Wpływ leku Mycofit na płodność, ciążę i laktację: Kluczowe informacje dla lekarza

Mykofenolan mofetylu, substancja czynna produktu Mycofit, wymaga szczególnej uwagi w kontekście płodności, ciąży i laktacji ze względu na jego silne działanie teratogenne. Poniższe informacje stanowią kompleksowe wytyczne dla lekarzy dotyczące postępowania z pacjentkami w wieku rozrodczym, kobietami w ciąży, karmiącymi piersią oraz mężczyznami przyjmującymi lek Mycofit.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i antykoncepcja

Kobiety w wieku rozrodczym przyjmujące mykofenolan mofetylu muszą stosować skuteczne metody antykoncepcji, aby uniknąć zajścia w ciążę. Antykoncepcja powinna być stosowana przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie jego trwania oraz przez 6 tygodni po zakończeniu terapii. Zaleca się jednoczesne stosowanie dwóch uzupełniających się metod antykoncepcji, chyba że pacjentka wybiera całkowite powstrzymywanie się od współżycia seksualnego.²

Ciąża i związane z nią ryzyko

Produkt Mycofit jest przeciwwskazany w ciąży, chyba że nie jest dostępna odpowiednia, alternatywna metoda zapobiegania odrzuceniu przeszczepu. Lekarz ma obowiązek poinformować pacjentkę o zwiększonym ryzyku poronień i wad wrodzonych u dziecka oraz udzielić zaleceń dotyczących zapobiegania i planowania ciąży.³

Obowiązkowe testy ciążowe

Przed rozpoczęciem terapii produktem Mycofit u kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest wykonanie dwóch testów ciążowych o czułości przynajmniej 25 mIU/ml z surowicy lub moczu. Drugi test należy wykonać 8-10 dni po pierwszym. W przypadku przeszczepów od zmarłych dawców, gdy niemożliwe jest wykonanie dwóch testów w odpowiednim odstępie czasowym, należy wykonać test bezpośrednio przed rozpoczęciem leczenia, a kolejny 8-10 dni później. Testy ciążowe powinny być powtarzane zgodnie z wymogami klinicznymi, szczególnie w przypadku zgłoszenia jakichkolwiek nieprawidłowości związanych z antykoncepcją.⁴

Pacjentki należy poinstruować o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku zauważenia jakichkolwiek objawów ciąży.⁵

Ryzyko samoistnych poronień

Dane kliniczne wskazują na znacząco zwiększone ryzyko samoistnych poronień u kobiet przyjmujących mykofenolan mofetylu podczas ciąży. Zgłaszano 45-49% przypadków samoistnych poronień u kobiet narażonych na mykofenolan mofetylu, w porównaniu do 12-33% u pacjentek po przeszczepieniu narządów miąższowych leczonych innymi lekami immunosupresyjnymi.⁶

Wady wrodzone

Według danych z piśmiennictwa medycznego, wady wrodzone występowały w 23-27% przypadków żywych urodzeń po ekspozycji matki na mykofenolan mofetylu w czasie ciąży. Jest to znacznie wyższy odsetek w porównaniu do 2-3% w ogólnej populacji oraz 4-5% u pacjentek po przeszczepieniu narządów miąższowych leczonych innymi lekami immunosupresyjnymi.⁷

Po wprowadzeniu produktu do obrotu u dzieci pacjentek przyjmujących Mycofit w skojarzeniu z innymi lekami immunosupresyjnymi zaobserwowano przypadki wrodzonych wad rozwojowych, w tym licznych wad rozwojowych.⁸

Najczęściej zgłaszane wady wrodzone

• Nieprawidłowości ucha – nieprawidłowo uformowane lub brak ucha zewnętrznego, zarośnięcie zewnętrznego kanału słuchowego (ucho środkowe)⁹
• Wady twarzy – rozszczep wargi, rozszczep podniebienia, małożuchwie oraz hiperteloryzm oczny (zwiększony odstęp między oczami)¹⁰
• Nieprawidłowości oka – szczelina, coloboma (szczelina naczyniówki oka)¹¹
• Wrodzone wady serca – ubytki przegrody przedsionka i komory¹²
• Wady palców – polidaktylia (nadliczbowe palce), syndaktylia (zrośnięcie palców)¹³
• Wady tchawicy i przełyku – zarośnięcie przełyku¹⁴
• Wady układu nerwowego – rozszczep kręgosłupa¹⁵
• Nieprawidłowości nerek¹⁶

Pojedyncze przypadki wad wrodzonych

Odnotowano również pojedyncze przypadki następujących wad wrodzonych:¹⁷

• Małoocze (zmniejszona wielkość gałki ocznej)¹⁸
• Wrodzona torbiel splotu naczyniówki¹⁹
• Niewykształcenie przegrody przezroczystej²⁰
• Niewykształcenie nerwu węchowego²¹

Badania na zwierzętach jednoznacznie potwierdziły szkodliwy wpływ mykofenolanu mofetylu na reprodukcję.²²

Karmienie piersią

Kwas mykofenolowy (aktywny metabolit mykofenolanu mofetylu) przenika do mleka ludzkiego, co potwierdzają ograniczone dane kliniczne. Ze względu na możliwość wystąpienia poważnych działań niepożądanych wywołanych przez kwas mykofenolowy u dzieci karmionych piersią, stosowanie produktu leczniczego Mycofit jest przeciwwskazane u kobiet karmiących piersią.²³

Wpływ na mężczyzn i zalecenia antykoncepcyjne

Ograniczone dane kliniczne nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych u dziecka lub poronienia po ekspozycji ojca na mykofenolan mofetylu. Niemniej jednak kwas mykofenolowy (MPA) ma silne działanie teratogenne. Mimo że nie ma pewności co do obecności MPA w nasieniu, obliczenia na podstawie danych od zwierząt wskazują, że maksymalna ilość MPA, która może zostać przeniesiona do organizmu kobiety, jest bardzo mała.²⁴

W badaniach na zwierzętach wykazano niewielkie działanie genotoksyczne mykofenolanu w stężeniach większych niż stężenia terapeutyczne u ludzi, jednakże nie można całkowicie wykluczyć ryzyka genotoksycznego działania na komórki nasienia.²⁵

Ze względu na powyższe zaleca się następujące środki ostrożności:

• Seksualnie aktywni mężczyźni lub ich partnerki powinni stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia i przez co najmniej 90 dni po zakończeniu przyjmowania mykofenolanu mofetylu²⁶
• Mężczyźni w wieku reprodukcyjnym powinni być poinformowani o zagrożeniach związanych z poczęciem dziecka podczas terapii mykofenolanem²⁷

Wpływ na płodność

Badania na zwierzętach dostarczają istotnych informacji dotyczących wpływu mykofenolanu mofetylu na płodność:

• U samców szczurów mykofenolan mofetylu nie wykazał wpływu na płodność po podaniu doustnej dawki wynoszącej do 20 mg/kg/dobę. Ogólnoustrojowa ekspozycja przy tej dawce jest 2-3 razy większa niż ekspozycja kliniczna po dawce 2 g/dobę u pacjentów po przeszczepieniu nerki oraz 1,3-2 razy większa niż ekspozycja po dawce 3 g/dobę u pacjentów po przeszczepieniu serca.²⁸
• U samic szczurów podawanie doustnej dawki leku wynoszącej 4,5 mg/kg/dobę powodowało wystąpienie wad wrodzonych w pierwszym pokoleniu (m.in. wrodzony brak oczu, wrodzony brak żuchwy, wodogłowie) przy braku objawów toksyczności u matki. Ogólnoustrojowa ekspozycja przy tej dawce stanowiła około połowę ekspozycji klinicznej po dawce 2 g/dobę u pacjentów po przeszczepieniu nerki i około jednej trzeciej ekspozycji po dawce 3 g/dobę u pacjentów po przeszczepieniu serca.²⁹
• Nie stwierdzono wpływu na płodność lub rozrodczość matek ani osobników z następnych pokoleń.³⁰

Podsumowanie kluczowych informacji dla personelu medycznego