Działania niepożądane
Metronidazol Polpharma 500 mg
Metronidazol, stosowany jako chemioterapeutyk o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwpierwotniakowym, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Ciężkie powikłania, takie jak agranulocytoza, neutropenia, trombocytopenia, pancytopenia oraz encefalopatia i podostry zespół móżdżkowy, występują bardzo rzadko, jednak ich rozpoznanie jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjenta. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zespołem Cockayne’a ze względu na ryzyko ciężkiej, nieodwracalnej hepatotoksyczności i ostrej niewydolności wątroby, które mogą prowadzić do zgonu. Neuropatia obwodowa, napady padaczkopodobne oraz aseptyczne zapalenie opon mózgowych są obserwowane głównie przy długotrwałym lub intensywnym leczeniu i zwykle ustępują po odstawieniu leku.
- Działania niepożądane metronidazolu: kompleksowa analiza dla personelu medycznego
- Działania niepożądane według układów i narządów
- Zaburzenia krwi i układu chłonnego
- Zaburzenia układu immunologicznego
- Zaburzenia metabolizmu i odżywiania
- Zaburzenia psychiczne
- Zaburzenia układu nerwowego
- Zaburzenia oka
- Zaburzenia żołądka i jelit
- Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
- Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej
- Zaburzenia nerek i dróg moczowych
- Zaburzenia układu rozrodczego i piersi
- Szczegółowa tabela działań niepożądanych metronidazolu
- Raportowanie działań niepożądanych
- bakteriemia
- bakteryjne zapalenie pochwy
- giardiaza
- gorączka połogowa
- odleżyna
- ostre wrzodziejące zapalenie dziąseł
- ostre zakażenie okołozębowe
- owrzodzenie kończyny dolnej
- pełzakowica
- posocznica
- ropień mózgu
- ropień w obrębie miednicy mniejszej
- rzęsistkowica układu moczowo-płciowego
- wrzód trawienny z zakażeniem Helicobacter pylori
- zakażenie bakteriami beztlenowymi
- zakażenie pierwotniakami z rodzaju Balantidium
- zakażenie pierwotniakami z rodzaju Entamoeba histolytica
- zakażenie pierwotniakami z rodzaju Giardia lamblia
- zakażenie pierwotniakami z rodzaju Trichomonas
- zakażenie ran po zabiegach chirurgicznych
- zapalenie otrzewnej
- zapalenie płuc
- zapalenie przymacicza
- zapalenie szpiku
- zapobieganie zakażeniom pooperacyjnym
Działania niepożądane metronidazolu: kompleksowa analiza dla personelu medycznego
Metronidazol jest szeroko stosowanym chemioterapeutykiem o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwpierwotniakowym. Pomimo udokumentowanej skuteczności, lek może wywoływać szereg działań niepożądanych, które personel medyczny powinien dokładnie monitorować. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa metronidazolu w oparciu o aktualne dane kliniczne.<sup data-drug="Metronidazol Polpharma" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych wymienionych poniżej określono w następujący sposób: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do <1/10); niezbyt często (≥ 1/1000 do <1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (1
Częstotliwość występowania działań niepożądanych
Należy zauważyć, że częstość, rodzaj i nasilenie działań niepożądanych u dzieci są takie same jak u dorosłych. Ciężkie działania niepożądane występują rzadko przy stosowaniu zalecanych schematów leczenia. W kontekście terapii stanów przewlekłych, trwających dłużej niż standardowo zalecane okresy, należy szczególnie uważnie rozważyć potencjalne korzyści terapeutyczne wobec ryzyka rozwoju neuropatii obwodowej.2
Hepatotoksyczność u pacjentów z zespołem Cockayne’a
Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zespołem Cockayne’a. Po rozpoczęciu ogólnoustrojowego podawania metronidazolu w tej grupie chorych odnotowano przypadki ciężkiej nieodwracalnej hepatotoksyczności i/lub ostrej niewydolności wątroby, włączając przypadki o gwałtownym przebiegu prowadzące do zgonu.3
Działania niepożądane według układów i narządów
