Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Wenlafaksyna, substancja czynna preparatu Oriven, wchodzi w szereg istotnych interakcji z różnymi grupami leków. Ze względu na mechanizm działania leku jako inhibitora wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami wpływającymi na układ serotoninergiczny i noradrenergiczny.¹

Interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO)

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z inhibitorami monoaminooksydazy stanowi szczególnie niebezpieczną interakcję, która może prowadzić do poważnych, zagrażających życiu powikłań.²

Ze względu na rodzaj IMAO, należy przestrzegać następujących zasad:

• Nieodwracalne nieselektywne IMAO – bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie. Należy zachować co najmniej 14-dniową przerwę między zakończeniem leczenia nieodwracalnym nieselektywnym IMAO a rozpoczęciem podawania wenlafaksyny. Po zakończeniu terapii wenlafaksyną, leczenie nieodwracalnym nieselektywnym IMAO można rozpocząć po upływie co najmniej 7 dni.³
• Odwracalne, selektywne inhibitory MAO-A (moklobemid) – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Po zakończeniu leczenia odwracalnym IMAO przerwa przed rozpoczęciem stosowania wenlafaksyny może być krótsza niż 14 dni. Stosowanie odwracalnych IMAO można rozpocząć po upływie co najmniej 7 dni od zakończenia leczenia wenlafaksyną.⁴
• Odwracalne, nieselektywne inhibitory MAO (linezolid) – antybiotyk linezolid jest słabym odwracalnym, nieselektywnym IMAO i nie należy go podawać pacjentom leczonym wenlafaksyną.⁵

Nieprzestrzeganie powyższych zaleceń może prowadzić do wystąpienia ciężkich objawów niepożądanych, takich jak: drżenia mięśni, skurcze miokloniczne, obfite pocenie się, nudności, wymioty, nagłe zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, hipertermia z objawami przypominającymi złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, a w skrajnych przypadkach nawet zgon.⁶

Ryzyko zespołu serotoninowego

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić zespół serotoninowy, stan potencjalnego zagrożenia życia, zwłaszcza w przypadku jednoczesnego stosowania z innymi produktami oddziałującymi na układ serotoninergiczny.⁷

Do leków, które mogą wchodzić w interakcje z wenlafaksyną i zwiększać ryzyko zespołu serotoninowego, należą:

• Tryptany (leki przeciwmigrenowe)
• Inne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny (SNRI)
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• Amfetaminy
• Lit
• Sybutramina
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Opioidy (np. buprenorfina, fentanyl i jego pochodne, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon i pentazocyna)
• Leki osłabiające metabolizm serotoniny (np. błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• Leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy⁸

Jeśli leczenie wenlafaksyną w skojarzeniu z SSRI, SNRI lub agonistą receptora serotoninowego (tryptan) jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważne obserwowanie pacjenta, zwłaszcza na początku leczenia i po zwiększaniu dawkowania. Stosowanie wenlafaksyny jednocześnie z prekursorami serotoniny (takimi jak suplementy tryptofanu) nie jest zalecane.⁹

Interakcje z substancjami oddziaływującymi na OUN

Ryzyko stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z innymi substancjami oddziaływującymi na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) nie było systematycznie oceniane. Dlatego zaleca się zachowanie ostrożności podczas stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z innymi substancjami oddziaływującymi na OUN.¹⁰

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii wenlafaksyną jest przeciwwskazane z kilku istotnych powodów medycznych. Alkohol etylowy może nasilać depresyjny wpływ wenlafaksyny na ośrodkowy układ nerwowy, prowadząc do zwiększonego ryzyka wystąpienia niepożądanych działań neurologicznych.¹¹

Pacjenci powinni zostać poinformowani o konieczności unikania spożywania alkoholu ze względu na:

• Możliwość nasilenia depresyjnego wpływu na OUN
• Ryzyko klinicznego nasilenia się zaburzeń psychicznych
• Możliwość wystąpienia niepożądanych interakcji z wenlafaksyną¹²

Szczególnie niebezpieczne mogą być zaburzenia koordynacji ruchowej, przedłużony czas reakcji oraz nasilenie objawów depresyjnych przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu i przyjmowaniu wenlafaksyny. Może to prowadzić do zwiększonego ryzyka wypadków, urazów oraz pogłębienia myśli i tendencji samobójczych u pacjentów z zaburzeniami depresyjnymi.

