Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Olanzapine Aurovitas

Podczas leczenia lekami przeciwpsychotycznymi poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić po kilku dniach lub tygodniach. W tym okresie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu zdrowia pacjentów.¹

Psychoza i/lub zaburzenia zachowania spowodowane otępieniem

Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem ze względu na zwiększoną śmiertelność oraz ryzyko występowania zdarzeń naczyniowo-mózgowych. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą spowodowaną otępieniem i/lub zaburzeniami zachowania odnotowano dwukrotne zwiększenie częstości zgonów w grupie leczonej olanzapiną w porównaniu do grupy otrzymującej placebo (3,5% vs 1,5%). Zwiększona śmiertelność nie była związana z dawkowaniem olanzapiny (średnia dobowa dawka 4,4 mg) ani czasem trwania leczenia.²

Czynniki ryzyka predysponujące do zwiększonej śmiertelności obejmują:⁴

W tych samych badaniach klinicznych obserwowano trzykrotne zwiększenie częstości występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych (np. udar, przemijający napad niedokrwienny), w tym przypadków śmiertelnych, u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu z grupą placebo (1,3% vs 0,4%). Czynniki zwiększające ryzyko tych zdarzeń to: wiek powyżej 75 lat, otępienie naczyniowe lub mieszane.^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej stosowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy występujące z większą częstością niż w przypadku stosowania placebo. Olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych u tych pacjentów.⁶

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) jest stanem potencjalnego zagrożenia życia związanym z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Rzadko zgłaszano przypadki ZZN podczas stosowania olanzapiny. Kliniczne objawy ZZN to:⁷

• bardzo wysoka gorączka
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Dodatkowo może wystąpić zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie bez innych klinicznych objawów ZZN, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁸

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój bądź nasilenie objawów cukrzycy z występującą sporadycznie kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. W niektórych przypadkach zgłaszano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁹

Zaleca się odpowiednią kontrolę kliniczną zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego, w tym:¹⁰

• pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia
• kontrola 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie kontrola raz na rok

Pacjentów otrzymujących leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę, należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie, osłabienie). Pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do cukrzycy należy regularnie badać, aby wykryć pogorszenie kontroli glikemii.¹¹

Masę ciała należy systematycznie kontrolować:¹²

• przed rozpoczęciem leczenia
• 4, 8 i 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie raz na kwartał

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany stężenia lipidów. W przypadku ich wystąpienia należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów lub czynnikami ryzyka rozwoju takich zaburzeń.¹³

U pacjentów otrzymujących leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę, należy systematycznie badać stężenie lipidów zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:¹⁴

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie co 5 lat

Aktywność przeciwcholinergiczna

Olanzapina wykazuje aktywność przeciwcholinergiczną in vitro, jednak doświadczenia kliniczne wskazują na małą częstość występowania związanych z tym objawów. Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność przy przepisywaniu leku osobom z rozrostem gruczołu krokowego, niedrożnością porażenną jelit i podobnymi schorzeniami.¹⁵

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych – aminotransferazy alaninowej (AlAT) i aminotransferazy asparaginianowej (AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie leczenia. Należy zachować ostrożność i wdrożyć monitorowanie u pacjentów:¹⁶

• ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• z objawami niewydolności wątroby
• z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (wątrobowokomórkowego, cholestatycznego uszkodzenia wątroby lub mieszanej postaci uszkodzenia) należy przerwać leczenie olanzapiną.¹⁷

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów:¹⁸

• z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych
• przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku w wywiadzie
• z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię.¹⁹

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥ 0,01% do < 0,1%) w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty.²⁰

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥ 500 milisekund [ms] przy wartości początkowej < 500 ms) występowało niezbyt często (0,1% do 1%). W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych.²¹

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania olanzapiny z innymi lekami powodującymi wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u:²²

• pacjentów w podeszłym wieku
• pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• pacjentów z zastoinową niewydolnością serca
• pacjentów z przerostem mięśnia sercowego
• pacjentów ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Zakrzep z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥ 0,1% i < 1%) zgłaszano przejściowe występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między zakrzepami z zatorami a leczeniem olanzapiną nie został ustalony. Jednakże, ponieważ u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka zakrzepu z zatorami w układzie żylnym, należy wcześniej zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka (np. unieruchomienie) i podjąć odpowiednie działania zapobiegawcze.²³

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na działanie olanzapiny przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem. Ponieważ wykazano in vitro antagonizm olanzapiny wobec dopaminy, możliwe jest działanie antagonistyczne olanzapiny wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.²⁴

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub narażonych na czynniki obniżające próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości przypadków stwierdzano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.²⁵

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej, późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością podczas leczenia olanzapiną. Ryzyko późnych dyskinez wzrasta wraz z czasem trwania leczenia. Jeśli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą czasowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić po odstawieniu leku.²⁶

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w podeszłym wieku obserwowano w badaniach klinicznych niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów powyżej 65. roku życia.²⁷

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym badaniu obserwacyjnym kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Wykazano porównywalne ryzyko nagłego zgonu sercowego w przypadku stosowania olanzapiny i innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.²⁸

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny.²⁹

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Produkt leczniczy Olanzapine Aurovitas w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej zawiera aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny. Może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią. Lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że jest praktycznie „wolny od sodu”.³⁰