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
W zakresie wpływu na układ krwiotwórczy odnotowano rzadkie, lecz poważne zaburzenia hematologiczne. Do bardzo rzadko występujących powikłań należą: agranulocytoza, neutropenia, trombocytopenia i pancytopenia. Z częstością nieznaną raportowano leukopenię.4
Zaburzenia układu immunologicznego
Wśród reakcji nadwrażliwości rzadko obserwuje się anafilaksję. Z nieznaną częstością występują: obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka oraz gorączka.5
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania
Z nieznaną częstością raportowano jadłowstręt.6
Zaburzenia psychiczne
Bardzo rzadko występują zaburzenia psychotyczne, w tym splątanie i omamy. Z nieznaną częstością obserwuje się obniżenie nastroju.7
Zaburzenia układu nerwowego
Do bardzo rzadkich, ale poważnych powikłań neurologicznych należą: encefalopatia (manifestująca się jako dezorientacja, gorączka, ból głowy, omamy, nadwrażliwość na światło, zaburzenia wzroku i ruchu, sztywność karku) oraz podostry zespół móżdżkowy (objawiający się zaburzeniami koordynacji ruchowej, zaburzeniami mowy i chodzenia, oczopląsem i drżeniem). Objawy te mogą ustąpić po odstawieniu leku.8
Bardzo rzadko występują również: senność, zawroty głowy, drgawki i bóle głowy. Z nieznaną częstością może wystąpić aseptyczne zapalenie opon mózgowych.9
Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko obwodowej neuropatii czuciowej lub przemijających napadów padaczkopodobnych podczas intensywnego i/lub długotrwałego leczenia metronidazolem. W większości przypadków neuropatia ustępuje po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki leku.10
Zaburzenia oka
Bardzo rzadko obserwuje się zaburzenia widzenia, takie jak podwójne widzenie i krótkowzroczność, które w większości przypadków mają charakter przemijający. Z nieznaną częstością może wystąpić neuropatia nerwu wzrokowego lub zapalenie nerwu wzrokowego.11
Zaburzenia żołądka i jelit
Z nieznaną częstością występują: zaburzenia smaku, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, obłożony język, nudności, wymioty oraz inne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak ból w nadbrzuszu i biegunka.12
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
Bardzo rzadko raportowano: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT, fosfatazy zasadowej), cholestatyczne lub mieszane zapalenie wątroby, uszkodzenia komórek wątroby, żółtaczkę i zapalenie trzustki, które ustępują po odstawieniu leku.13
Odnotowano również przypadki niewydolności wątroby wymagające przeszczepu u pacjentów leczonych metronidazolem w połączeniu z innymi antybiotykami.14
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
Bardzo rzadko występują: wysypka, wykwity krostkowe, świąd i zaczerwienienie. Z nieznaną częstością raportowano ciężkie reakcje skórne, takie jak: rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona oraz martwica toksyczno-rozpływna naskórka.15
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej
Bardzo rzadko zgłaszano bóle mięśni i bóle stawów.16
Zaburzenia nerek i dróg moczowych
Bardzo rzadko obserwuje się ciemniejsze zabarwienie moczu, które jest spowodowane obecnością metabolitów metronidazolu.17
Zaburzenia układu rozrodczego i piersi
Z nieznaną częstością występują ból w pochwie i zakażenia drożdżakowe.18
Szczegółowa tabela działań niepożądanych metronidazolu
| Układ/narząd | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Opis kliniczny |
|---|---|---|---|
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Agranulocytoza | Bardzo rzadko | Znaczne zmniejszenie liczby granulocytów obojętnochłonnych, zwiększające ryzyko infekcji |
| Neutropenia | Bardzo rzadko | Zmniejszenie liczby neutrofili poniżej wartości referencyjnych | |
| Trombocytopenia | Bardzo rzadko | Zmniejszenie liczby płytek krwi, zwiększające ryzyko krwawień | |
