpływ leku Pentasa na płodność, ciążę i laktację: Informacje dla lekarzy

Lek Pentasa (mesalazyna) w dawce 4 g, dostępny w postaci granulatu o przedłużonym uwalnianiu, powinien być stosowany ze szczególną ostrożnością u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Podejmując decyzję o rozpoczęciu lub kontynuacji leczenia, należy przeprowadzić dokładną analizę stosunku korzyści do ryzyka, uwzględniając, że sama choroba zapalna jelita może niekorzystnie wpływać na przebieg i wynik ciąży.¹

Stosowanie leku w okresie ciąży

Mesalazyna przenika przez barierę łożyskową, jednak jej stężenie w osoczu krwi pępowinowej jest około dziesięciokrotnie niższe niż stężenie obserwowane w osoczu matki. Warto odnotować, że metabolit leku – acetylomesalazyna – występuje w podobnym stężeniu zarówno w osoczu krwi pępowinowej, jak i osoczu matki.²

Dane przedkliniczne z badań na zwierzętach, w których stosowano mesalazynę doustnie, nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na:

• przebieg ciąży
• rozwój zarodka lub płodu
• poród
• rozwój pourodzeniowy

Należy jednak zaznaczyć, że nie przeprowadzono odpowiednich, dobrze kontrolowanych badań klinicznych z użyciem produktu leczniczego Pentasa u kobiet w ciąży.³

Ograniczone dane z opublikowanych badań dotyczących stosowania mesalazyny u ludzi nie wskazują na zwiększone ryzyko ogólnego odsetka wad wrodzonych. Niektóre dane sugerują jednak podwyższone ryzyko występowania:

• porodów przedwczesnych
• poronień
• niskiej masy urodzeniowej noworodków

Warto jednak podkreślić, że wymienione powikłania mogą być również związane z aktywną postacią choroby zapalnej jelit, niezależnie od przyjmowanego leczenia.⁴

W literaturze medycznej opisywano przypadki zaburzeń hematologicznych u noworodków matek leczonych preparatem Pentasa, takich jak:

• pancytopenia
• leukopenia
• małopłytkowość
• niedokrwistość

Zarejestrowano także pojedynczy przypadek niewydolności nerek u noworodka po długotrwałym stosowaniu dużych dawek mesalazyny (2-4 g doustnie) przez matkę w okresie ciąży.⁵

Stosowanie leku w okresie karmienia piersią

Mesalazyna przenika do mleka kobiecego. Stężenie substancji czynnej w mleku jest niższe niż w osoczu matki, natomiast stężenie metabolitu (acetylomesalazyny) w mleku jest porównywalne lub nawet wyższe niż we krwi kobiety karmiącej piersią.⁶

Dane dotyczące stosowania produktu Pentasa u matek karmiących piersią są ograniczone, gdyż nie przeprowadzono kontrolowanych badań klinicznych w tej grupie pacjentek. Podobnie ograniczone jest doświadczenie kliniczne z doustnymi postaciami mesalazyny u kobiet karmiących.⁷

Nie można wykluczyć występowania reakcji nadwrażliwości u karmionego piersią dziecka, które mogą objawiać się w postaci biegunki. W przypadku wystąpienia biegunki u dziecka, karmienie piersią powinno zostać przerwane.⁸

Wpływ na płodność

Wyniki badań przedklinicznych przeprowadzonych na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu mesalazyny na płodność zarówno u samców, jak i samic.⁹

W praktyce klinicznej zgłaszano przypadki przemijającej oligospermii u mężczyzn przyjmujących mesalazynę, co może mieć znaczenie przy planowaniu powiększenia rodziny. Należy jednak podkreślić, że efekt ten ma charakter odwracalny po zakończeniu lub modyfikacji terapii.¹⁰

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Stosując lek Pentasa w dawce 4 g u kobiet w wieku rozrodczym, należy:

1. Dokładnie ocenić stosunek potencjalnych korzyści wynikających z leczenia do możliwego ryzyka, biorąc pod uwagę, że sama aktywna choroba zapalna jelit może negatywnie wpływać na przebieg ciąży.
2. W przypadku kobiet w ciąży monitorować przebieg ciąży z większą częstotliwością, zwracając uwagę na potencjalne powikłania hematologiczne i nerkowe u płodu/noworodka.
3. U kobiet karmiących piersią pouczyć pacjentkę o konieczności obserwacji dziecka pod kątem wystąpienia biegunki i konieczności zaprzestania karmienia piersią w przypadku pojawienia się tego objawu.
4. U mężczyzn planujących ojcostwo poinformować o możliwości wystąpienia przemijającej oligospermii i rozważyć dostosowanie terapii w okresie planowania potomstwa.

Ostateczna decyzja o rozpoczęciu lub kontynuacji leczenia produktem Pentasa w ciąży i podczas karmienia piersią powinna być podejmowana indywidualnie po szczegółowej konsultacji z pacjentką i dokładnym omówieniu potencjalnego ryzyka oraz korzyści wynikających z farmakoterapii.¹¹