Interakcje z produktami leczniczymi wydłużającymi odstęp QT

Ryzyko wystąpienia wydłużenia odstępu QT i/lub arytmii komorowych (np. torsade de pointes – TdP) jest zwiększone podczas jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z produktami leczniczymi, które wydłużają odstęp QT. Należy unikać jednoczesnego stosowania takich produktów leczniczych.¹³

Do leków wydłużających odstęp QT, których należy unikać podczas terapii wenlafaksyną, należą:

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Niektóre antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre antybiotyki z grupy chinolonów (np. moksyfloksacyna)¹⁴

Powyższa lista nie jest kompletna, dlatego należy unikać innych pojedynczych produktów leczniczych znanych ze znacznego wydłużenia odstępu QT.¹⁵

Wpływ innych produktów leczniczych na działanie wenlafaksyny

Ketokonazol (inhibitor CYP3A4)

W badaniu farmakokinetycznym wykazano, że podanie ketokonazolu (inhibitora CYP3A4) osobom o intensywnym (EM) i powolnym metabolizmie (PM) przy udziale izoenzymu CYP2D6, powodowało zwiększenie wartości AUC dla wenlafaksyny (odpowiednio o 70% i 21% u EM i PM) i dla O-demetylowenlafaksyny (odpowiednio o 33% i 23% u EM i PM).¹⁶

Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 (np. atazanawiru, klarytromycyny, indynawiru, itrakonazolu, worykonazolu, posakonazolu, ketokonazolu, nelfinawiru, rytonawiru, sakwinawiru, telitromycyny) i wenlafaksyny może zwiększać stężenie wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Z tego względu zaleca się ostrożność podczas jednoczesnego stosowania inhibitora CYP3A4 i wenlafaksyny.¹⁷

Wpływ wenlafaksyny na działanie innych produktów leczniczych

Wenlafaksyna może wpływać na farmakokinetykę i działanie szeregu innych leków:

Lit

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i litu może wywołać zespół serotoninowy.¹⁸

Diazepam

Wenlafaksyna nie ma wpływu na farmakokinetykę i farmakodynamikę diazepamu ani jego aktywnego metabolitu demetylodiazepamu. Wydaje się, że diazepam nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Nie wiadomo, czy występują interakcje farmakokinetyczne i/lub farmakodynamiczne z innymi benzodiazepinami.¹⁹

Imipramina

Wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy ani 2-hydroksyimipraminy. Odnotowano zależne od dawki zwiększenie o 2,5 do 4,5 razy wartości AUC 2-hydroksydezypraminy podczas podawania wenlafaksyny w dawce od 75 do 150 mg na dobę. Imipramina nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane. Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i imipraminy.²⁰

Haloperydol

Badania farmakokinetyki z haloperydolem wykazały zmniejszenie o 42% całkowitego doustnego klirensu, zwiększenie wartości AUC o 70%, zwiększenie wartości Cmax o 88%, ale brak zmiany okresu półtrwania dla haloperydolu. Należy wziąć to pod uwagę podczas jednoczesnego stosowania haloperydolu i wenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.²¹

Rysperydon

Wenlafaksyna powoduje zwiększenie wartości AUC rysperydonu o 50%, ale tylko nieznacznie oddziałuje na profil farmakokinetyczny całkowitej aktywnej frakcji (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon). Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.²²

Metoprolol

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i metoprololu u zdrowych ochotników wykazało w badaniach interakcji farmakokinetycznych obu produktów leczniczych zwiększenie stężenia metoprololu w osoczu o około 30-40%, podczas gdy stężenie aktywnego metabolitu α-hydroksymetoprololu nie uległo zmianie. Kliniczne znaczenie tej obserwacji dla pacjentów z nadciśnieniem nie jest znane. Metoprolol nie wpływa na profil farmakokinetyczny wenlafaksyny ani jej aktywnego metabolitu O-demetylowenlafaksyny. Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i metoprololu.²³

Indynawir

Badania farmakokinetyki indynawiru wykazały zmniejszenie wartości AUC o 28% oraz zmniejszenie wartości Cmax o 36% dla indynawiru. Indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.²⁴

Leki metabolizowane przez izoenzymy cytochromu P450

Badania in vivo wskazują, iż wenlafaksyna jest stosunkowo słabym inhibitorem CYP2D6. In vivo wenlafaksyna nie wykazuje działania hamującego na CYP3A4 (alprazolam i karbamazepina), CYP1A2 (kofeina), CYP2C9 (tolbutamid) oraz CYP2C19 (diazepam).²⁵

Doustne środki antykoncepcyjne

Po wprowadzeniu leku do obrotu opisywano przypadki niezamierzonej ciąży u pacjentek stosujących doustną antykoncepcję podczas przyjmowania wenlafaksyny. Nie jest jasne czy przypadki tych ciąż były wynikiem interakcji lekowej z wenlafaksyną. Nie przeprowadzono badania interakcji dotyczącego hormonalnej antykoncepcji.²⁶

Tabela interakcji lekowych z wenlafaksyną