| Pancytopenia | Bardzo rzadko | Jednoczesne zmniejszenie liczby krwinek czerwonych, białych i płytek krwi | |
| Leukopenia | Nieznana | Zmniejszenie liczby leukocytów poniżej wartości referencyjnych | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Anafilaksja | Rzadko | Ciężka, zagrażająca życiu reakcja nadwrażliwości |
| Obrzęk naczynioruchowy | Nieznana | Obrzęk tkanki podskórnej lub podśluzówkowej | |
| Pokrzywka, gorączka | Nieznana | Zmiany skórne o charakterze bąbli pokrzywkowych, podwyższona temperatura ciała | |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Jadłowstręt | Nieznana | Utrata apetytu prowadząca do zmniejszenia przyjmowania pokarmów |
| Zaburzenia psychiczne | Zaburzenia psychotyczne | Bardzo rzadko | Objawy obejmujące splątanie i omamy |
| Obniżenie nastroju | Nieznana | Stan emocjonalny charakteryzujący się smutkiem, przygnębieniem | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Encefalopatia | Bardzo rzadko | Zespół objawów obejmujący dezorientację, gorączkę, ból głowy, omamy, paraliż, nadwrażliwość na światło, zaburzenia wzroku i ruchu, sztywność karku |
| Podostry zespół móżdżkowy | Bardzo rzadko | Objawy obejmujące zaburzenia koordynacji ruchowej, mowy, chodzenia, oczopląs i drżenie | |
| Senność, zawroty głowy, drgawki, bóle głowy | Bardzo rzadko | Objawy neurologiczne o różnym nasileniu, mogące znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie | |
| Obwodowa neuropatia czuciowa, napady padaczkopodobne | Nieznana | Występuje głównie podczas intensywnego i/lub długotrwałego leczenia; zwykle ustępuje po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki produktu | |
| Aseptyczne zapalenie opon mózgowych | Nieznana | Zapalenie opon mózgowych niezwiązane z zakażeniem bakteryjnym | |
| Zaburzenia oka | Zaburzenia widzenia | Bardzo rzadko | Podwójne widzenie i krótkowzroczność, w większości przypadków przemijające |
| Neuropatia nerwu wzrokowego/zapalenie nerwu wzrokowego | Nieznana | Uszkodzenie lub zapalenie nerwu wzrokowego mogące prowadzić do zaburzeń widzenia | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Zaburzenia smaku, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, obłożony język, nudności, wymioty, ból w nadbrzuszu, biegunka | Nieznana | Dolegliwości żołądkowo-jelitowe o różnym nasileniu |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, cholestatyczne lub mieszane zapalenie wątroby, uszkodzenia komórek wątroby, żółtaczka, zapalenie trzustki | Bardzo rzadko | Ustępują zwykle po odstawieniu produktu |
| Niewydolność wątroby | Nieznana | Ciężkie uszkodzenie funkcji wątroby, w niektórych przypadkach wymagające przeszczepu; obserwowane głównie przy leczeniu skojarzonym z innymi antybiotykami | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Wysypka, wykwity krostkowe, świąd, zaczerwienienie | Bardzo rzadko | Reakcje skórne o różnym nasileniu |
| Rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka | Nieznana | Ciężkie, potencjalnie zagrażające życiu reakcje skórne | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Bóle mięśni, bóle stawów | Bardzo rzadko | Dolegliwości bólowe dotyczące układu mięśniowo-szkieletowego |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Ciemniejsze zabarwienie moczu | Bardzo rzadko | Spowodowane obecnością metabolitów metronidazolu; nie stanowi zagrożenia dla zdrowia |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Ból w pochwie, zakażenia drożdżakowe | Nieznana | Dolegliwości związane z układem rozrodczym, zwłaszcza u kobiet |
Raportowanie działań niepożądanych
Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.19
Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:
- Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
- Tel.: + 48 22 49 21 301
- Faks: + 48 22 49 21 309
- Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.20
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania