Działania niepożądane allopurynolu

Działania niepożądane związane ze stosowaniem allopurynolu występują stosunkowo rzadko w populacji leczonych pacjentów i w większości przypadków mają niewielkie nasilenie. Należy jednak zaznaczyć, że częstość występowania działań niepożądanych zwiększa się w przypadkach współistniejącej choroby nerek i (lub) wątroby.¹

Częstość występowania działań niepożądanych może być różna w zależności od stosowanej dawki oraz przypadku leczenia skojarzonego z innymi produktami leczniczymi. Warto podkreślić, że brak współczesnej dokumentacji klinicznej produktu leczniczego Milurit, która mogłaby być wykorzystana dla dokładnej oceny częstości występowania działań niepożądanych.²

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Kategorie częstości występowania działań niepożądanych określono następująco:³

• Bardzo często (≥ 1/10)
• Często (≥ 1/100 do < 1/10)
• Niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100)
• Rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000)
• Bardzo rzadko (< 1/10 000)
• Częstość nieznana (nie można określić częstości na podstawie dostępnych danych)

Szczegółowe omówienie działań niepożądanych

Reakcje nadwrażliwości

Ciężkie reakcje nadwrażliwości występują rzadko i mogą obejmować reakcje skórne ze złuszczaniem naskórka, gorączkę, powiększenie węzłów chłonnych, pseudochłoniaka, bóle stawów, leukopenię i/lub eozynofilię (DRESS), zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielenie się naskórka. Związane z tym zapalenie naczyń i odczyny tkankowe mogą przejawiać się na różne sposoby, w tym jako powiększenie wątroby i śledziony, zapalenie wątroby, zespół znikających przewodów żółciowych, zaburzenia czynności nerek i bardzo rzadko drgawki.⁴

Zmiany mogą wystąpić również w innych narządach (np. wątroba, płuca, nerki, trzustka, mięsień sercowy i okrężnica). Bardzo rzadko opisywano wstrząs anafilaktyczny. Te objawy mogą wystąpić w każdym momencie leczenia. W przypadku wystąpienia takich objawów, produkt leczniczy Milurit należy odstawić natychmiast i na stałe.⁵

Reakcje skórne

Reakcje skórne są najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi i mogą wystąpić w każdym momencie leczenia. Spektrum zmian skórnych jest szerokie – mogą to być zmiany swędzące, grudkowo-plamiste, niekiedy łuskowate, czasem plamicze i rzadko złuszczające, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (SJS/TEN).⁶

Ryzyko wystąpienia SJS, TEN i innych ciężkich reakcji nadwrażliwości jest najwyższe w pierwszych tygodniach leczenia. W opanowywaniu takich reakcji najlepsze efekty daje wczesne rozpoznanie i natychmiastowe odstawienie leku. W przypadku wystąpienia takich zmian, produkt leczniczy Milurit należy natychmiast odstawić.⁷

Wykazano związek obecności allelu HLA-B*5801 z ryzykiem rozwoju zespołu nadwrażliwości oraz SJS/TEN związanych z allopurynolem. Nie ustalono stosowania genotypowania jako metody przesiewowej przy podejmowaniu decyzji o leczeniu allopurynolem.⁸

Po ustąpieniu łagodnych reakcji skórnych można w razie potrzeby przywrócić podawanie allopurynolu w małej dawce (np. 50 mg/dobę), a następnie stopniowo zwiększać dawkę. Jeżeli zmiany skórne wystąpią ponownie, produkt leczniczy Milurit należy odstawić na stałe, ponieważ mogą wystąpić ciężkie reakcje nadwrażliwości.⁹

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

We wczesnych badaniach klinicznych odnotowywano występowanie nudności i wymiotów. Późniejsze doniesienia wskazują, że objawy te nie stanowią poważnego problemu i można im zapobiec przyjmując produkt leczniczy Milurit po posiłkach.¹⁰

Zaburzenia hematologiczne

Bardzo rzadko zgłaszano przypadki wystąpienia małopłytkowości, agranulocytozy i niedokrwistości aplastycznej, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i (lub) wątroby, co potwierdza konieczność zachowania szczególnej ostrożności u tych pacjentów.¹¹

Inne ważne informacje

Bardzo rzadko po dokonaniu biopsji z powodu uogólnionej limfadenopatii opisywano angioimmunoblastycznego chłoniaka z komórek T. Zmiany z reguły przemijają po odstawieniu produktu leczniczego Milurit.¹²

Opisywano zaburzenia czynności wątroby bez wyraźnych innych objawów uogólnionej nadwrażliwości.¹³

Zgłaszano występowanie obrzęku naczynioruchowego z objawami przedmiotowymi i podmiotowymi bardziej uogólnionej reakcji nadwrażliwości, jak i bez takich objawów.¹⁴

Zgłaszano również występowanie gorączki z objawami przedmiotowymi i podmiotowymi bardziej uogólnionej reakcji nadwrażliwości na produkt leczniczy Milurit, jak i bez takich objawów.¹⁵

Zwiększone stężenie hormonu tyreotropowego (TSH) stwierdzone w odpowiednich badaniach nie miało żadnego wpływu na stężenie wolnej T4 ani też stężenie TSH nie wskazywało na subkliniczną niedoczynność tarczycy.¹⁶

Tabela działań niepożądanych allopurynolu

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

Ze względu na ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym zespołu Stevensa-Johnsona i toksycznego martwiczego oddzielenia się naskórka, szczególne znaczenie ma wczesne rozpoznanie i natychmiastowe odstawienie leku w przypadku podejrzenia wystąpienia takich reakcji.¹⁷

W przypadku gdy nie można wykluczyć wystąpienia SJS/TEN lub innych ciężkich reakcji nadwrażliwości, nie wolno ponownie podawać allopurynolu ze względu na ryzyko ciężkich, a nawet zakończonych zgonem reakcji. Rozpoznanie kliniczne zespołu Stevensa-Johnsona/toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka pozostaje nadal podstawą do podejmowania decyzji terapeutycznych.¹⁸

Po ustąpieniu łagodnych reakcji skórnych można w razie potrzeby ostrożnie przywrócić podawanie allopurynolu w małej dawce (np. 50 mg/dobę), a następnie stopniowo zwiększać dawkę. Jeżeli jednak zmiany skórne wystąpią ponownie, lek należy odstawić na stałe.¹⁹

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w tym poważnych zaburzeń hematologicznych.²⁰