Przedawkowanie
Metformin Vitabalans 1000 mg
Przedawkowanie chlorowodorku metforminy stanowi poważne zagrożenie kliniczne, głównie z powodu ryzyka rozwoju kwasicy mleczanowej, która jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Jednorazowe przyjęcie dawki do 85 g metforminy nie wywołuje hipoglikemii, co odróżnia ją od innych leków przeciwcukrzycowych, zwłaszcza pochodnych sulfonylomocznika. Kwasica mleczanowa powstaje na skutek kumulacji kwasu mlekowego w wyniku zahamowania glukoneogenezy wątrobowej i manifestuje się zaburzeniami świadomości, oddechem Kussmaula, bólami brzucha oraz hipotensją. Czynniki ryzyka nasilające kwasicę to niewydolność nerek, wiek podeszły, niewydolność wątroby, odwodnienie, stosowanie leków nefrotoksycznych oraz stany hipoksji tkankowej.
Przedawkowanie metforminy – zagrożenia i objawy
Przedawkowanie chlorowodorku metforminy stanowi istotne zagrożenie kliniczne, które wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Podstawowym niebezpieczeństwem związanym z przyjęciem zbyt dużej dawki leku jest rozwój kwasicy mleczanowej, która stanowi stan zagrożenia życia.1
Profil objawów po przedawkowaniu
Dostępne dane kliniczne wskazują, że jednorazowe przyjęcie nawet do 85 g chlorowodorku metforminy nie powoduje wystąpienia hipoglikemii. Jest to istotna różnica w porównaniu do przedawkowania innych leków przeciwcukrzycowych, szczególnie pochodnych sulfonylomocznika. Pomimo braku hipoglikemii, w przypadkach znacznego przedawkowania metforminy dochodzi do rozwoju kwasicy mleczanowej, która stanowi główne zagrożenie.2
Czynniki zwiększające ryzyko powikłań
Należy zwrócić uwagę, że oprócz samego przedawkowania metforminy, ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej zwiększają współistniejące czynniki ryzyka. Wśród nich znajdują się: niewydolność nerek, podeszły wiek, niewydolność wątroby, odwodnienie, jednoczesne stosowanie innych leków nefrotoksycznych czy stany hipoksji tkankowej.3
Postępowanie w przypadku przedawkowania
Pacjent z podejrzeniem przedawkowania metforminy wymaga natychmiastowej hospitalizacji. Ze względu na to, że kwasica mleczanowa jest stanem zagrożenia życia, niezbędne jest podjęcie intensywnego leczenia w warunkach szpitalnych. Najskuteczniejszą metodą eliminacji metforminy i mleczanów z organizmu jest hemodializa, która powinna być wdrożona bez zbędnej zwłoki.4
Objawy przedawkowania metforminy
| Objaw | Opis | Mechanizm | Dawka progowa |
|---|---|---|---|
| Kwasica mleczanowa | Ciężkie powikłanie metaboliczne objawiające się zaburzeniami świadomości, oddychaniem Kussmaula, bólami brzucha i hipotensją | Kumulacja kwasu mlekowego wskutek zahamowania glukoneogenezy wątrobowej | Występuje po znacznym przedawkowaniu (stwierdzano po przyjęciu do 85 g) |
| Brak hipoglikemii | W przeciwieństwie do innych leków przeciwcukrzycowych, przedawkowanie metforminy nie wywołuje hipoglikemii | Metformina nie stymuluje wydzielania insuliny | Brak hipoglikemii obserwowano nawet po dawkach do 85 g |
| Zaburzenia elektrolitowe | Towarzyszące kwasicy mleczanowej zaburzenia jonowe | Wtórne do kwasicy metabolicznej | Nie określono |
| Objawy żołądkowo-jelitowe | Nasilone nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka | Bezpośrednie działanie dużych stężeń metforminy na przewód pokarmowy | Nie określono |
| Zaburzenia hemodynamiczne | Hipotensja, tachykardia, zaburzenia perfuzji tkankowej | Wtórne do kwasicy mleczanowej i zaburzeń elektrolitowych | Nie określono |
W przypadku podejrzenia przedawkowania metforminy konieczna jest ocena parametrów równowagi kwasowo-zasadowej, stężenia mleczanów, funkcji nerek oraz monitorowanie stanu hemodynamicznego pacjenta. Występowanie objawów kwasicy mleczanowej przy jednoczesnym stosowaniu metforminy powinno natychmiast wzbudzić podejrzenie przedawkowania tego leku.5
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania