Właściwości farmakokinetyczne leku Pentasa 4 g, granulat o przedłużonym uwalnianiu

Mesalazyna stanowi substancję czynną produktu leczniczego Pentasa w postaci granulatu o przedłużonym uwalnianiu. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące farmakokinetyki leku, obejmujące jego dystrybucję, wchłanianie, metabolizm oraz eliminację, jak również specyficzne właściwości u ludzi w kontekście patofizjologicznym.¹

Ogólne właściwości farmakokinetyczne substancji czynnej

Rozmieszczenie i dostępność miejscowa

Działanie terapeutyczne mesalazyny w największym stopniu zależy od bezpośredniego kontaktu substancji czynnej ze zmienioną chorobowo błoną śluzową jelita. Preparat Pentasa w formie granulatu o przedłużonym uwalnianiu zawiera mikrogranulki mesalazyny powleczone etylocelulozą. Charakterystyczną cechą tych mikrogranulek jest dotarcie do dwunastnicy w czasie jednej godziny od momentu podania, niezależnie od przyjmowania pokarmu. Proces uwalniania mesalazyny z powlekanych mikrogranulek przebiega w sposób ciągły na całej długości przewodu pokarmowego, przy czym pH treści jelitowej nie wpływa na ten proces.²

Wchłanianie

Na podstawie badań moczu przeprowadzonych u zdrowych ochotników ustalono, że biodostępność produktu leczniczego Pentasa po podaniu doustnym wynosi około 30%. Maksymalne stężenie w osoczu jest osiągane po 1-6 godzinach od podania. Warto podkreślić, że schematy dawkowania: jednokrotny (4 g raz na dobę) oraz dwukrotny (2 g dwa razy na dobę) zapewniają porównywalną ekspozycję ogólnoustrojową (AUC) w czasie 24 godzin, co potwierdza ciągłe uwalnianie mesalazyny z postaci farmaceutycznej podczas całego okresu leczenia. Stan stacjonarny stężenia leku jest osiągany po 5 dniach stosowania doustnych form leku.³

Masa cząsteczkowa mesalazyny wynosi 153,13 g/mol, natomiast acetylomesalazyny 195,17 g/mol. Podanie doustne leku równocześnie z posiłkiem nie wpływa na pasaż i uwalnianie mesalazyny, może jednak zwiększać ekspozycję ogólnoustrojową na substancję czynną.⁴

Dystrybucja

Wiązanie z białkami osocza dla mesalazyny wynosi około 50%, natomiast dla jej metabolitu – acetylomesalazyny – około 80%.⁵

Metabolizm

Mesalazyna podlega procesowi metabolizmu zarówno w błonie śluzowej jelita, jak i ogólnoustrojowo w wątrobie. W wyniku tego procesu powstaje N-acetylo-mesalazyna (acetylomesalazyna), głównie przy udziale enzymu NAT-1. Część acetylacji zachodzi również dzięki aktywności flory bakteryjnej okrężnicy. Istotne jest, że proces acetylacji wydaje się być niezależny od fenotypu pacjenta w odniesieniu do reakcji acetylacji. Wskaźnik metaboliczny acetylomesalazyny do mesalazyny w osoczu po podaniu doustnym waha się od 3,5 do 1,3 po zastosowaniu dobowych dawek odpowiednio 500 mg × 3 i 2 g × 3, co wskazuje na możliwość występowania zależnej od dawki acetylacji podlegającej stopniowi nasycenia.⁶

Eliminacja

Z uwagi na ciągłe uwalnianie mesalazyny na całej długości przewodu pokarmowego, nie jest możliwe precyzyjne określenie okresu półtrwania w fazie wydalania po podaniu doustnym. Jednakże gdy postać farmaceutyczna nie znajduje się już w przewodzie pokarmowym, eliminacja naśladuje okres półtrwania w fazie wydalania po podaniu doustnym lub dożylnym niepowlekanej mesalazyny. Okres ten wynosi około 40 minut dla mesalazyny i około 70 minut dla acetylomesalazyny.⁷

Właściwości farmakokinetyczne u ludzi w kontekście patofizjologicznym

Zmiany patofizjologiczne występujące w aktywnej fazie choroby, takie jak biegunka i zwiększona kwaśność w obrębie jelita, mają jedynie nieznaczny wpływ na przenikanie mesalazyny do błony śluzowej jelita po podaniu doustnym. U pacjentów z przyspieszonym pasażem jelitowym obserwowano wydalanie z moczem 20-25% dawki dobowej, z analogicznym zwiększeniem wydalania z kałem.⁸

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek. W tej grupie chorych obserwuje się wolniejsze wydalanie leku i zwiększone stężenie mesalazyny we krwi, co prowadzi do podwyższonego ryzyka uszkodzenia nerek.⁹