Specjalne ostrzeżenia
Orizon

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Orizon

Produkt leczniczy Orizon (rysperydon) wymaga szczególnej uwagi lekarskiej w odniesieniu do szeregu specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania leku.¹

Pacjenci w podeszłym wieku z otępieniem

U pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem leczonych rysperydonem stwierdzono zwiększoną śmiertelność w porównaniu do placebo. Metaanaliza 17 kontrolowanych badań klinicznych wykazała, że atypowe leki przeciwpsychotyczne, w tym rysperydon, zwiększają ryzyko zgonu w tej grupie pacjentów. W badaniach z doustnym rysperydonem śmiertelność wynosiła 4,0% w grupie leczonej rysperydonem w porównaniu do 3,1% w grupie placebo, przy ilorazie szans 1,21 (0,7: 2,1). Średni wiek zmarłych pacjentów wynosił 86 lat (zakres 67-100 lat).²

Dane z badań obserwacyjnych wskazują, że również klasyczne leki przeciwpsychotyczne mogą nieznacznie zwiększać ryzyko zgonu u osób starszych z otępieniem. Brak jest wystarczających danych, aby dokładnie ocenić wielkość ryzyka oraz zidentyfikować przyczynę zwiększonej umieralności.³

Jednoczesne stosowanie furosemidu

W badaniach klinicznych rysperydonu z udziałem pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem stwierdzono większą śmiertelność w grupie otrzymującej jednocześnie rysperydon i furosemid (7,3%; średni wiek pacjentów 89 lat, zakres 75-97 lat) w porównaniu do pacjentów leczonych samym rysperydonem (3,1%; średni wiek 84 lata, zakres 70-96 lat) lub otrzymujących wyłącznie furosemid (4,1%; średni wiek 80 lat, zakres 67-90 lat). Zwiększoną śmiertelność obserwowano w dwóch z czterech badań klinicznych.⁴

Jednoznaczny patofizjologiczny mechanizm tego zjawiska nie został dotąd zidentyfikowany. Należy zachować szczególną ostrożność i dokładnie rozważyć stosunek ryzyka do korzyści przed podjęciem decyzji o jednoczesnym podawaniu rysperydonu z furosemidem lub innymi diuretykami o silnym działaniu. Interesujące jest, że zwiększonej śmiertelności nie zaobserwowano przy jednoczesnym podawaniu rysperydonu z innymi diuretykami. Niezależnie od stosowanego leczenia, należy zapobiegać odwodnieniu, które stanowi ogólny czynnik ryzyka wpływający na śmiertelność u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem.⁵

Zdarzenia niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (CVAE)

W randomizowanych badaniach klinicznych z kontrolą placebo u pacjentów z otępieniem stosujących atypowe leki przeciwpsychotyczne zaobserwowano około trzykrotny wzrost ryzyka zdarzeń niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego. Połączone dane z sześciu badań z rysperydonem przeprowadzonych głównie u osób w podeszłym wieku (>65 lat) z otępieniem wykazały, że działania niepożądane dotyczące układu mózgowo-naczyniowego (poważne i łagodne łącznie) wystąpiły u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem oraz u 1,2% (8/712) pacjentów otrzymujących placebo, przy ilorazie szans 2,96 (1,34; 7,50).^{65 lat) z demencją, wykazały, że działania niepożądane dotyczące układu mózgowo-naczyniowego (poważne i nie, łącznie) wystąpiły u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem, oraz u 1,2% (8/712) pacjentów, którym podawano placebo. Iloraz szans (przy 95% przedziale ufności) wynosił 2,96 (1,34; 7,50).”>6}

Mechanizm zwiększonego ryzyka nie jest znany. Podobne ryzyko może dotyczyć również innych leków przeciwpsychotycznych i innych populacji pacjentów. Orizon należy stosować z ostrożnością u pacjentów z czynnikami ryzyka udaru mózgu.⁷

Szczególnie istotne jest, że ryzyko wystąpienia działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego jest znacząco większe u pacjentów z otępieniem typu mieszanego lub naczyniowego w porównaniu do pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego. Z tego powodu pacjenci z innymi typami otępienia niż alzheimerowskie nie powinni być leczeni rysperydonem.⁸

Lekarz powinien dokładnie ocenić stosunek ryzyka do korzyści stosowania produktu Orizon u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem, uwzględniając indywidualne czynniki ryzyka udaru mózgu. Należy poinstruować pacjentów i ich opiekunów o konieczności natychmiastowego zgłaszania objawów mogących wskazywać na udar, takich jak nagłe osłabienie lub zdrętwienie twarzy, rąk lub nóg, zaburzenia mowy lub widzenia.⁹

Produkt Orizon należy stosować wyłącznie w krótkotrwałym leczeniu uporczywej agresji u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, gdy metody niefarmakologiczne wykazują ograniczoną skuteczność i istnieje ryzyko, że pacjent stanowi zagrożenie dla siebie lub innych. Pacjentów należy regularnie oceniać pod kątem potrzeby kontynuacji leczenia.¹⁰

Niedociśnienie ortostatyczne

Ze względu na właściwości blokowania receptorów alfa, rysperydon może powodować niedociśnienie ortostatyczne, szczególnie w początkowej fazie dostosowywania dawki. Po wprowadzeniu leku do obrotu obserwowano klinicznie istotne niedociśnienie przy jednoczesnym stosowaniu z lekami przeciwnadciśnieniowymi.¹¹

Produkt Orizon należy stosować ostrożnie u pacjentów z chorobami układu krążenia, takimi jak:¹²

• niewydolność serca
• zawał mięśnia sercowego
• zaburzenia przewodzenia
• odwodnienie
• hipowolemia
• zaburzenia krążenia mózgowego

U tych pacjentów należy zwiększać dawkę stopniowo, zgodnie z zaleceniami. W przypadku wystąpienia niedociśnienia, należy rozważyć zmniejszenie dawki.¹³

Leukopenia, neutropenia i agranulocytoza

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu, stwierdzano występowanie leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. Agranulocytozę po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano bardzo rzadko (<1/10 000 pacjentów).<sup data-drug="Orizon" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu, stwierdzano wystąpienie leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. Agranulocytozę po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano bardzo rzadko (14

Pacjentów z istotną klinicznie leukopenią lub polekową leukopenią/neutropenią w wywiadzie należy monitorować przez pierwsze kilka miesięcy leczenia. Należy rozważyć odstawienie rysperydonu przy pierwszym objawie istotnego klinicznie zmniejszenia liczby leukocytów, jeśli nie zidentyfikowano innych czynników przyczynowych.¹⁵

U pacjentów ze znaczącą klinicznie neutropenią należy uważnie monitorować występowanie gorączki lub innych objawów infekcji oraz wdrożyć natychmiastowe leczenie w razie ich wystąpienia. U pacjentów z ciężką neutropenią (bezwzględna liczba neutrofilów <1 x 10⁹/l) należy zaprzestać stosowania rysperydonu i monitorować liczbę leukocytów do czasu normalizacji.<sup data-drug="Orizon" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Należy uważnie obserwować, czy u pacjentów ze znaczącą klinicznie neutropenią nie występuje gorączka lub inne objawy przedmiotowe lub podmiotowe infekcji, oraz podjąć natychmiastowe leczenie w razie wystąpienia takich objawów. U pacjentów z ciężką neutropenią (bezwzględna liczba neutrofilów 16

Późne dyskinezy i objawy pozapiramidowe

Działanie leków wykazujących antagonizm wobec receptorów dopaminowych wiąże się z ryzykiem wystąpienia późnych dyskinez charakteryzujących się rytmicznymi, mimowolnymi ruchami, głównie mięśni języka i/lub twarzy. Wystąpienie objawów pozapiramidowych stanowi czynnik ryzyka rozwoju późnych dyskinez. W przypadku pojawienia się objawów późnych dyskinez, należy rozważyć przerwanie leczenia wszystkimi lekami przeciwpsychotycznymi.¹⁷

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów otrzymujących jednocześnie leki psychostymulujące (np. metylofenidat) i rysperydon, ponieważ podczas dostosowywania dawki jednego lub obu produktów mogą nasilić się objawy pozapiramidowe. Zaleca się stopniowe odstawianie leku psychostymulującego.¹⁸

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych opisywano przypadki złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN), który charakteryzuje się: podwyższeniem temperatury ciała, sztywnością mięśni, niestabilnością układu autonomicznego, zaburzeniami świadomości i zwiększeniem aktywności fosfokinazy kreatynowej w surowicy. Dodatkowo może wystąpić mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek. W przypadku wystąpienia ZZN należy przerwać stosowanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym produktu Orizon.¹⁹

Choroba Parkinsona i otępienie z ciałami Lewy’ego

Przed przepisaniem produktu Orizon pacjentom z chorobą Parkinsona lub otępieniem z ciałami Lewy’ego, lekarz powinien dokładnie rozważyć stosunek ryzyka do korzyści. Rysperydon może zaostrzyć przebieg choroby Parkinsona. W obu tych grupach może występować zwiększone ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego oraz większa wrażliwość na leki przeciwpsychotyczne – pacjenci ci byli wyłączeni z badań klinicznych.²⁰

Objawy zwiększonej wrażliwości na leki przeciwpsychotyczne mogą obejmować: splątanie, zaburzenie świadomości, niestabilność postawy z częstymi upadkami, które towarzyszą objawom pozapiramidowym.²¹

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas leczenia rysperydonem odnotowywano przypadki hiperglikemii, cukrzycy i zaostrzenia już istniejącej cukrzycy. W niektórych przypadkach zgłaszano uprzednie zwiększenie masy ciała, które może być czynnikiem predysponującym. Kwasicę ketonową zgłaszano bardzo rzadko, a śpiączkę cukrzycową rzadko.²²

Zaleca się prowadzenie odpowiedniej obserwacji klinicznej zgodnie z wytycznymi dotyczącymi terapii przeciwpsychotycznej. Pacjentów leczonych jakimkolwiek atypowym lekiem przeciwpsychotycznym, w tym rysperydonem, należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (polidypsja, poliuria, nadmierne łaknienie, osłabienie), a pacjentów z cukrzycą należy regularnie monitorować pod kątem pogorszenia kontroli glikemii.²³

Zwiększenie masy ciała

Podczas stosowania rysperydonu stwierdzano przypadki znacznego zwiększenia masy ciała. Zaleca się regularną kontrolę masy ciała.²⁴

Hiperprolaktynemia

Hiperprolaktynemia jest częstym działaniem niepożądanym podczas leczenia rysperydonem. Zaleca się oznaczenie stężenia prolaktyny w osoczu u pacjentów z objawami niepożądanymi potencjalnie związanymi z prolaktyną, takimi jak:²⁵

• ginekomastia
• zaburzenia miesiączkowania
• brak owulacji
• zaburzenia płodności
• zmniejszone libido
• zaburzenia wzwodu
• mlekotok

Badania hodowli tkankowych wskazują, że prolaktyna może stymulować rozwój ludzkich nowotworów piersi. Chociaż w badaniach klinicznych i epidemiologicznych nie wykazano dotychczas wyraźnego związku między podawaniem leków przeciwpsychotycznych a nowotworami piersi, należy zachować ostrożność u pacjentów z wywiadem w tym kierunku. Produkt Orizon należy stosować z ostrożnością u pacjentów z wcześniej stwierdzoną hiperprolaktynemią lub guzami prolaktynozależnymi.²⁶

Wydłużenie odstępu QT

Wydłużenie odstępu QT było bardzo rzadko zgłaszane po wprowadzeniu rysperydonu do obrotu. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, należy zachować ostrożność przepisując rysperydon pacjentom z:²⁷

• rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową
• wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym
• bradykardią
• zaburzeniami równowagi elektrolitowej (niedobór potasu lub magnezu)

W tych przypadkach lek może zwiększać ryzyko arytmii. Ostrożność należy zachować również przy jednoczesnym stosowaniu rysperydonu z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT.²⁸

Drgawki

Produkt leczniczy Orizon należy stosować z ostrożnością u pacjentów z drgawkami w wywiadzie lub innymi stanami mogącymi obniżać próg drgawkowy.²⁹

Priapizm

Ze względu na działanie blokujące receptory alfa-adrenergiczne, podczas leczenia produktem Orizon może wystąpić priapizm (bolesny, długotrwały wzwód prącia).³⁰

Regulacja temperatury ciała

Lekom przeciwpsychotycznym przypisuje się zdolność zakłócania mechanizmów regulacji temperatury podstawowej ciała. Należy zachować szczególną ostrożność przepisując produkt Orizon pacjentom, którzy mogą być narażeni na:³¹

• podwyższenie podstawowej temperatury ciała
• intensywny wysiłek fizyczny
• działanie ekstremalnie wysokich temperatur
• przyjmowanie leków o działaniu przeciwcholinergicznym
• odwodnienie

Działanie przeciwwymiotne

W badaniach przedklinicznych rysperydonu obserwowano działanie przeciwwymiotne. U ludzi efekt ten może maskować objawy przedawkowania niektórych leków lub stany takie jak: niedrożność jelit, zespół Reye’a i nowotwór mózgu.³²

Zaburzenia czynności nerek i wątroby

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek mają zmniejszoną zdolność wydalania czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu w porównaniu do osób z prawidłową czynnością nerek. Z kolei u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby stwierdza się zwiększone stężenie wolnej frakcji rysperydonu w osoczu.³³

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). U pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi często występują nabyte czynniki ryzyka ŻChZZ, dlatego przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia rysperydonem należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka tej choroby i wdrożyć odpowiednie postępowanie zapobiegawcze.³⁴

Śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki

U pacjentów przyjmujących leki o działaniu antagonistycznym na receptory alfa1a-adrenergiczne, w tym rysperydon, obserwowano podczas operacji usunięcia zaćmy śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki (IFIS). Zespół ten może zwiększać ryzyko powikłań ocznych w trakcie i po zabiegu.³⁵

Przed zabiegiem należy poinformować chirurga okulistę o aktualnym lub wcześniejszym przyjmowaniu leków o działaniu antagonistycznym na receptory alfa1a-adrenergiczne. Nie ustalono potencjalnych korzyści z odstawienia tych leków przed zabiegiem usunięcia zaćmy, dlatego decyzję należy rozważyć w kontekście ryzyka związanego z przerwaniem leczenia przeciwpsychotycznego.³⁶

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Przed przepisaniem rysperydonu dzieciom i młodzieży z zaburzeniami zachowania, lekarz powinien przeprowadzić dokładną analizę fizycznych i społecznych przyczyn zachowań agresywnych, takich jak ból czy niewłaściwe wymagania środowiskowe.³⁷

Działanie sedatywne rysperydonu należy w tej populacji dokładnie monitorować ze względu na potencjalny wpływ na zdolność uczenia się. Zmiana pory podawania leku może zmniejszyć wpływ sedacji na koncentrację u dzieci i młodzieży.³⁸

Stosowanie rysperydonu wiązało się ze zwiększeniem masy ciała i wskaźnika BMI. Zaleca się pomiar masy ciała przed rozpoczęciem leczenia i jej regularną kontrolę. W długoterminowych badaniach otwartych zmiany wzrostu mieściły się w normach dla danego wieku. Długotrwały wpływ rysperydonu na dojrzewanie płciowe i wzrost nie został dostatecznie zbadany.³⁹

Ze względu na możliwy wpływ długotrwałej hiperprolaktynemii na wzrost i dojrzewanie płciowe u dzieci i młodzieży, należy regularnie oceniać stan endokrynologiczny pacjenta, w tym pomiary wzrostu, masy ciała, dojrzewania płciowego, monitorowanie miesiączkowania i innych potencjalnych działań zależnych od prolaktyny.⁴⁰

Wyniki badania obserwacyjnego po wprowadzeniu produktu do obrotu wykazały, że osoby w wieku 8-16 lat leczone rysperydonem były o około 3,0-4,8 cm wyższe niż osoby stosujące inne leki przeciwpsychotyczne. Nie określono, czy ekspozycja na rysperydon wpływa na ostateczny wzrost dorosłych, ani czy efekt ten wynika z bezpośredniego wpływu rysperydonu na wzrost kości, wpływu choroby podstawowej, czy lepszej kontroli choroby skutkującej zwiększeniem wzrostu.⁴¹

Podczas leczenia rysperydonem należy regularnie kontrolować występowanie objawów pozapiramidowych i innych zaburzeń ruchu.⁴²

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Produkt Orizon zawiera laktozę jednowodną i nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.⁴³

Ponadto tabletki powlekane Orizon 2 mg zawierają barwnik żółcień pomarańczową FCF (E 110), która może powodować reakcje alergiczne.⁴⁴

Lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że praktycznie nie zawiera sodu i może być stosowany u osób kontrolujących zawartość sodu w diecie.⁴⁵

Zawartość laktozy w tabletkach